Morgunblaðið - 31.12.1944, Blaðsíða 5

Morgunblaðið - 31.12.1944, Blaðsíða 5
Sunnudagur 31. des. 1944 MORGUNBLAÐIÐ - Síldarútvegurian 1944 - Afli síldveiðiflotans — afurðarverð bræðslu- og saltsíldar — flug í síldar leit — olíuverð, beitufrvsting o. fl. í haust sem leið kom jeg seint að norðan og þegar jeg ætlaði að gefa blaðinu síldarfrjettir frá sumrinu 1944, var prentaraverk fallið að skella á, og hugsaði jeg mjer þá, að síldarfrjettirnar gætu alveg eins beðið og verið áramótagrein, því að þá fengi jeg alt inn í greinina, sem mjer fanst máli skipta og síldinni kæmi við árið 1944, en í haust, á umræddu tímabili, var t. d. hvorki lokið saltsíldarsölu nje beitufrystingu. Þegar á að gera samanburð á þessu sumri og sumrinu 1943, og maður biður sjómenn og út- gerðarmenn að skýra sjer frá hvað sje það eftirminnilegasta, þá er það þetta frá 1943, sem jeg tek hjer orðrjett upp úr grein frá mjer, „Síldarfrjettir" A blaðinu í fyrahaust: „Það var óvenju óstöðug veðr átta og úfinn sjór mest alt sum- arið og nístandi kuldi, svo menn tnuna ekki slíkt áður, enda snjó aði í hverri viku sumarsins í fjöll á Siglufirði, hafís var skamt undan landi og kom á tímabili nokkurt hrafl af hon- um á síldarmiðin út af Skaga. Það sýndi sig þetta sumar (1943), að það getur aflast mik il síld þótt ekki sje hiti og spegilsljettur sjór". En á þessa leið lýsa sjómenn sumrinu fryir norðan 1944: Að í manna minnum hafi ekki ver ið jafn mikill hiti, sól og sum arblíða eins og síldveiðitíma- bilið frá júlí-byrjun til miðs september. Bæði þessi ár, 1943 og 1944, hafa verið góð síldveiðiár og vaknar þá sú spurning, hverj- ar orsakir liggi til þess, að álíka mikið fiskast af síld illviðra- sumarið og góðviðrasumarið. — Því svara glöggir síldarmenn þannig, að það sje aðallega síld arátan, sem áhrif hefir á afl- ann, því ,,enginn veit hvaðan hún kemur eða hvert hún fer". Þátttaka í síldveiðunum. SÍLDVEIÐIN hagaði sjer dá- lítið einkennilega þetta sumar. I byrjun vertíðar var treg síld og það sem aflaðist, var aðal- lega á Húnaflóa, mestmegnis við Strandir og dálítill afli var aftur austur við Langanes, en sama og engin síld var miðsvæð is, sem kallað er, en þá er átt við svæðið frá Skaga austur fyr ir Skjálfanda. Tímabilið frá byrjun júlí til 13. ágúst voru veiðihorfur slæmar, og síldar- verksmiðjurnar voru dögum saman síldarlausar og höfðu ekkert að vinna. En 13. ágúst gaus upp mikið af síld mið- svæðis og var mokafli eftir það þar til um miðjan september, en þá gerði langan óveðurskafla og hættu öll skip veiðum, enda hvergi síld að sjá eftir það. Þátttaka íslendinga í síldveið unum 1944 hófst með 126 nót- um, en 1943 voru næturnar 117. Á síldveiðitímabilinu í sumar Eftir Óskar Halldórsson Sykursíld ......... 2459 Kryddsild ........ 2022 Faxasild ............ 1474 sukku tvö síldveiðiskip, eitt strandaði, þrjú urðu fyrir vjela bilunum og brunnu og af einu skipinu hljóp skipshöfnin í land í byrjun vertíðar. Slys á mönn um urðu engin, að mig minnir, að undanteknu því, að Guðm. Þorl. Guðmundss. skipstj. á Jóni Þorlákssyni fjell fyrir borð og drukknaði, og hafa flest blöð landsins og sameignarmaður hans í útgerðinni, Ingvar Vil- hjálmsson, minst þessa virðu- lega manns að maklegleikum. Síldarflotinn skiptist þannig í flokka 1944: Gufuskip ................ 11 Mótorskip, ein um nót .... 92 Hringnótaskip .......... 9 jMótorbátar, 2 með nót .... 13 Mótorbátar, 3 með nót .... 