Morgunblaðið - 08.12.1955, Blaðsíða 6

Morgunblaðið - 08.12.1955, Blaðsíða 6
22 MORGUNBLAÐ1B Fimmtudagur 8. des. 1955 Termessee-fljófið, sem áður ógnaði íhúun- um hefur nú verið beizlað tit ao bœta hag þeirra Við lögðum af stað frá Reykja- vík 13. september s. 1. kl. 8 síð- degis með Sðgu, flugvél Loft- leiða. Við fr.igum mótvind alla leiðina. Var ekki hægt að lenda í Gander en þess í stað í Goose Bay á Labxador, þar sem er herflugvöllur Við komum til New York kl. 11,45 eftir ís- lenzkum tíma. Höfðum verið tæpa 16 tím-i á leiðinni. í þetta skiuti dvöldum við að- eins fram eft r- degi í New York, en fengum gott yfirlit yfir borg- ina úr hæsta húsi heims, Empire State Buildii'f. Verður síðar vik- ið nánar að New York. Samdægurs um kvöldið fórum við frá New York með hraðlest fyrjr okkur frá Pennsylvaniu-stöðinni áleið- Frllelfur FriírlkssMi sepir frá pslu dögum yerkaSýlsnefndnr í Bandaríkjannm til að sjá svonefndan Lurcoy- helli, sem er eitt undraverðasta náttúrufyrirbrigði, sem ég hef augum litið. Hellirinn er um 260 feta djúpur, en það yrði of langt unum fjölluðu um uppbyggingu verkalýðsfélaganna í Bandarikj- unum og þróunarsögu þeirra fram á þennan dag. Þeir voru ýtarlega túlkaðir á íslenzku og is til Washington. mál að lýsa undraverðri fegurð reyndust mjög mikilvægir til að hans. Vildi ég nú sjálfur og fyr- komast á stuttum tíma inn í ir hönd félaganna færa þeim skipulagsmál verkalýðshreyfing- hjónum okkar innilegasta þakk- arinnar. I læti, fyrir allt sem þau gerðu Fyrirlestrarnir voru forspil að t því, sem á eftir skyldi koma. Þegar þeim var lokið máttum' f FYLGD MED ÍSLENDINGUM í Washington GOÐUM FRÆDSLUNAMSKEIÐ í ST. JOHNS við sjálfir ráða því að mestu, hvert við óskuðum að fara og 7VTOKKRUM íslenzkum verkalýðsleiðtogum var í haust boðið í fræðslu- og kynnisferð til Bandaríkjanna. Fóru þeir þangað í boSi Tækniaðstoðar Bandaríkjastjórnar. Sum- ir þeirra voru 6 vikur í ferðinni, en aðrir 8 vikur. Þeir sem boðnir voru, eru þessir: Friðleifur Friðriksson, form. vörubílstjórafélagsins Þrótt- ur, Sigurjón Jónsson, járnsmiður, Eggerí Þorsteinsson, form. Múrarafélagsins, Ragnar Guðíeifsson, form. Verkalýðs- og sjómannafólags Keflavíkur, Þorsteinn Pétursson, fulltrúi og Jón F. Hjartar, varaform. Verkalýðs- og sjómannafélagsins Skjöldur á Flateyri. Til aðstoðar þeim og sem túlkur í förinni voru Bragi Ólafsson, forstjóri Iðnaðarmálastofnunarinnar og Guðni Guðmundsson enskukennari. Mbl. hefur haft samráð um það við Friðleif Friðriksson að hann skýri nokkuð frá þessari för, sem var hin fróðleg- asta í hvívetna. Þeir félagar heimsóttu mikinn fjölda vinnu- staða og sáu miklar verklegar framkvæmdir. En aðalatriðið i þeirra augum var þó að kynna sér kjör bandarískrar al- þýðu og starfsemi verkalýðsfélaga og verður víða vikið að þeim atriðum. En það er staðreynd, að hvergi í heiminum eru verkalýðsfélög eins öflug og sjálfum sér ráðandi eins og einmitt í Bandaríkjunum. Hér birtist fyrsti hluti frá- sagnar Friðleifs. Frá Washington fórum við til