Morgunblaðið - 14.03.1944, Blaðsíða 7

íriðjudagur 14L mars 1944.
MORGUNBLAÐIÐ
7
LEYNISTARFSEMIN í BELGÍU
ÓSVÍí'NASTI anðstæðing-
ur okkar var Paul Colin. —
Var landráðamaður þessi
ritstjóri, og blað hans var
málpípa nasista. Við tókum
þá ákvörðun að ryðja yrði
Colin úr vegi. Sjálfboðalið-
ar voru kvaddir til, og
nokkrum dögum síðar var
hann skotinn til bana. Ní-
tján ára gamall piltur var
handtekinn og pyndaður. —
Síðan var hann hengdur.
Fyrri hermdarverk höfðu
leitt af sjer stofnun vopn-
uðu fylkingarinnar. Menn
voru áf jáðir í að hefna pilts-
ins, en okkur skorti meiri
vopn. Við náðum leynisam-
bandi við vini okkar í Eng-
landi og báðum þá að senda
okkur byssur, skotfæri og
sprengiefni. Þessum varn-
ingi var síðan varpað til okk
ar úr fallhlífum. Þannig fá-
um við útbúnað okkar.
Flugvjelamar komu einn
ig til okkar með súkkulaði,
vindlinga, ensk og amerísk
blöð og jafnvel ljósmyndir.
Við höfum birt í blaði okk-
ar La Libre Belgique marg-
ar myndir af amerískum her
mönnum í orustum. Einnig
birtum við nánar fregnir af
fundum aðalleiðtoga hinna
sameinuðu þjóða og hern-
aðartilkynningar banda-
manna.
Við gefum oft dýrmætar
upplýsingar.
• DAG nokkum sendu föð-
urlandsvinir í Flandern okk
ur orðsendingu þess efhis,
að Þjóðverjar væru að út-
búa geysistóran flugvöll við
Wevelgham. Náði hann yfir
tíu fermílur lands og átti að
verða aðalbækistöð flug-
vjela í Niðurlöndum. Gerfi-
þorp voru reist utan flug-
svæðisins, en hin raunveru
leguþorp voru dulbúin sem
flugskýli, skotfærageymsl-
ur, viðgerðaverkstæði og her
mannaskálar. Þegar útbún-
aðinum var lokið, sendum
við tilkynningu til Eng-
lands, og eina nóttina flugu
amerískar sprengiflugvjelar
yfir svæðið, og máðu það út
af landabrjefinu. Okkur
þótti vænt um það, að ekki
einn einasti Belgíumaður
ljet lífið, því að þeir höfðu
allir verið fluttir á brott til
þess að forðast skemdar-
verk. Fyrir þetta afreks-
verk barst okkur heilla-
skeyti frá yfirstjóm banda-
manna.
Nokkru síðar lögðu Þjóð-
verjar undir sig verksmiðju
nokkra til þess að fram-
leiða þar endurbætta teg-
und flugvjelahreyfla. Verk-
smiðjan var umlukt gadda-
vírsgirðingum, hermönnum
og varðhundum. — Við
sendum Englending-
um tilkynningu, en ekkert
gerðist. Við mistum þolin-
mæðina, og gerðum okkar
eigin áætlun. Eini Belgíu-
maðurinn, sem fjekk að fara
inn fyrir gaddavírsgirðing-
arnar, var mjólkurpóstur-
inn. Hann var ekki sjerlega
fimur, svo að við fengum
honum sterkan, ungan að-
Skrásett af Don Eddy
Síðari grein
stoðarmann, sem talaði
þýsku. Hlustaði hann á Þjóð
verjana og sagði okkur síð-
an frá samtali þeirra.
