Morgunblaðið - 15.04.1956, Blaðsíða 8

/
MOKGUNBLAÐIÐ
Sunnudagur 15, p.príl 1956

Útg.: H.Í. Arvakur, Reykjavík.
Framkv.stj.: Sigfús Jónsson.
Ritstjóri: Valtýr Steíánsson (ábyrgðann.)
Stjórnmálaritstjóri: Sigurður Bjarnason frá Vigur.
Lesbók: Arni Óla, sími 3045.
Auglýsingar: Árni Garðar Kristinsson.
.wrígtajgja 8o JB8uis.£[3ne ‘njpCtsiia
Austurstræti 8. — Sími 1600.
Áskriftargjald kr. 20.00 á mánuði innanlanda.
í lausasölu 1 króna eintakið.
Hver eru úrraeði
Framsóknarflekksiitis?
ÞEGAR Framsóknarflokkurinn
ákvað skyndilega á flokks-
þingi sínu fyrir mánuði síðan að
rjúfa samstarf það, sem hann
hefir sL 6 ár haft við Sjálfstæð-
isflokkinn um stjóm landsins,
var það látið í veðri vaka, að
ástæðan til samvinnuslitanna
væri ágreiningur um lausn efna-
hagsvandamálanna. Að vísu hef-
ir Framsóknarflokkurinn, hvorki
innan ríkisstjómarinnar eða á
Alþingi, hreyft neinum tillögum
í þessum efnum, öðrum en þeim.
sem stjórnarflokkamir hafa stað-
ið saman um, og engin ákveðin
úrræði var bent á vandamál-
unum til lausnar í áJyktunum
flokksþingsins.
Það er því von að almenning-
ur spyrji sem svo fyrir kosning-
amar: — Hver eru þessi úrræði
Framsóknarflokksins, sem ekki
varð komið fram í samvinnu við
Sjálfstæðisflokkinn? Hvað er átt
við, þegar á Tímamáli er talað
um frjálslynda umbótastefnu eða
„djarfa vinstristefnu“ eins og Al-
þýðublaðið nefnir það á sínu
máli? |
Þekkjast af fyrri reynslu
Þótt bæði Tíminn og Alþýðu- '
blaðið hafi þmnig hingað til
vandlega varizt allra fregna um
það, hvaða úrræðum kosninga-
bandalag flokkanna hyggist
tæita til lausnar efnahagsvanda-
málunum — því að eldci er hægt
að taka alvarlega almenn slag-
orð um það, að endurskipuleggja
þurfi fisksöluna og bankakerfið
—■ þá kaupa kjósendur þeir, er ,
þessa flokka myndu vilja styðja, |
engan veginn köttinn í sekknum.1
Framsóknarflokkurinn og Al-
þýðuflokkurinn hafa sem sé áð-
ur farið með stjóm landsins og
þá haft að baki sér öruggan þing-
meirihluta. Það var á árunum
1934—39. En í hverju var hin
frjálslynda umbótastefna eða
„djarfa vinstristefna", sem þjóðin
þá fékk að kvnnast, fólgin? Það
væri þess vert, að rifja þá sögu
vandlega upp nú, þegar sömu
mennirnir, sem þá mörkuðu
stefnuna í efnahagsmálum, biðja
um traust þjóðarinnar, til þess að
leysa þessi vandamál með sömu
úrræðum og þá var gert.
Kjarni þeirrar stefnu í efna-
hagsmálum, sem þessir tveir
flokkar sameinuðust þá um, voru
innflutnings- og gjaldeyrishöftin.
Kjörorðið var, að lausn allra að-
steðjandi vandræða væri fólgin í
„innilokun kaupgetunnar“ eins
og stuðningsmenn þáverandi
stjómarstefnu orðuðu það. Þessi
„innilokun kaupgetunnar“ var
framkvæmd á þann hátt, að út-
flytjendum var gert að afhenda
allan þann gjaldeyri sem þeir
öfluðu, til nefndar Framsólcnar-
manna og AJþýðuflokksmanna,
sem siðán úthlutuðu gjaldeyrin-
um eftir reglum, er þeir settu
sjálfir. Við úthlutun þá, var fyrst
og fremst farið eftir því, hvort
umsækjendur væru úr hópi
„hugsjóna"- og „umbóta“-manna,
að dómi nefndarinnar. Ef iðn-
fyrirtæki eða verzlunarfyrirtæki
átti að geta gert sér von um
nauðsynleg gjaldeyrisleyfi til
reksturs síns, þurfti að sanna,‘að
„hugsjónamaður" ætti hlut' í
fyrirtækinu eða væri því tengd-
úr á einhvem hátt. Afleiðing
þessa fyrirkomulags var sívax-
andi gjaldeyrisskortur og öng-
þveiii, þrátt fyrix batnandi verzl-
ÚR DÁGLEGA LÍFINU
|
JLceLnirinn) j'éliL Lúó ocf Lerti
unarárferði á þessum árum. Fyr- !
