Morgunblaðið - 31.07.1952, Side 5

Fimmtudagur 31. júlí 1952
MORGUiSBLAÐlÐ
5]
erlent herlið fíi
friðartú
Kaupmannahöín í júlí 1952.
DANIR biðu lengi meo óþreyju
eftir sumrinu. Eftir frosthörkur
í seinni hluta marz-mánaðar kom
að visu blíðviðri með svo að
segja sumarhita um páskana. En'
í maí og júní var oftast kalt og
votviðrasamt. Fram að Jóns-
messu var oft ekki hjá því kom-
ist að hita íbúðir. En eftir Jóns-
mescuna byrjaði sumarið fyrir
alvöru. í meira' en hálfan mánuð
var sólskin og hiti á hverjum
sambands höíunda, tónskálðið Arthur iíonegger, helciur ræðu. Á degi, 23—23 stig í skugganum um
úægri höntl houum situr dómsmálaráöhcrra Holíands, en á \ instri i hádaginn.
Eitir Pái Jó3isso3TJ
írá setningu alþjóðaþings höfunda í Arnsterdam. Forseíi Aiþjóða-
hönd borgarstiórinn í Amsíerúam
FINGSETNIXG OG STORI*
s segir m
sem íslenzki menntamálaráðhcrr-
í þessu dásamlega veðri var
margt manna á ,.L.öngulinu“,
þegar ég kom þangað fyrir nokkr
um dögum. Fólk var sumpart að
njóta sumarsins og sumpart að
skoða brezka llugvélaherskipið
„Implacable“. Það cr stærsta
skipið, sem legið hefir við „Löngu
línu“-hafnarbakkana. „Implac-
| able“ er 32.000 smálesía skip.
Nýlega var haldinn í Amster- ann veitti STEFI í íebrúar 1949, yélarnar framleiða 140.000 hest
-dam aðalfundur alþjóðasam
bands höfunda, þess cr nefnist
s,Confédération Internationale des
Sociétés d'Auteurs et Composite
íara nefndirnar þess virðing-
öfl. Skipio gengur 31 sjómílu og
hefir 1.400 manna áhöfn, sem dag
lega borðar 1.000 kg. kartöflur,
arfyllst á leit við íslenzku ríkis- 750 kg. brauð og 250 k kjöt_
;urs“. Hollenzka „Stef“ bauð, en stjórnina, að hún greiði fyrir inn- skjpShöfnin
í alþjóðasambandinu er>i samein-j heimtu höfundalauna á íslandi*romm k ^gg og
uð „Stef“ allra landa, og voru * að svo miklu leyti sem það kann 1 mónuði
_þar mættir fulltrúar um 60 féjaga,
alls nærri því 200 höfundar tóna
eða orða, svo og útgefendur og
lögfræðingar, meðal þeirra fær-
ustu sérfræðingar í þeim efnum
frá helztu menningarlöndum
heims.
Þingið var sett með mikilli við-
Jiöfn í hátíðasal ráðhússins. Tón-
skáldið Arthur Honegger, for-
jSeti sambandsins, setti þingið,
■en höíuðræðuna ílutti dómsmála-
ráðherra Hollands, og borgar-
-stjórinn í Amsterdam bauð gest-
ina velkomna með sérstakri
ræðu; sjá myndina hér með.
Nokkrir sérfræðingar fluttu síð-
an ræður um sérmál höfunda-
réttar.
Næstu daga stóðu yfir starfs
að vera undir henni komið'
Þar sem enn hafði ekki borizt
kostuð af hinum Atlantshafsbjó<5
unum, fyrst og fremst Bandaríkj-
unum og Kanada.
VARNARLIO Á FRIÐAÍÍTÍMUM
í sambandi við þessa stækkun.
flugvallanna er nú verið að tala
um þann möguleika, að flugher
frá öðrnm Atlantshafsríkjum
verði staðsettur x Danmöi'ku á
íriðartímum. Opinberar umrseð-
ur um þetta byrjuðu fyrir alvöru,
þegar Kraft fór í framannefnda
skyntíiför til Lundúna til að tala
við Acheson m. a. um olíuflutn-
ingaskipið. Erlendar fréttastofur
giskuðu þá á, að Kraft hefði tal-
að við Acheson um möguleika
þess, að verndarlið yrði sent til
Danmerkur á friðartímum.