Dag nokkurn sprakk hjól
barði hjá þeim, og þegar
þeir óku fram hjá dyrum á
verksmiðjunni. Urðu þeir
að taka margar mjólkurföt-
ur úr bifreiðinni til þess að
finna viðgerðaráhöldin. ■—
Settu þeir föturnar í skugg-
ann rjett fyrir innan dyr
verksmiðjunnar. Þegar þeir
höfðu lokið viðgerðinni,
gekk ungi maðurinn að
mjólkurfötunum . eins og
hann ætlaði að sækja þær,
en í stað þess kveikti hann
á eldspítu. Mikið bál varð,
og margar sprengingar. því
að föturnar voru fyltar með
mjög eldfimu bensíni, sem
stolið hafði verið hjá Þjóð-
verjum. Verksmiðjan brann
til kaldra kola. Báðir rnenn-
irnir sluppu. Sá yngri brend
ist nokkuð og særðist af
byssukúlu, en þeir voru báð
ir sendir til Englands um
nóttina.
Gestapo er ekki við lambið
að leika sjer.
ÞÝSKIR hermenn eru
heimskir, en Gestapo er
framúrskarandi snjöll. Jeg
veit ekki hvenær þeir bvrj-
uðu að gruna mig, en ieg
læt mjer þó detta í hug or-
sökma.
Dag nokkurn fór jeg með
föt heim til föðurlandsvin-
ar, sem faldi einn flug-
mann bandamanna. Hafði
jeg klæðst fötum þessum
innan undir mínum eigin
fötum. Á eftir mjer inn í
lyftuna gengu fimm hávaxn
ir Þjóðverjar, og þekti jeg
að hjer var Gestapo á ferð-
inni. Þeir báðu um að flytja
sig upp á hæðina, þar sem
vinur minn bjó. í flýti bað
jeg um næstu hæð fyrir of-
an. Þegar jeg var kominn
þangað upp, flýtti jeg mjer
niður og beið handan göt-
unnar. Þjóðverjarnir komu
brátt niður með vin minn
og annan mann, sem jeg
geri ráð fyrir að hafi verið
flugmaðurinn. Síðan höfum
við ekkert frá þeim heyrt,
en jeg býst við, að Gestapo
hafi þá skráð mig niður sem
grunsamlegan.
Seinna þurfti jeg að hitta
einn af undirforingjum okk
ar í annari borg. Hann sím-
aði til mín um morguninn
og sagði: Hvað heitir tann-
veikimeðalið, sem þú notar?
Við höfum haft hjerna tann
veiki í þrjá daga. — Veíkin
batnaði í morgun, en jeg er
hræddur um, að hún komi
aftur. Jeg skildi hann, því
að við vorum vanir að nota
tvírætt tal. Gestapo hafði
verið þar í þrjá .daga og
gæti komið aítur. Jeg varð
nú að hugsa fljótt. „Jeg á
dálítið af þessu lyfi og skal
koma með það“, sagði jeg.
Jeg fór síðan þangað og
hafði með mjer meðala-
flösku. Um leið og jeg gekk
inn, tók jeg blýant úr vasa
mínum og skrifaði: „Segðu
ekki neitt. Hvar er síminn“?
Við gengum inn í skrifstofu
hans. Jeg opnaði símakass-
ann. Innan í honum var lít-
ill hljóðnemi. Daginn eftir
áttu hjónin háværar sam-
ræður um hin miklu út-
gjöld til heimilisþarfa. —-
Hringdi hann síðan til síma
f jelagsins og bað um að sim-
inn væri tekinn burtu, því
að hann hefði ekki lengur
efni á að hafa hann. — En
mjer fanst nú, að jeg væn
undir stöðugu eftirliti.
Hur5 skall nærri hælum.
SÖMU viku barst mjer
mjög mikilvægt brjef, sem
senda átti til Englands. Þar
sem kona min óttaðist um
öryggi mitt, heimtaði hún að
fá að geyma það, þangað til
það yrði sótt. Faldi hún það
innan klæða. Þá um kvöldið
fór hún í tedrykkju til einn-
ar vinkonu sinnar. Þýskur
hermaður opnaði dyrnar og
hratt henni inn fyrir. Fór
hann með hana inn í bóka-
safnið, þar sem hermenn
stóðu vörð um íbúa hússins.
