Morgunblaðið - 08.12.1955, Blaðsíða 15

Morgunblaðið - 08.12.1955, Blaðsíða 15
Fimmtudagur 8. des. 1955 MORGVNBLAÐ1B 31 Kýpur Framhald af bls. 19 Eyjarskeggjar hafa síðan ítrek- að og við öll tækifæri látið i ljósi eindreginn vilja sinn til samein- ingar. Ár eftir ár hafa bænaskjöl og síðan ályktanir um samein- ingu verið sendar brezka ný- lendumálaráðuneytinu; Brezkar rannsóknarnefndir hafa kynnzt vilja íbúanna svo, að þar getur enginn vafi leikið á, Þannig hef- ur þetta gengið í áratugi, en Bretar hafa ekki hreyft sig. TILBO»n> 1915 í fyrri , heimsstyrjöld inni gcrðist þó sá atburður þann 16. október 1915 að Bretar buðu grísku stjórniftni form- lega, að afhenda henni Kýpur, ef hún vildi ganga í lið Banda- manna og skunda Serbum til hjálpar gegn innrás Búlgara. -Gríska stjórnin taldi á þeim tíma mjög óvænlegt að hefja þátttöku i heimsstyrjöJriinni, svo að ekkert varð úr tilboði Breta. Og þrátt fyrir það, þótt Grikkir færu síðar 1916 í fyrri heimsstyrjöldina við hlfð Breta, var ekki minnzt frekar á þetta tUboð. NÝLENDUSTEFNAN RÍKJANDI ' í styrjaldarlok lýstu þó ýmsir forustumenh Breta sig fylgjandi að láta eyna af hendi við Grikki, þéirra á meðal Lloyd George og Balfour lávarður. Gerðu Grikkir sér þá um tíma góðar vonir um að úr þessu 'yrði. Sendu Kýpur- búar m. a. nefnd manna til Lundúna til að fá úr þessu skor- iö. En hjá brezku stjórninni urðu önnur sjónarmið ríkjandi. í nóv- ember 1919 tilkynnti brezka stjórnin, að hún hefði ákveðið að sleppa ekki haldi á eynni. Árið 1925 var Kýpur svo að lokum lýst krúnu-nýlenda Breta. SKÁLMÖLDIN HEIMAFYRIR Á árunum milli heimsstyrjald- anna áttu Grikkir heimafyrir við mikla örðugleika að stríða. Fyrst var ósigurinn gegn Tyrkjum við Smyrna og síðan stjórnleysi með skálmöld hinni mestu, anarkistar og kommúnistar óðu þar uppi og landið logaði í byltingum um leið og það rambaði á barmi gjaldþrots. Loks komst á einræði hersins og lögregluríki Metaxas. Það friðaði landið en réð með ógnum. Meðan slíkt ástand ríkti í heimalandi var ekki álitlegt að sameinast því Samt þögnuðu þær raddir aldrei, sem heimtuðu sam- einingu og grískir íbúar á Kýpur sýndu Bretum þverasta ósam- vinnulyndi, neituðu að taka þátt í kosningum til ráðgjafaþings eyjarinnar. Árið 1931 varð sá atburður að grískir þjóðernis- sinnaar efndu til óeirða i Nicosiu og brenndu þá til ösku hús land- stjórans. En eftir síðari heimsstyrjöldina þegar uppreisn kommúnista í Norður-Grikklandi hafði verið bæld niður og þegar fjárhagur Grikklands tók að batna með efnahagsaðstoð Bandaríkjanna vöknuðu enn hin sömu viðhorf. um, og Grikkir hafa lýst yfir skilningi sinum á þessu við- horfi m. a. með því að bjóða þeim að hafa herbækistöðvar á Kýpur, eða annars staðar þar sem nauðsynlegt er talíð fyrir öryggi Vesturlanda, að- eins ef Kýpur fengi að sam* einast heimalandinu. STEFNT AD SJÁLFSTJÓRN En Bretar hafa ekki viljað láta sér það lynda, heldur hafa þeir reynt með ýmsum haetti a» , styrkja strjórnmáialeg yfirráð sút yfir Kýpur. í þessu skyni hafa þeir mjög borið fyrir sig hinn tyrkneska þjóðernisminnihluta' á I eynni og eflt hann til >andstöðu : við grizku þjóðernishreyfmguna. I Síðan hafa þeir lagt til að Kýpur fái smám saman sjálf- stjórn, en sameinist ekki Grikk- . landi. Til þess að ýta undir þetta , hafa þeir varið stórfeUdum fjár- I hæðum til efnahagslegrar rtý- sköpunar Kýpur. Sem dæmi um ,þetta má nefna, að nú fyrir nokkru var ákveðið að veita 1300 milljónum króna til' nýrrar efnahagsáætlunar, meðan fjár- veitingar