1 Enginn íslenskur togari gekk á síldveiðar þetta sumar, en 5 eða 6 færeysk skip lögðu upp afla sinn hjer í sumar, aðallega á Seyðisfirði. Einn reknetabát- ur hóf reknetaveiði á Siglufirði í sumar, en úthaldstíminn var stuttur og aflinn tregur. Sjómenn eða skipshafnir ís- lenska síldveiðiflotans, sem at- vinnu hafa af síldveiðum við norðurland, er um 2000 manns og á síldveiðibátum, erv afla beitu í reknet við vestur og suð ur land munu vera um 120 manns á 18 bátum. Bræðslusíldin. EINS og eftirfarandi skýrsla sýnir, hefir aflinn 1944 verið talsvert meiri en 1943 og var hann þó góður þá. En það verða menn að muna, að losunartæki síldarverksmiðja ríkisins er komu 1943 eiga sinn þátt í þessu mikla aflamagni, sama gildir um löndunartæki Kveld- úlfs og Djúpavíkur, þau hafa aukið aflamagnið. Það sem vekur aðallega eftir tekt, ér afla.magn vjelskipaflot ans. Það er 2000 mál meiri veiði á hvert skip í sumar að meðaltali en það hefir verið nokkurntíma áður. Það er áhyggjuefni útgerðar manna og sjómanna, að síldar- bræðslurnar verði ekki nógu stórar á næstunni, þegar við bætist hinn nýi fiskveiðafloti, néma við verði bætt jafnframt nýjum stórum bræðslum. Ný síldarbræðsla kom í notk un á Ingólfsfirði s.l. sumar, er hún eign Geirs Thorsteinssonar útgerðarmanns í Reykjavík og Beinteins Bjarnasonar útgerð- armanns í Hafnarfirði. Síldar- bræðsla þessi hefir verið um 2 ár í smíðum og kostar vafa- laust mikið f je. Eru afköst henn ar 2500 mál síldar á sólarhring. Ennfremur er verið að endur byggja síldarverksmiðjuna Rauðku á Siglufirði. Á hún að verða 5000 mála verksmiðja. Jeg vil engu spá, og get heldur engu spáð um það, hvort hún verður tilbúin til að taka á móti síld til vinslu næsta sum- ar, eða ekki. Bygging hennar hófst s. 1. vor og hlýtur hún að verða dýr verksmiðja, með þeim vinnulaunum, sem nú eru og þeim erfiðleikum á að ná vjelum og öðru efni til slíks fyrirtækis á þessum tímum. Síldarverksmiðjur ríkisins og verksmiðja Kveldúlfs eru í undirbúningi með að auka af- köst sinna verksmiðja fyrir næstu síldarvertíð, sje þess nokkur kostur. Verð síldarmáls (áætlað 135 kíló), var kr. 18.00 hvert mál. Nokkur skip lögðu upp síld hjá síldarverksmiðjum ríkisins uppá vinslu, og er fullýrt að þau skip, sem það gerðu, fái 2 til 3 kr. uppbót á mál, og er það aðallega tvent. sem veldur því, hversu síldarmagnið var mikið, sem verksmiðjurnar fengu til vinslu í sumar og hvað síldin var feit og lýsis- mikil. Bræðslusíld 1944 var sem hjer segir: hektol. Eyri, Ingólfsfirði___ 147,883 Djúpavík ........... 232,726 Ríkisverksm., Sf. . . 861,641 Krossanes.......... 86,870 Hjalteyri .......... 415,450 Dagverðareyri ___ 136.746 Raufarhöfn ........ 414,195 Hús'avík .......... 17,205 Seyðisfjörður ...... 42,491 Samtals 2.355,207 eða sem svarar 1.570,140 mál- um. Árið 1943 var bræðslusíldin samtals 1.895,395 hektolítrar eða sem svarar 1.263,596 mál- um. Allar ofanritaðar verksmiðj- ur munu geta brætt á sólar- hring um 40 þús. mál. Síldarafurðirnar voru seldar til Englands með fyrirfram- samningum, og var verðið um 1 kr. hvert kíló af lýsinu, en mjölpokinn, 100 kg., kr. 52,19 fob. Allar afurðir síldarbræðsl anna, lýsi og mjöl, rnun vera um 53 miljóna króna virði. Saltsíldin. í GREIN um yfirlit yfir síld- veiðina í Mbl. frá 23. okt. 1943, skýrði jeg frá því,að öll síld sje seld frá því ári til AmeríHu. Þetta var rjetl. En svo skeður það, að umboðsmaður Síldarút vegsnefndar í Ameríku Frilz Kjartansson, heildsali, gat ekki staðið við skuldbindingar sín- ar, nema fyrir 'um 18 þús. tn.( en á 12 þús. tunnum varð 3 dollara verðlækkun á tunnu. Gaf Síldarútvegsnefnd Gunnlaugi Guðjónssyni þessa síld á hendina og tókst honum ao selja hana firma í Ameríku, sem Ingvar Guðjónsson, bróðir hans, hafði lengi haft vi'ðskifti við. Þetta leit allt mjög illa út á tímabili í fyrravetur. Og það má ekki minna vera, en að síld- areigendur sendi Gunnlaugi þakklæti sitt fyrir hjálpina á sölu síldarinnar 'frá 1943. Þetta orsakaði það, að margir síldareigendur voru óánægðir með Síldarúlvegsnefndina, og þó sjerstaklega Fritz. og stofn- uðu síldarsaltendur, sem rjeðu yfir 86 prósent af síldar- magninu f jelag