Gestapo var að gera þar hús
rannsókn.
Kona mín er ráðsnjöll. —:
Eftir nokkra stund bað hún
um leyfi til þess að fara inn
í snvrtiklefann. Einn her-
manna kvaðst fara með
henni. Fóru þau síðan niður
í anddyrið. Skipaði hermað-
urinn henni að hafa opnar
dyrnar. María starði á hann
með fyrirlitningu og sagði
rjóð af gremju: ,,Það kemur
mjer ekki til hugar“. Flýtti
hún sjer síðan inn og læsti
á eftir sjer. Meðan hermað-
urinn hamaðist á hurðinni,
hleypti hún vatni ofan á
skjalið, svo að það barst
burtu með frárenslinu. Til
allrar hamingju hlaut hún
ekki aðra refsingu en
skammir, en mig hrvllir
við að hugsa til þess, hve
miklu verra það hefði get-
að verið.
Við gerðum okkur nú
bæði ljóst, að við vorum að
verða gagnslaus heima í
Belgíu.
Þó k\mni jeg að vera þar
ennþá, hefði jeg hlýtt þeim
fvrirskipunum, sem jeg
sjálfur gaf föðurlandsvin-
unum: „Verið á þeim stað,
þar sem þið eigið að vera,
og leggið ykkur ekki í ó-
þarfa hættu“. Jeg átti að
halda kvrru fyrir í varðstöð
nokkurri, en eina nóttina vf-
irgaf jeg hana, því að jeg
var óþolinmóður, og mjer
fanst jeg ekki getra nógu
mikið. Þannig kvað jeg sjálí
ur upp dóminn yfir mje'r.
Jeg ákveð að flýja land.
FLUTNINGABIFREIÐ átti
að flytja birgðir yfir frönsku
landamærin. Jeg lagði af
stað með níu manna hóp til
þess að taka á móti henni,
enda þótt það væri ekki
mitt hlutverk. En Þjóðverj-
ar höfðu komist á snoðir um
för bifreiðarinnar, og áttum
við fótum okkar fjör að
launa, því að kúlunum
rigndi allt í kringum okkur.
Bifreiðarstjórinn komst þó
til okkar og skýrði okkur
frá því, að Þjóðverjarnir
hefðu vitað hvaða varning
hann flutti, og hvert hanrr
átti að fara. En hvað vissu
þeir meira? Nöfn okkar? —
Um það var ekkert hægt að
fullyrða. En hvað hafði kom
ið fyrir? Hver hafði svikið?
Allt var það i óvissu. Ein-
mitt erfiðleikarnir við að
finna hinn brotna hlekk,
veldur mestum áhyggjnm í
leynistarfseminni.
Þessa nótt tók jeg ákvörð
un um það, að jeg skyldi
ekki fara heim aftur.
Morguninn eftir hringdi jeg
til foringja míns, og mælt-
um við okkur mót á götu-
horni niðri í borginni. Við
gengum þar fram og aftur
og brostum glaðlega meðan
við vorum að ræða örlaga-
ríkustu ákvörðunina í lífi
okkar. Hann hafði þegar
gert ráðstafanir til þess að
halda, að Þjóðverjar grun-
uðu sig. Hafði hann ákveð-
ið. að við yrðum að vfirgefa
Belpíu. „Ef við dveljum
hjer“, sagði hann. þá munu
fjölskyldur okkar einnig
teknar og þeim refsað. 'Við
getum heldur ekki gerí mik
ið gagn dauðir“, bætti hann
við og augu hans leiftruðu.
Jeg sendi konu minni boð
um að koma til fundar. við
mig til ptos að jeg gæti
kvati hana og'börnin. Börn-
in skildu, aö jeg varð að
vera í burtu í langan tíma,
og voru hrygg. Jeg kraup á
knje hjá þeim, bað þau að
vera góð, lesa bænirnar sín-
ar og læra lexíurnar sínar.
