Morgunblaðið - 29.10.1952, Blaðsíða 9

Miðvikudagur 29. okt. 1952
MORGVNBLADiD
9
BÆR Á HÖFÐA STRÖND, 23.
okt.,— Tíðarfar hefur verið upp
á það bezta undanfarið, þar til
í dag að hann skall á með hríð-
arveðri á norðan og stórviðri.
Kýr hafa verið látnar út fram
til þessa og undanfarið hefur*
verið mikið um framkvæmdir,
bæði jarðvinnslu og byggingar.
Slátrun á Hofsósi er lokið fyrir
nokkru. Féð reyndist sæmilega
vænt, meðaldilkþungi varð um
15 kg. Fiskafii hefur verið sæmi-
e •
IMS Á AFIVIÆLI
t-
1 nú síðustu daga, að hann virðist
vera farinn &ð dofna.
I — Björn.
Eili- ©g hjúkrimarbdmilið
Grund 30 ára
STÆRSTA heimili landsins á 30
ára aimæli í dag. Þaó er elli- og
hjúkrunarheimilið Gmnd hér í
Reykjavík, sem i dag telur alls
300 v.stmenn. Eru kcmur í mjög
miklum meirihluta 224, en karl-
ar aðeins 76. Þegar Grund tók til
starfa, fyrir 30 árum voru vist-
menn 24.
Fyrir nokkrum vikum var r.ý
viðbótarbygging við G'rund tekin
í notkun. Eru þar 27 manns í
eins og tveggja manna herbergj-
um. Þessi nýja deild er eingöngu
ætluð því vistfólkí, sem daglega
fótavist hefir. Ea nm 200 vist-
manna eru að meíra eða minna
leyti við rúmið. Undanfarin 18
ár hefir Gísli Sigurbjörnsson veitt
heimilkiu forstöðu. Hefur hann
verið mjög árvakur í starfi sínu.
Honum hefur ekfci aðeins tekizt
að gera þessa stofnun að s'tærsta
heimiii landsins, beldur og að
búa það að mörgum fullkomnum
lækringcjíækjum, þannig að vist-
mönnum E]liheimilisins mun
vera hægt að veita f lesta þá sömu
læknishjálp í heimilinu sjálfu og
hægt er í sjúkrahúsL Eru tveir
læknar starfandi þar, Sígurður
K. Jónasson, sem er heimilislækn
írinn og Alfreð Gíslason, en hann
er heilsugæzlulæknir auk margra
sérfræðinga.
VISTLEGT OG GOTT IIEIMILI
Það er vandasamt verk að
stjórna og starfa á elli- og hjúkr-
anarheimilum, því gamla fólkið
gerir margar og misjafnlegar
kröfur, en í samtölum er blaðið
átti við vistmenn í gær í tiléfni
af afinælinu, er ljóst að forváða-
menn elliheimilisins hafa á und-
anförnum árum í sívaxandi mæli
skapað hinu aldurhnigna fólki
vistlegt og gott heimili. í þessu
efní npccfív p?s hocKÍR á það, að
meðalaldur þeirra vistmanna og
kvenna er létust á fyrra ári, var
79 ár og 5 mán.
SAMTAL VIÐ ELZTA
VISTMANNINN
Guðmundur Jónsson, sem fyrir
löngu var forstióri Baðhúss
Reykjavíkur er meðal vistmanna
á Grund. Hann er nú 96 ára. Hann
á fjölda vina hér í bænum, sem
heimsækja hann og rabba við
hann um daginn og vegínn, en
Guðmundur er nú blindur. Hon-
um þykir gaman að ryfja upp
gamlar endurminningar bæði
norðan af Sauðárkróki, þar sem
hann var á opnum flutningabát
um aldamótin, og segja frá starfi
sínu í Baðhúsinu, er hann rækti
með slíkri kostgæfní og prýði, að
þess munu fá dæmi. Hann vílaði
það ekki fyrir sér, þegar menn
fengu sér jólabaðið, að vinna frá
kl. 6 á morgnana til 2 á nóttinni,
til þess að sem flestir bæjarbúar
gætu skolað af sér fyrir mestu
hátíð ársins. Hann sagði við tíð-
indamann Mbl. að Elliheimilið
Grund væri þörf og góð stofnun
og þar liði öllum vel, a. m. k.
líkamlega. Hann kvaðst ekki eiga
heitari ósk Grund til handa á
þessum afmælisdegi, en að heim-
ilinu mætti allt ganea til blessun-
ar í nútíð og framtíS.
trrTT akklr upp
VIÐ VINNU
Borghiíciur Magnúsdóttir, sem
dvaiið hefur lengst allra á Grund,
kom þangað fyrir rúmum 20 ár-
um. Hún er nú 85 ára. Hún býr í
nýjustu álmu hússins, ein á her-
bergi og unir hag sínum þar eink-
ar vel. Situr yfirleitt við prjóna
sína. — Þegar maður er kominn
á þennan aldur og hefur heilsu
t.n, Jettum við okkur upp með því
Borghildur, sem dvaiið heí'ur lengst allra vistmanna, Gísli for-
stjóri og aldursforseíi Grundar, Guömundur, fyrrum baðhúsvörður.