irkomulagið hlaut að hafa í för
með s ér stórfellda sóun hins
dýrmæta gjaldeyris, því að eng-
in trygging var að sjálfsögðu
fyrir því, að þeir sem mestir
„hugsjónamenn" voru að dómi
gj aldeyrisúthlutunarnefndar,
gerðu hagkvæmustu innkaupin. j
Hermann boðaði meira
„frjálslyndi“
Fjölskv'lda á Ue de Sain
Þótt samþykktir Framsóknar-
þingsins um úrræði í efnahags-
málum, væru í meira lagi loðn-
ar og óákveðnar, vom þó í fram-
söguræðu formanns flokksins
Ue íuaLanai óLripa r:
Konungsheimsókninni lendingar heilsuðu dönsku kon-
lokið. ungshjónunum og hylltu þau,
Á er nú heimsókn dönsku þýddi það að þúsundir manna
konungshjónanna lokið, fyrstu réttu fram hægri hönd til sátta.
gefnar ákveðnar vísbendingar heimsókn erlendra þjóðhöfð-j Ég held, að það sé mikið til í
um það, hvaða leiðir myndu íngja til íslands síðan lýðveldið þessu. Enn eru deilumál eða sam-
farnar í þessum efnum, ef Fram- var st0fnáð. Ég held, að allir geti búðar-vandamál óleyst milli þess
sóknarmenn og Alþýðuflokks- verjg ánægðir með, hvernig heim- ! ara þjóða. En það var smekklegt
menn kæmust til valda. sóknin tókst. Þrátt fyrir það, að að enginn fór að rifja þau upp í
Það myndu verða sömu tíminn væri illa valinn, —- svo sambandi við konungskomuna.
Ieiðirnar og farnar voru þegar snemma vors, þegar alla veðra; Eklcert blaðanna minntist á þau.
flokkar þessir fóru með völd- gat verið von, þá var heppnin Menn trúa því að þau fáist leyst
in fyrir stríðið. Alger inn- með okkur og svo vel vildi til, að
flutningshöft myndu verða konungsdagarnir voru í reynd-
tekin upp að nýju. En til jnní fyrstu vordagarnir í ár. Með
bragðbætis fyrir kjósendur því var mikið fengið strax.
boðaði flokksformaðurinn enn j>ag sem setti annars sérstakan
fremur endurreisn Fjárhags- svjp a konungsmóttökurnar var
ráðs. Auk þess, að menn hve mikil hátíð almennings þetta
þyrftu að sækja um leyfi til var j>ejr sem viðstaddir hafa
gjaldeyriskaupa til nefndar verjg þjóðhöfðingja-heimsóknir á
skipaðri völdum Alþýðu- megjniandi Evrópu vita, að þar er
flokksmonnum og Framsókn- ætíð til nóg af fólki tjl að sitja
veizlur og leiksýningar með hin-
um tignu gestum. — Hitt er
oftlega gnnað mál, að allur al-
menningur, sem verður að standa
úti lætur sér fátt um finnast, en
á viðunandi hátt.
Mc
armönnum, yrðu menn fram-
vegis á sama hátt að sækja til
slíkrar nefndar um leyfi til
þess að byggja yfir sig eða
hverskonar fjárfestingar.
En nú mætti spyrja: — Hvar
verða takmörk hinnar frjáls-
lyndu umbótastefnu eða „djörfu
vinstristefnu? “ Verður látið
staðar numið við það, að menn
megi ekki kaupa gjaldeyri eða
byggja, nema hafa til þess leyfi
pólitískrar úthlutunarnefndar,
skipaðrar völdum Framsóknar-
gæðingum og Alþýðuflokks-
mönnum? Verður ekki næsta
skrefið í áttina til meira frelsis,
að mönnum verði óheimilt að
kaupa sér húsgögn eða heimilis-
tæki nema leyfi slíkrar nefndar
komi til? Og verður einu sinni
látið staðár numið við það?