hvað við vildum helzt skoða. En bæjarins Annapolis í Maryland. aðaláherzla var á það lögð að dvöldumst við Þar dvöldum við í nokkra daga við gætum af eigin raun kynnt 30 þús. manns, sem lifa aðallega á krabba og ostruveiðum og iðn- aði og verzlun í sambandi við það. Krabbinn og ostrurnar eru Veidd þar í firðinum og soðin niður. í Annapolis er aðal-flota- foringjaskóli Bandaríkjanna og var okkur boðið þangað á her- sýningu, sem 3600 sjóliðsforingja- efni tóku þátt í. Síðan var okk- ur boðið að skoða skólann og kynnast kennsluaðferðum hans, sem sumar miða að því að gera sjóliðsforingjana harðgera og styrkja þá að líkamlegu atgerfi. Eru prófraunir nemendanna sumar þannig að reynir sannar- lega á þolrifin í þeim. Eftir þetta dvöldum við aftur þrjá daga í Washington. Vorum við þá á fundum í félagsmála- land og auðn. í stjórnartíð Roosevelts for- seta og fyrir hans atbeina hófust þarna framkvæmdir, sem miðuðu að því að beizla ána og i stað þess að hún ógnaði áður íbúunum skyldi hún nú notuð til að bæta hag þeirra. Þetta var framkvæmt með þvl að margar stórar stíflur voru byggðar og raforkuver við þær. Var vatnsmiðlun þessi jöfnum höndum til áveitu og raforku- vinnslu. í sambandi við raforku- íramkvæmdirnar hafa verið byggðar áburðarverksmiðjur, sem framleiða ekki aðeins næg- an áburð fyrir bændurna í Tenn- essee, heldur og til útflutnings. Á stríðsárunum vpru þær stærstu sprengjuefnaverksmiðjur I Sendinefndin, sem fór í 6—8 vikna kynnis- og fræðsluför til Bandarík.janna. Talið frá vinstri: Bragi Ólafsson, Guðni Guðmundsson, Sigurjón Jónsson, Þorsteinn Pétursson, Friðleifur I. Frið- riksson, Jón F. Hjartar, Eggert Þorsteinsson og Ragnar Guðleifsson. Myndin er tekin við brott- förina af Reykjavíkurflugvelli. (Ljósm. Mbl. Ól. K. M.) 15.—18. sept. og fórum víða um négrenni borgarinnar og um Virginia-ríki, m. a. til Arlington og Baltimore. Þar bauð Pétur Eggerz okkur að heimsækja sendiherrábústað- inn og síðan heim til sín í Arl- ington. Dvöldum við að heím- ili þeirra hjóna daglangt við höfðinglegar móttökur og vil eg nota tækifærið til að færa þeim hjónum beztu þakkir okkar fé- , laganna. Þegar við komum til Ameríku,' var okkur fenginh einn túlkur, í viðbót, Júlíus Guðjónsson. Þeg- • ar faðir hans, Guðjón M. Guð- ] jónsson, rakari í Arlington, frétti,' að við íslendingarnir værum í Washington kom hann til okkar og vildi allt fyrir okkur gera. Attum við góða stund hjá þeim hjónum. Síðan fóru þau með okkur um alla Washingtonborg og sýndu okkur alla helztu staðina, svo sem Þinghúsið, Hyita húsið, Washington-, Lincoln og Jeffer- sen minnismerkin og einnig leiði óþekkta hermannsins, sem er stór og fögur hringlaga kapella, öll úr hvítum marmara, þar eru sögulegir minjagripir, fánar og heiðursmerki frægra hershöfð- ingja. Við leiði óþekkta her- mannsins er stöðugur hervörður. Washington er fögur og ákaf- lega vel skipulögð borg. Það er bannað með lögum að reisa verksmiðjur á landsvæði hennar, en þeim mun meira er þar af skrifstofubyggingum, ekki