(Ljósm. Mbl. Ól. K. M.)
að starfa milli þess sem við les-
■sm og heimsækjum kunningjana.
Óg var syo lá.'.söm að fá herbergi
hcr í þessari nýju deild, og mér
er það ekkert launungarnál, að
hvergi hef ég kunnað betur við
mig á Grund en í þessu herbergi.
Þær breytingar sem hér hafa oið-
ið á, sagði Boighildur, siðan ég
kom, hafa flest^r orðið til bóta,
en ég tel að ekk,i sé heppilegt að
hafa öllu meira fjölmenni undir
einu og sama þaki, en nú er orð-
ið. Ég tel mig hafa verið lánsama,
nú á efri árum, að eiga slíkan
samastað og Grund, sagði Borg-
hildur að lokum.
HALDA ÞARF ÁFRAM AÐ
BYGGJA YFIR GAMLA
FÓLKIÐ
I í stuttu samtali er Mbl. átti við
i forstjórann, Gísla Sigurbjörns-
son, sagði hann, að þakka bæri
ýmsum aðilum þann árangur. r.em
^ Grund hefði náð í starfi sínu á
i liðnum 30 árum. Kæmi sér þá
fyrst í hug stjórn heimilísins, sem
|aldrei hefði latt sig til fram-
kvæmda, ágætu samstarfi við
starfsfólk heimilisins, velvilja
bæjaryfirvaldanna og vaxandi
skilningur þeirra manna er hafa
með íjármál að gera. En rekstur
elliheimila er starf, sem unnið
er fyrir þjóðarheildina og óhjá-
kvæmilegt er að halda áfram að
skapa þeim góð skilyrði er lokið
|hafa löngu dagsverki og á þeim
j tímum er við nú lifum, þá er kyrr
js’taða í þessu máli sama og aftur-
för. Gísli Sigurbjörnsson kvað
'möguleika á, að auka enn v;.ð
| elliheimilið með því að byggja
álmu til vesturs úr aðalbygging-
unni. Þá myndi elliheimilið geta
rúmað 350 manns.
Gísli forstjóri kvað það gleðj;
sig, að vonir stæðu til þess að
innan margra ára yrði hægt h
taka dvalarheimili aldraðra sjó-
manna í notkun. Ekki finndis:
mér óeðlilegt, sagði hann, — ac
það heimíli veitti öldruðum sjó
mannsekkjum skjól. A elliheim-
ilinu er 1 karlmaður á móti hverj
um 3 konum.
ELLIHEEUILI í SYEIT
Elúheimili i sveit er og ."ruð
synleg stofnun og því var það afi
ég tók að nsér, að veita Elli- o:
dvalarheirnili Árnesinga í Hvera-
gerði forstöðu, en þar eru nú 1.’.
vistmenn.
Að lokum gat forstjórinn þess,
að við elliheimiUð starfi nú 80
manns. Málfriður Jónsdóttir starf
stúlka hefir stariað lengst eða
um 19 ár. Mairáðskona heimihs-
ins, Guðný Rósantsdóttir hefur
starfað í rúm 18 ár. Yfirhjúkr-
unarkonan Jakobína Magnúsdótt-
ir hefur gegnt hinu vandasama
starfi sinu nálægt 13 ár. Kvaðst
Gísli Sigurbjörnsson vi'ja þakka
þeim og öðru starfsfólki heimilis-
ins fyrir vel unnin störf og gott
r.amstarf.
Nú eiga sa:ti í stjórn Gnmdar
séra Sigurbjörn Á. Gíslason, Frí-
rnann Olafsson, Hróbjartur Árna-
son og Jón Gunnlaugsson.
sogir rifhtfiwfisr,. er heimséffi sapsfeéi
UM miðjan október kom ungur,
dar.skur ritöhfundur hingað, Erik
Aalbæk Jensen, að naíni, i þeim
erindum að heimsækja sögustaði.
Nýlega kom út eítir hann
skáldsaga, sem heitir ..Dæmning-
en“, er þótti sérlega góð bók og
seldist mikið. Er það önnur bók
hans. Hann er aðstoðarprestur á
Norð-vestur-Sjálandi, en leggur
auk þess stund á blaðamennsku.