En María heimtaði óvænt
að fara með mjer, og móðir
mín fjelst á ákvörðun henn-
ar. Jafnvel börnin virtust
ákveðin í að láta hana fara
með mjer. svo að get ekk-
ert sagt til andmæla. Móðir
mín hvíslaði að mjer: —
Berstu áfram. Þannig skild-
um við og höfum ekki sjest
síðan.
Síðan lögðum við af stað
með hjálp leynistarfsemi
þeirrar, sem við ‘höfðum að-
stoðað við að skipuleggja.
Vegna þess að hún starfar
enn af fullum krafti, verð
jeg að tala varlega. Við gát-
um ekki lagt frá strönd Bel-
gíu, því að Þjóðverjar hafa
víggirt hana þrjár milur á
land upp, og enginn óvið-
komandi má fora um. Við
urðum því að halda í suður-
átt í gegnum Frakkland.
Þegar Georg misti af lest-
inni.
LEIÐSÖGUMAÐUR —
við getum kallað hann Ge-
org — kom til þess að vísa
okkur leiðina. Hann kom
með fölsuð vegabrjef handa
okkur öllum þremur, mjer,
konu minni og leynistarf-
semiforingjanum. Á skifti-
stöð einni urðum við að
hafa vagnaskifti, því að
hluti lestarinnar var þar
tekinn frá henni. Við höfð-
um rjett komið okkur fvrir
i klefanum, þegar Georg
uppgötvaði, að hann hafði
gleymt smáhlut — Hljóp
hann út, en lestin lagði af
stað áður en hann var kom-
inn aftur. Við vorum alveg.
ráðþrota, því að við höfðura.
ekki hugmynd um, hverja
við áttum að hitta, og jafn-
vel ekki, hvert við áttum að
fara. Það eina, sem við viss-
um var, að við áttum að fara
úr lestinni á stöð i 60 mílna
fjarlægð. — Við náðum til
stöðvar þessarar og sett-
umst þar í biðsal stöðvarinn
ar. Eftir þrjár klukkustund-
ir gekk Georg inn. Sagði
hann okkur, hvað fyrir
hafði komið, og lýsir það vel
hinni miklu útbreiðslu,
geisilega styrkleika og mik-
illi varfærni baráttusam-
taka% Belgíumanna gegn nas
istum.
Þegar Georg sá, að hann
hafði mist af lestinni, fór
hann til stöðvarstjórans og
sagði: „Eruð þjer föður-
landsvinur?" StöðVarstjór-
inn svaraði raddbrigðalaust:
„Hvers vegna spvrjið
þjer?“ Georg svaraði alvar-
lega: „Lif þriggja manna er
undir því komið“. Stöðvar-
stjórinn svaraði, án þess að
breyta um raddblæ: „Jeg
skal gera það. sem jeg get“.
Skýrði hann Georg siðan frá
því, að farangurslest ætti að
koma þangað eftir þrjá mín
útur. „Jeg get látið hana
hægja á sjer. Stökkvið upp
i hana, talið við vjelameist-
arann og segið honum, að
jeg hafi sent yður“..
Vjelameistarinn var stutt
orðari. Hann sagði bara: —
„Láttu ekki sjá þið“. Þegar
þeir nálguðust borgina,
sagði hann aftur: — Jeg
hægi á lestinni við næstu
beipiu. Þar mun vera snjó-
skpfl. Stökktu þar út, og alt
mun vera í lagi“.
Og hjer var hann kominn.
Georg var mjög taugasterk-
ur. Hann sagði, að kona sín,
sem .væri af Gyðingaættum
hefði verið í fangelsi í Þvska
landi í rúmt ár. „Jeg get
ekki hjálpað henni, en jeg
get hjálpað öðrum“, sagði
hann.
Við hjónin sluppum heil
á húfi.
í RÖKKRINU hjeldum
spænsku landamæranna. —
Áttum við þar að hitta þýsk
an varðmann í þorpi nokk-
uru. Á leiðinni var bifreið-
in stöðvuð af þýskum varð-
mönnum, sem tóku einn
ungling fastan, er þeim
Framhnld á bls. 8