Verður ekki smám saman
gengið svo langt í „frjáls-
lyndi“ að miklu auðveldara
verði að telja upp það, sem
mönnum verður lcyfilegt að
gera án samþykkis einhverrar
pólitískrar nefndar eða ráða,
heldur en það sem ekki má
Úr of viðkvæmu efni.
OÐIR“ hefir skrifað mér
eftirfarandi:
„Eitt vinsælt leikfang eða
dægradvöl flestra drengja um
þessar mundir eru „svif-modelin“
svonefndu. í sjálfu sér hefi ég
ekkert nema gott um það að
segja. Þau eru vel til þess fallin
að glæða sköpunargáfu og smiðs-
hæfni barnahna, sem við þau
fást. En það er eitt, sem mig lang-
ar til að benda á í bessu efni:
þó er það að vísu mismunandi Efnið, svokallað „balza“ sem bau
eftir því, hvaða þjóðhöfðingi á eru þúin til úr, er alltnf við-
í hlut. kvæmt og vandmeðfarið fvrir
börn. Afleiðingin er sú, að oft og
tiðum brotnar það og eyði'eggst
í höndum drengsins og veldur
. , , , . , honum vonbrigðum — og stund-
fram leið konungs á fvrsta , ...
heyrt það álit látið ,í ljós, að það
sé ekki nema á færi binna hand-
M
Kom á óvart
ANN SÖFNUöURINN
með-
degi veitti konungshjónunum við
tökur, sem jafnast fyllilega á við
það bezta sem gerist í öðrum
- , - .. , . ,. . lægnustu fullorðinna manna au
londum. Eg veit, að margir huur koma s,ifflugunum saman óbrotn
donsku fylgdarmenn og jafnvel um _ MæUi ekRi búa þetta til
urou —
konungshjónin sjálf urðu um einhverju haldbetra efni. ekki
stund eins og hoggdofa, yfir1
þeirri sýn, sem mætti þeim við
ráðherrabústaðinn í Tjarnargöt-
unni. ísland og litla þjóðin þess
koma útlendingunum enn einu
sinni á óvart.
Einn háttsettur maður í fylgd-
arliði konungs ræddi við mig
nokkur orð um þetta. Hann kvað
hinn mikla mannfjölda við mót-
gera nema slíkt leyfi komií tökurnar hafa komið sér mjög á
tii, j óvart, hvað þá hin ýmsu vináttu-
Það er nauðsynlegt fyrir hvem! merki og fagnaðaróp fólksins. —
kjósanda að gera þetta upp við
sig áður en hann gengur að kjör-
borðinu og þá jafnframt, hvort
hann æskir eftir því, að verða
í daglegu lífi sínu algerlega háð-
ur alræði hinna pólitísku
nefnda, þótt það sé fyrir kosn-
ingarnar gyllt með vörumerkjun-
um: „Frjálslynd umbótastefna"
eða „djörf vinstristefna“.
Þetta var ógleymanleg stund,
sagði hann. Síðan bætti hann við,
að hann hefði íhugað málið og
fengið skýringu á því.
alveg svona ofur viðkvæmu. —
Þessi „model“ kosta allt upp i
60 krónur, svo að það er dýrt
spaug að ónýta þau.“
Velvakandi!
AÐEINS örstutt fyrirspurn,
vegna fréttar, sem ég sá í blað
inu hjá þér um daginn. Þar var
sú gleðilega frétt fyrir þá sem
ætla að ferðast flugleiðis í sum-
ar, að þeir virðast ekki eiga yfir
höfði sér fargjaldahækkun. — En
í þessari frétt er verið að ala á
tortryggni gagnvart Flugfélagi ís
lands, sem er með öllu ástæðu-
laus. Síðan er vitnað í bókanir á
fundi flugráðs og staðfestingu
flugmálaráðherra og undir frétt-
inni er innan sviga: Frá Loftleið-
Óska eftir falslausri
vináttu
— ¥7'G fann, sagði hann, að Um. — Hví spyr ég, hvernig getur
JCi þessar móttökur voru aðili úti í bæ gefið út fréttatil-
Þessi vörumerki’háfa í reynd- ’ svo iumlegar af því, að milli þess- kynningu um það sem gerist á
inni alltaf þýtt meira ófrelsi, ara Þjóða hafa staðið deilur og fundum trúnaðarmannanefndar
fleiri nefndir og ráð, meiri af- Það harðar deilur. Og íslending- ríkisins, í þéssu tilfelli flugráðs?