Daginn eftir áð Kraft kom.
heim úr Lundúnaferðinni minnt-
ist H. C. Hansen, fyrverandi fjár-
málaráðherra, á þetta mál í ræðu,
sem vakti allmikla eftirtekt.
fyrir að þeir hafa afhent Rúss
um olíuflutningaskipið.
Gert er ráð fyrir, að Banda-
drekkur 25 lítra
1.000 kg. te á
mánuði
Á meðan fólk var að virða
, þetta mikla skip fyrir sér, fórjríkin láti þó i Ijósi ósk um, að
neitt svar frá .ríkxsstjorn Islands skjp með rússneskan fána við, Rússar fái ekki fleiri olíuflutn-
við óskum, þessum, vai ályktun- jl0n framhjá. Rússarnir tifuðu, ingaskip hjá Dönum. En sam-
in borin undir atkvæoi aðahund- fánanum að alþjóðasið, þeg-’ kvæmt samningnum frá 1948
ar allra deilda og samþykkt i ar þejr fbru framhjá „Implac-1 eiga Danir að smíða tvö olíu-
einu hljóði. Það liggur í augum abje‘t og tveim bandarískum flutningaskip fyrir Rússa, nefni-
uppi að erlendir hofundar geta skólaSkipum, sem líka voru þarna lega „Apsheron" og annað skip.
ekki latið afskiptalausa meðferö 5 höfninni. Bretarnir og Banda- Búist er við, að kjölurinn að nýja
eigna þeirra a Islanai, og að eft- ríkjamenn svöruðu kveðjunni.1 skipinu verði lagður á komandi
ir þvi verðui gengið, að milli- Russneska ghipið var hið marg-' hausti. „Politiken" segir svo frá,
rikjasamnmgur Sti, er e.st í umræcjda olíuflutningaskip „Aps' að danska ríkisstjórnin muni
Bernarsamþykktmm, se ha mn heron“, sem kom frá skipasmíða-1 vera á þeirri skoðun, að það sé
þar, ems og i oðrum londum. 1
Jafnaugljóst er öllum aðiljum, að
þrem árum áður en Battle-lögin
voru samþykkt. Danir sjá því
enga löglega ástæðu til að neita
að afhenda Rússum skipið. En
þó finnst Dönum eðlilegt, að
Bandaríkin vilja ekki veita þeim
löndum hjálp, sem selja Sovét-
ríkjunum vörur, serrr hafa mikla
þýðingu í hernaði, þar sem hjálp
Bandaríkjanna er veitt til að
reisa skorður við árásum af háifu
Sovétríkjanna.
Búist er við, að Truman for-
seti taki á næstu dögum ákvörð-
un um það, hvort Danir skuli
sviptir frekari hjálp tii styrktar
öryggis landsins. Averell Harri-
man, forstjóri Gagnkvæmu örygg
isstofnunarinnar, hefir nú haft
mál þetta til athugunar. Tólf
bandarískar stjórnardeildir hafa
látið í ljósi álit sitt. á því. Sam-
kvæmt síðustu fréttum hefir
Harriman ákveðið að ráðleggja
Truman, að Dönum verði áfram
veitt óskert öryggishjálp, þrátt Hann er einn af aðalleiðtogum.
ef ekki berast fullnægjandi svör
frá ríkisstjórn íslands, þá munu
utanríkisráðuneyti hinna ein-
stöku lanaa bera fram kvartan-
ir við ríkisstjórnina og krefjast
fundir hinna fjögurra deilda þess að skuldir fyrir hagnýtingu
sambandsins, en þær eru: | andlegra verðnj.æta yerði •alfærð-
1. Deild sýningarréttar leik- ar í verzlunarsamningum við ís- inguna frá stjórn Bandaríkjanna
húsa. I land. Raunverulega er um smáar út af þvi, að þeir smíðuðu þetta
2. Deild flutningsréttar tón- upphæðjr að rseða og furðulegt skip fyrir Rússa. Ole Björn
að nokkur maður hér á landi Kraft, utanríkisráðherra, flaug í
stöð Burmeister og Wains og var [ ekki heldur hægt að brjóta í bág
nú að leggja af stað heim til við samninginn við Rússa, þegar
Odessa.