til alls annars ný-lendu- veldis Breta nema aðeins um 3000 milljónum króna. MIKLAR FRAMFARIR Bretar hafa á undanförnum árum komið npp á Kýpor hiftu fullkomnasta heQbrigð- is- og skólakerfi, sem þekkist á þessum slóðum, vínyrkja hefur verið cndnrvakin, nám- urnar stækkaðar stórlega, full- komin höfn verflj byggð í Famagusta, miklar áveitar veriff gerðar og merkileg skógr- rækt hefur klætt Kýpur- fjöll að nýju hinum verðmæt- ustu trjátegundum. Á eynni eru mjög góðir og greiðfærn: malbikaðir vegir. Bifreiðaeign er almennari en gerist í ná- grannalöndunum og notkun véla í landbúnaðinum hefur mjög aukizt. Allar þessar framkvæmdir og framfarir hyggjast Bretar selja Kýpur-búum í hendur og skapa þeim þannig hina } öruggustu framtíð. En þrátt fyrir allt þá virðast þeir ekki hafa skilið, hvað klukkan slær í þessum efnum. Þesst gamla forráðaþjóð margra ný- lendna hefur enn einu sinni gert þá skyssu að vanmeta þjóðerniskröfur nýlenduþjáð- ar. Þeir hafa ætlað að ganga fram hjá eindregnum kröiuin Kýpur-búa sjálfra, ætlað að virða að vettugi þann sjálfs- ákvörðunarétt, sem hver þjóð Mýtur að eiga. Eftir það eru Bretar langt í frá of sælir af vist sinni á þessari ! austrænu eyju. Kýpur er yndis- I lega fagurt land með fjöllum og | gróðursælum dölum og dökk- grænir skógar klæða nú enn hlíðarnar. En kyrrðin í sólarhita Miðjarð- arhafsins er rofin af vélgný bryn- varinna bifreiða, sprengingar kveða við, eldblossar leiftra og óttaslegin augu brezkra her- 1 manna gægjast undan hjálm- skyggninu. MIKILVÆG HERBÆKISTÖD Þegar Enosis-hreyfingin hófst nú upp með meira afli en nokkru j sinni fyrr, þróiiðust heimsmálin! hins vegar svo, að Bretar stefndu > markvisst að því að gera Kýpur að helztu hernaðarbækistöð sinni fyrir botni Miðjarðarhafsins. Þeir | hafa margsinnis lýst yfir því, að . með því sé ekki aðeins verið að styrkja brezka heimsveldið, held- I ur allsherjar hervarnir hins vestræna heims. Þegar þeir urðu að flytja allt herlið sitt frá Súez-1 skurðinum árið 1954, þá fluttu þeir mestan hluta þess til Kýpur. og er ætlun þeirra með staðsetn- ingu liðsins þar að geta, hvenær, sem hæíta steðjar að, tafaríaust flutt það aftur að samgönguæð- inni við Súez. Því ber ekki að neita, að þetta eru allgild rök hjá Bret- A annað hundrað nolendasímar í Sfykkisholmi STYKKISHÓLMI, 6. des.: — Síð- astliðinn mánuð starfaði vinnu- hópur símamanna frá Landsím- anum hér í Stykkishólmi, að því að endurbæta innanbæjarkerfið hi°r, og voru þá um leið lagðir 30 nýir innanbæjarsímar. í Stykkishólmi eru nú með hín- um nýju símum talsvert á annað hundrað símar og auk þess.yfir 20 sveitasímar í Helgafellssveit, sem tengdir eru við Stykkishólm, Einnig hefur Stykkishólmur sam- band við 11 eyjar í Breiðafirði gegnum talstöðvar. — Árni. menm ! : . ' Kaupfélagsstjórar! Eftirtaldar vörur eru til á lager: Hollenzkar kápur Enskir kjólar Amerískur og þýzkur nælonundirfatnaður Ullarnærfatnaður, kvenna Hollenzkir morgunsloppar Hollenzkar poplinblússur Dönsk útiföt fyrir börn á 1.—3. ára Hanzkar 16 gerðir o. m. fl. Gjörið svo vel og lítið inn og kynnið yður vörurnar og verðið. Halldor Jónsson heildverzlun Hafnarstræti 18. — Sími 2586. Tékkneskt byggingarefni út ashest-sementi Ódýrt Varanlegi Öruggt gegn eldi Vegffplötur, þilplotin, bára- plotur, Þakhellur, þrýsti- vatnðpípur, frárecnslispípur •g tengiftykhi. Eínkaumboð: fcMS TBAOIG »1 Klapparstíg 20 — Simi 7373 CZECHOSLOVAK CERAMICS PRAG, TÉKKÖSLÓYÁIÚU

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.