með sjer, í vor, er heitir Sölusamlag síldar- framleiðenda, og varð starfs- svið Síldarútvegsnefndar með þessu mjög lítið. Fjelag þetta á lögheimili á Siglufirði og opn- aði þar strax'skrifstofu. Ætl- aði íjelagið að senda mann til Ameríku, en það var mjög seint fyrir og fól því Sambandi ísl. samvinnufjelaga að sjá um sölu síldarinnar í Ameríku fyrir sig. Það virtist þó erfitt að selja síldina þar,'en áður en alvar- lega reyndi þó á 'það, tókst Thor Thors og samninganefnd ulanríkisviðskifta að selja alla saltsíldina frá 1944 til hjálpar- stofnunar hinna sameinuðu þjóða sem nefnist UNRRA. SÖluverð síldarinnar var við unandi, eða hið sama og síldin var seld fyrir árið áður: Venjul. saltsíld US dollar 22.50 Cutsíld.......... — 25.00 Sykursíld........ — 27.50 Matjessíld ....... — 27.50 Kryddsild ........ — 31.00 Er þetta verð miðað við heil- tunnu fob. A tímabili í haust leit út fyr ir að UNRRA mundi kaupa 2 —3 hundruð þús. tunnur af salt síld n.k. ár, en því miður virð- ist ekki verða af þessu vegna tunnuleysis og dýrleika á tóm lunnum fluttum frá Ameríku hingað, en selst hefir af næsta árs framleiðslu 30—40 þúsund tn. til UNRRA, eða það, sem tn. eru til í landinu un^dir. Fregnin um þessa miklu síld arsölu í haust, sem mátti heita að væri fullyrt í blöðunum að takast mundi, gerði það að verk um, að útvegsmenn hjer og aðr ir hafa gert ýmsar ráðstafanir í sambandi við þetta, en sömu blöð hafa ekkert um það getið, að- þessi mikla sala hefir ekki tekist. Ættu menn því að fara varlega í ráðstöfunum sínum í sambandi við þetta mál. Alls var saltað til útflutnings af sild: Matjessíld ......... 7428 tn. Culsíld ............ 11722 — Grófsöltuð síld ___ 417 — Samtals 25522 —• Auk þess voru saltaðar urn 1750 tunnur af síldarílökum, sem seld eru til annara í Amer íku en UNRRA. Öll saltsíldin er seld, eins og áour er ^etið, og verða nú greidd strax 75 prócent af and virði hennar. Maður er nú að leggja af stað frá Ameríku iil þess að skoða síldina og taka á móti henni fyrir kaupendur- — Áliíið er, að síld þessi fari til Evrópulanda þegar leiðin opn- ast þangað. Síldarútvegsnefnd ákvað fexsk síldarverðið til söltunar hið sama og næsta ár á undan, e'ða 25 kr. tunnan fyrir venjulega saltsíld og 30 krónur fyrir upp saltaða tunnu af matje?- og hausskorinni síld. Síldarflugið. EINS og undanfarin ár, \ ar flugvjel höfð til síldarleitar þetta sumar, og þykir það' nú sjálfsagður hlutur. Þarf eng- um að blandast hugur um það, að flugvjelanotkunin hefir auk ið aflann svo miljónum króna skiftir, enda eru síldarfrjeliir flugvjelarinnar aðalumræðu- efni sjómanna í talstöðvarnar. Flugvjelin hjelt til í sumar á Miklavatni í Fljótum og endaði sína dvöl i verlíðarlok með því að fjúka um á vatninu, í af- takaveðri, er hún var að taka sig upp til heimflugs. Komust flugmennirnir á kjöl og .rak flugvjelin með þá marandi í kafi að landi. % ¦ Brensluolía. TVÖ undanfarin ár heíir að tilhlutun rikisstjórnarinnar, verið útveguð ódýr olía lil Siglufjarðar og látin á oliu- geymi Sildarverksmiðja rífcis- ins. Engir bátar njóta þessara hagslæðu olíukaupa nema þeir, sem skifta við Síldarverksíniðj ur rikisins. Var verð olíunnar hjá verksmiðjunum 33 au. 'kg. en hjá öðrum 42 au. í sumar. Veiðarfærin. DÝRLEIKI veiðarfæra og herpinótabáta er að fara upp úr öllu valdi. T. d. kostr.r nú korkurinn einn á nótina, tilbú inn hjer, álíka mikið o.g öll nót in uppsett kostaði ný frá Nor- egi fyrir stríðið. Og það eru ekki fá dæmi þess, að viðgerð nótabáta hafi farið fr&m úr 10 þús. kr. og nótaviðhald og við- gerð hafi farið fram úr 20 þús- kr. á einni herpinót yfir ver- tíðina Beitusíldarfrysing. ÁLÍKA mikið af sild \ar fryst til beitu og sl. á, eða um 56 þús. tunnur og munu það Framh. á bls. 6.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.