i
MÓTMÆLIN KOMU
DÖNUM Á ÓVART
Það kom flatt upp á Dani, þeg-
ar þeir fengu mótmælaorðsend-
vélrænna upptöku-
og preni-
leika.
3. Deild
xéttinda.
4. Deild rithöfunda
réttinda.
Loks héldu allar deildirnar cam
■eiginlega fundi. í heila viku var
unnið að því að setja framhalds-
.reglur um meðferð höfundarétt-
ar og um gæzlu þeirra. Ályktan-
ir þingsins og reglur eru bind-
skuli viija tefla heiðri Islands í
j hættu út af slíku smáræði.
| FULLTRÚI SAMEINUÐU
' Þ.JÓÐAKNA
Sem heiðursgestur cg áheyrn-
. arfulltrúi sat forstjóri höfunda-
réttardeildar UNESCO (mcnn-
I ingarstofnunar Sameinuðu þjóð-
I anna) þetta þing. Áður en lund-
skyndi til Lundúna, til að tala
við Acheson, utanríkisráðherra
Band.arikjanna, sem þá var þar
skaddur. Almenningur í Dan-
mörku vissi þó ekkert um erindi
Krafts í Lundúnum fyrr en viku
seinna, þegar fréttaskeyti frá
New York sögðu frá mótmælum
Bandaríkjastjórnarinnar.
um nýja skipið se að ræða.
Ástæðan til þess að Harriman
leggur til, að Danir verði ekki
sviptir öryggishjálpi mi, er sögð
að vera fyrst og xr"mst sú, að
I Ðanmörk hefir mikla hernaðar-
| lega þýðingu. Atlantshafsríkjun-
i um riður mikiö á, að varnar-
j möguleikar Dana veildst ekki.
! Það yrði ekki lengur hægt að
! loka rússneska flotann inni í
Eystrasalti, ef Rússum tækist að
hernema Danmörku.
jafnaðarmanna. Hann sagði m. á.,
að aðilar Atlantshafsbandalags-
ins séu að skapa sér sameiginleg-
ar varnir. Það geti því ekki vak-
ið undrun, þótt liðsafli frá öðr-
um Atlantshafslöndum verði
staðsetíur í Danmörku á friðar-
íímum.
Skömmu seinna talaði HaraldE
Petersen, landvarnarráðherra, í
útvarp. Minntist hann fyrst á,
að verið væri að stækka dönskn
flugvellina. Sagði hann í þessu
sambandi, að óskir um að hafa
Atlantshafsflugher við hendina í
Danmörku á friðartímum hefði
leitt til þess, að verið sé að íhuga,
hvernig þessi ósk verði fram-
kvæmd og með hvaða skilyrðum.
Varnarsamtök Atlantshafsþjóð-
anna væru ekki annað en órðin
tóm, ef þátttökulöndin væru ekki
reiðubúin til að veita og þriggja
þá hjálp, sem teljast megi nauð-
synleg.
Áður hefir Thorkil Kristensen,
fjármálaráðherra, látið svipaða
skoðun í ljósi.
! tekið. Hann og stofnun hans beita r^g,.
sér fyrir því að sameina allar
þjóðir í einni sameiginiegri höf-
undaréttarsamþykkt, og hafa
drög að henni verið birt. Alþjóða
samband höfunda er á þeirri skoð
un að Bernarsamþykktin eigi að
vera lágjnarkskrafa og undir-
staða höíundalöggjafar allra
þjóða.