aðeins ríkisstofnana, heldur og ýmissa samtaka, sem ná yfir öll Banda- ríkin. Þar eru m. a. aðalbæki- stöðvar stóru verkalýðsfélag- anna. Þá bauð Guðjón Guðjónsson og ferð um 150 km. frá Washington Jrú okkur skömmu síðar í öku- á fræðslunámskeiði, sem haldið var í St. Johns College. Er það einn elzti héskóli Bandaríkjanna og viðfrægur, stofnaður 1696. Sátum við námskeið á hverjum degi frá kl. 9 til 4. Fyrirlestr- arnir fjölluðu um sögu Banda- ríkjanna og sögu verkalýðshreyf- ingarinnar. Að námskeiðinu stóðu forystumenn í hverri grein. Fyrirlestrarnir í vérkalýðsmál- okkur sannleiksgildi fyrirlestr- anna með því að heimsækja sem . flesta vinnustaði og verksmiðjur ,' og hafa beint samband við verka- fól':ið sjálft, enda var leitazt við, í alla ferðina út, að fara eftir ósk- j um okkar í þessu. I • KRABBAVEBDAR OG SJÓLIÐSFORINGJAR í borginni Annapolís búa um Við Lincoln-minnismerkið í Washington. Ein hinna mörgu voldugu vatnsbirgða-stíflum i Tennessee-dalnum. Fljótið er nú fullkomlega tamið. Eii áður olli það stórkosttegu t.fóni í byrjun hvers árs. ráðuneytinu með ýmsum fulltrú- um þess og unnum við sameigin- lega að því að undirbúa og áætla ferðina. Var tekið fyllsta tillit til óska okkar. StiKidum kostaði það allmikla vinnu, t. d. að hringja þurfti upp fyrirtæki á Vesturströndinni og biðja um viðtalstíma o. s. frv. Og nú hefst hin eiginiega kynnisferð þann 28. september. Margir dagar höfðu farið í undirbúninginn, en við sáum ekki eftir því. Sá undir- búningur kom okkur að mjög góðu gagni. I TENNESSE-DALNUM Fyrst flugum við frá Washing- ton til borgarinnar Knoxville í Tennessee-ríki. Ætlunin var fyrst og fremst að kynnast TVA (Tennessee Valley Authority). Það er hinum opinberu fram- kvæmdum í Tennessee-dalnum. Fyrst kynntum við okkur sögu og starfshætti þessa mikla fyrir- tækís, sem bjargað hefur Tenn- essee-árdalnum frá algerri auðn, þar sem áin áður flóði annað slagið yfir geysistór svæði og sópaði burtu mönnum og mann- virkjum og skyldi eftir brotið Bandaríkjunum. Stærstu alum- inium-verksmiðjur Bandaríkj- anna ganga einnig fyrir raforku frá TVA og margskonar meiri iðnaður hefur risið upp í sam- bandi við það. TVA hefur byggt um 20 stífl- ur. Er raforkuver við þær allar. Vatnsaflið í ánni er 3 V2 miilj. kw. að því er forráðamennirnir sögðu okkur. Er það nú fullnoíað, svo að næsta skrefið er að koma upp nægjanlega mörgum gufu- aflsstöðvum. Hafa þegar verið byggðar 8 gufuaflsstöðvar Og verið er að reísa 7 í viðbót. Er áætlað að mesta notkun geti komizt upp í 10 millj. kw. Um 90% af bóndabæjum 1 Tennessee hafa nú þegar fengið rafmagn en stefní; er að því að setja rafmagn á öll býlin. TVA hefur verið geysimikið átak. Má benda á það sem dæmi, að kostað hefur 175 millj. doll- ara aðeins að byggja vatns- birgðageymslur og 150 millj. dollara kostaði að byggja skipa- stigana, en með þeim er áætlað að sparist árlega 13 millj. doll- arar, hjá þeim sem njóta góðs af þeim. Framhald á bls. 28

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.