Fékk hann lítilsháttar ferðastyrk
til þessarar farar.
Erik Aalbæk Jcnsen.
Kann heíur á undaníörnum ár-
um haft mikinn áhuga fyri:- ís-
lendingasögum og snda þsim,j
sem þar er lýst. Þess vegna r.ot- '
aði hann ferðastj'rkin til að I
koma hingað og fá tækiíæri til að j
virða fyrir sér sögustaðina og um-!
hverfi þeirra. Um tíma var hann j
austur í Fljótshlíð og í Borgar-
nesi var hann áður en hann fór. j
En hann tók sér far til Danrr.srk- j
,ir með Gullfossi síðast.
Aður en hann iagði ar stað r.éð-
an átti fréttamaður f’ á Morgun- j
rlaðinu tal við hann. Komst hann
)á m.a. að orði á þessa leið:
3REYTT LÍFSYSDHGRF
Meðal danskra rithöfunda -
nikið meiri áhugi fyrir uppruná
og eðli norrænnar menningar en t
verið hefur á undaníörnum ára- j
ugum.
okkar, Martin A. Hansen, hefur
horfið frá róttækum sósíalisma.
Yfirleitt eru danskir rithöfund
ar af ungu kynslóðinni mjög and-
stæðir hinum forna og úrelta real
isma, er átti upptök sín hjá Georg
Brandes. Kenningar þess mikil-
hæfa manns, er um skeið mótaði
heila kynslóð danskra rithöfunda,
eru nú taldar mjög úreltar og
fráleitar.
Ungir danskir rithöfundar
leggja stund á trúmál, siðfræði og
hugleiðingar um lífsvísindi á trú-
arlegum grundvelli Þeir gera þá
kröfu til sjálfs sín, að vera þátt-
takendur í baráttunni fyrit frelsi
og mannréttindum Vestur-
Evrópu-þjóða.
VAIHYRÁNID í TÉKKÓSLÓ-
VAKÍU OPNADI AUGU
OKKAR
Þegar Tékkóslavar voru sviftir
frelsi í febrúar 1948 gerðu Ðanir
sér það ljóst, hver hætta vofir
yfir álfu okkar, mannhelgi okkar
og mannréttindum.
Ungir menntaménn og andans
menn með þjóð vorri bunclus'. j.á
samtökum um að verr.úa þi v; .1-
-ænu menningu, scm vlö \
iifað við á undaníört! V; :.
í þeirri viðleitr.i tcljrru '.iö okk-
ur það nauðsynlegt að kynnast
því sem bezt og gera okkur senl
gleggsta grein fyrir, hvernig
menningu okkar er varið, hvaðan
hún á rætur sínar að rekja og
hver er kjarni þeirra lífsviðhorfa
sem gert hafa menningu okkar
varanlega og sterka.
En til þess þurfum við að leita
aftur í tímar.n m. a. til forr.bók-
menntanna íslenzku. Það hefur
verið mér óblandin ónæaia a3
koma hineað, saeði hinn darski
rithöfundur, þótt ekki sé nema
stutta stund.
Ég skoða þesas heimsókn
sem und>’’búning u^dir frekari
kynni af Islandi og af beirri bióð
sem ól og hefur várðveitt hin
dýrmætu fornrit'og situr enn við
þann ahdle^a brunn.
norðanlends
En á tímabili hefur. scm kur.n-
íat er, ráðið mjög meðal danskra
. ithcfunda og andans manna. rót-,
æk, b’dtingakennd realistisk
vinstri-stefna.
Á siðasta áratug heíur þcíta
breytzt að verulegu le-yti. Menn
hafa orðið fráhverfari hugleið-
ingum og hugarórum hinnar rót-
tæku efnisnvggju, er vaðið heíur
uppi meðal danskra mennta-
manna. Er nærtækasta dæmið um
breytt viðhorf, hvernig óhrifa-
mesti og efnilegasti rithöfundur
ROK var um Vestfirði og Norður-
! land í gær með snjókomu víða.
. Frá Siglufirði berast þær íregnir
j að stormur hafi verið í alla fyrri
j nótt, en skollið hafi á með slyddu-
1 hríð um fótaferðatíma. Hélzt snjó
j koman fram eftir degi, rok var
I og stormur og hafrót við Siglu-
nes. Siglufjarð*’:skarð er nú al-
cíært. Brúarfoss var að afferma
j timbur, til tunnuverksmiðjunnar
á Siglufirði, en varð að fara frá
bryggju vegna veðurs. í fjöU
snjóaði mikið norðanlands.