í ræðu sinni minntist fulltrúi
Sameinuðu þjóðanna sérstakiega
á ÍSla,rCn- ÍV7ast á lögum, sem bandariska þing Skrydstrup, Tirstrup, Vandel og eingöngu þjóðlegar varnir aS
,. . . .... um lauit helt hann langa ræðu
anch fynr oll felogin, en markið m , .... mannahafnar,
, , . . , .... , um sjonarmxð LNES.CO í hof-
■er að tryggja eigendum hofund-l ,*.■ ... ,
' „ , , . unarettarmalum og var mjog vel
arettar fullan hagnað af sinni ° °
framleiðslu. Samþykktir þessar
hafa því ekki aðeins áhrif á starf-
,semi félaganna innbyrðis, held-
ur einnig á ríkisstjórnir og laga-
setningar flestra menningarlanda,
enda er æðsta boðorð: að gæta
þess að höfundarnir sjálfir, og
ekki hagnýtendur verka þeirra,
njóti meirihluta þess arðs, er inn
kfc-mur íyrir verkin.
ÁLYKJ A.MR UM ÍSLANÐ
Á fundum frarnkvæmda- og
löggj afarnefnda alþj óðasam bands
ins í vetur, sem leið, var gerð
ályktun varðandi íslenzka STEF
og meðferð höfundaréttar á ís-
landi og hún send ríkisstjórn Is-
lands um hendur íslenzka sendi-
ráðsins í París. Ályktunin hljóðar
þannig í útdrætti:
„Vegna brýnnar nauðsynjar og
í samræmi við 19. gr. sambands-
laganna hafa framkvæmdanefnd
og löggjafatneínd alþjóðasam-
bands höfunda og tónskálda á
íundi í Flórens frá 29. október
til 3. nóvember 1951 gert eftir-
farandi ályktuní
Með tilliti til 2. gr. íslenzkra
laga frá 1905 varðandi höíunda-
rétt með breytingu frá 1943 og
1947, æ . -
með tilliti til viðurkenningar
um nytsemi í þágu almennings,
MIKIL FRAMLOG TIL
LANDVARNA
Danir geta ekki sjálfir staðist
kostnað af þeim varnarfram-
kvæmdum, sem nauðsynlegar eru
Þegar Kraft kom aftur til Kaup í landinu. Þeir geta ekki án er-
þá flýtti Erik lendrar hjálpar skapað sér nægi
Eriksen, forsætisráðherra, sér legar varnir,
heim úr sumarfríi til að sitja mikilll hjálp :"rá Bandaríkjun
íerrafund, sem ákvað að taka um. Hundraðasta skipið með
ekki mótmæl-i Bandaríkjanr.a íil ókeypis bandarísk vopn kom ný-
greina. Þessi ákvörðun var lögð lega til Danmerkur. Danir eiga
fyrir formenn allra lýðræðis- á þrem ái'um von á ókeypis
flokkanna. Voru þeir henni sam- bandarískum hergögnum, sem
þykkir. Utanrikisráðuneytið af- eru 2.500 milljónum d.kr. virði.
henti því næst Mrs. Eugenie Á sama tíma verja Danir rúm-
Anderson, sendiherra Bantíaríkj- lega 2.600 milljónum kr. til land-
anna, svar Dana. Flaug hún dag- varna.
inn eftir með það til Washing-j M. a. verður miklu fé varið íil
ton.
„POLITIKEN“ MEÐ HERSF.TU
Jafnvel ,,Politiken“, aðalblað
róttæka flokksins, er á sama máli.
Róttæki flokkurinn er andvigur
þátttöku Dana í Atlantshafsbanda
laginu. En „Politiken“ hefir frá
upphafi verið þessu bandalagi
fylgjandi. Það var að vísu í guka-
setningu í forystugrein að blaðið
Þeir reikna -með'’ ™lstJ af P/”3 MlfUÁ
i Og blaoið hefir aldrei veriu
fremst í fíokki þeirra, sem styðja-
l Atlantshafsbandalagið og aukn-
| ar landvarnir. Vekur það því
i mikla eftirtekt, að blaðið mælir
! með því, að Atlantshafsflúgher
) fái aðsetur í Ðanmörku á friðar-
j íímum.
I ,,Politiken“ segir, að þetta sé
I eðliieg afleiðing varnarsamtaka
! Atlantshafsþjóðanna. Skoðanir
flugvalla. Flugveiiirnir í Værlöse
1 manna á landvarnarmálununa
hafa brevttzt. Nú er ekki lengur
ið samþykkti í fyrra. Flutnings- Álaborg á Jótiandi verða stækk-
ræða heldur lika um sameigin'
maður lagafrumvai'psins var aðir og gerðir að öllu leyti semj'e®E1 ' annr ai hálfu þeina landa
Laurie Battle, þingmaður. Eru fullkomnastir. Um leið verða]sen' kfja eihn\að sameigmlegt.
lögin því kennd við hann og nýir liermannaskálar reistir á
kölluð „The Battle Act“. Sam- þessum stöðum.
kvæmt þeim eiga Bandaríkin að Flugvellirnir verða nú stækk-
stöðva alla hjálp til þeirra lar.da,1 aðir meira en nauðsynlegt er
væn af, þjóð með aðeins 150 þús.
íbúa að þýða erlendar bókmennt-
ir á sitt mál og halda uppi eigin
menningu. Dauðaþögnvarð í saln-
um við ummæli þessi.
Undirritaður átti á þessu þingi
rækilégar viðræður við þenna
umboðsmann Sameinuðu þ.ióð- ,. _ ,, . . , , .. . ,
. , , , ,. sem selja Sovetnkjunum nanar vegna danska ilughersms. .'Jariii'
anna. Það kom upp ur kafmu ... . , .. , . . , p ..
, , , . tilgi'emdar vorur, sem haia hern- haía oft sagt, að ekki se nægi-
anda Leifs henna enda hafði aðarleSa Þ- á. m. ohu- legt að biðja um hjalp gegn aras ■
Lciís hepna, enaa natði flutningaskip_ ForSet; Bandaríkj- um, líka sé nauðsynlagt að hafa
anna getur þó veitt ur.danþágu bækistöðvar handa hjálparhern-
frá þessum lagaákvæðum og hef-_ um. Stærð og allur útbúnaður
dönsku ílugvallanna er þvi niiJ-
áður við það, að flugher hinna
VERÐA EKIií SVIFTIR ■.. Atlantshafsríkjanna geti roUð
A3OT09 al «: mn- 1 þá, ef þörf gerist. Þarna or í
Afstaða Dana byggist á því, :að] rauninni um s'ameiginlega.” varn-
olíuflutningaskipið er smíðaö arframkvæmdir Atlantshafsrikj-
kennd sjálfstæð innheimtufélög. fj'rir Rússa samkvæmt BaiKnihgi, anna að ræða. Stækkun flugvall-
Framtíald á bls. 8. sem gerður var árið 1948 eða' ánna verður því að nokkru Jéyti
ætt hans tekið sér nafnið Hepp!
LUXEMBURG OG ÍSLAND
Hið elzta og hundrað ára gamla ir stundum gert það.
„STEF“-Frakka hefir um langan ■■>•..—
aldur haít ú hendi eigin irm-
heimtu í öðrum löhdum, en í sum-
um þeirra hafa rnéð aðstoð stjórn-
arvalda verið stofnuð óg viður-
að verja, segir blaðið.
Talið er líklegt, að mál þetta
hafi verið > ætt við Ridgway,
þegar hann var í Kaupmanna-
höfn fyrir skömmu, og að danska
ríkisstjórnin hafi getað sagt hon-
um, að yfirgnæfandi meiri hluti
þignsins sé henni 'sammála í
þessu máli. Ekki er þó búist við,
að Atlantshafsflugher fái þegar
í stað aðsetur í Danmörku. Fyrst
verður nefnilega að Ijúka viS
stækkun ílugvallanna.
° *
AFSTAÐA ÐANA LOFSVERÐ
Sænska stórblaðið „Göteborgs
Handels och Sjöfartstidning“
Framhald á bls. 8. ■