skipti þess opinbera af lífi ein- ar sýndu með framkomu sinni, og spunnið utan um það skrif,
staklinganna. tTáráhf sétk ÚÍlNJ >WÍÍU ; \i] rituð að vekfjd tpr-
orðin um „frjálslyndi" og „um- deilumálin verða öll jömvfð 'pér 4r3%gW i garð keppinautá i >,,,
bótastefnu“ er stráð á, er skemmd óska íslendingar eftir falslausri Eg vænti þess að flugýáS Sjjái
vara, hættuleg til mahrit^áis.'En ■vh'HtUH—v.ið b*æ&aþjóg .íýna. JÞá jér íært að svara þessum'lfíu lín-
nú þekkist hún af fyrri reynslu er báðum þjóðunum til óþur3a*ri úm 'ng! ''gwa gre»n-fjawr-þ^ssari
— NÚ ætti enginn að glæpast á að halda uppi stöðugum urg frétt í blaðinu.
henní. vegna gamalla deilna. Þegar fs-1 Lesaiidi Velvakanda.
9 UM sex sjómílur fyrir utan
Frakklandsströnd, undan ósum
Signu, er íitii eyja, er neinist lie
de bain. Ibúarnir eru mestmegnis
fiskimenn, skrýtnir karlar, sem
visa giauini neunsins aigenega á
bug — og viija heizt forðast aiian
átroðning menningarmnar Þar
hara soinu ætti’rnar iilað í aidir
án aiira utanaðxomandi áhrifa,
enda bregðast þeir reiðir við,
heyri þeir eitthvað nýtt nefnt á
nafn. Þó má segja að þeir séu
hiýnnur pjoömarasternu, sem
hefur hlotið mikið fylgi i Frakit-
ioiiui a tveim síöustU arum. Hjá
eyjarskeggjum er þessi stefna
ekki ný, hún er — og hefur allt
aí venð þeirra höfuðeinkenni.
D-----9----D
9 EN hver er þessi steína? Jú,
það er stefna Poujade hins
fræga — í skattamálum. Eyjar-
skeggjar hafa nefnilega aidrei
viijao greiða Frökkum eyris virði
í skatta. Eyjan er þeirra eigið
iana, segja peir — og þeir vilja
ekkert hafa með landa sína á meg
inlandinu að gera. Hvernig sem
þið kunnið að líta á afstöðu eyjar
skeggja —- pa eru þeir í ti unaði
sagt — iiálfgerðir Molbúar
Hin síðari ár hafa skattheimtu-
menn gerzt sífellt áleitnari við
eyjarskeggja, og í kjölfarið hafa
fylgt ýmsar stéttir, sem eyjar-
skeggjar telja hálfgerð snýkju-
dýr. Meðal þessara „snýkjudýra“
eru læknar, sem hafa viljað sjá
aumur á þVerhaúsunum, því að
heilsufarið er ekki gott á ey-
landi þessu, þrátt fyrir að algert
skattfrelsi sé þar erfðavenja. —
Eyjarskeggjar lifa nær eingöngu
á sjávarafurðum, sem að sjaif-
sögðu er mjög einhæf fæða —
auk þess sem lítið hefur verið
um raunverulega blóðblöndun
þar síðustu öldina, svo að íbú-
arnir eru orðnir mjög úrkynjað-
ir að sögn kunnugra.
□-----•----□
9 JÆJA. Tilgangurinn var á
hinn bóginn að segja ykkur frá
lækni nokkrum, sem lagði út í
þau stórræði, að flytjast til eyjar
innar, því að verkefnin eru.þar
nægileg. Sá heitir Jean l’Haridon,
35 ára að aldri. Hann gat sér
m.a. góðan orðstír fyrir fræki-
lega frammistöðu í frönsku neð-
anjarðarhreyfingunni í siðari
heimsstyrjöldinni. En hvað um
það. Jean var nú kominn til Ile
de Sein, og var hann fimmti lækn
irinn, sem tók sér þar bólfestu á
skömmum tíma. Fyrirrennarar
hans höfðu allir hrölcklazt á
brott vegna andúðar eyjaskeggja
— og einnig vegna þess, að eyjar-
skeggjar höfðu eklci fengizt til
að greiða fyrir þá ómetanlegu að-
stoð, sem þeir urðu aðnjótandi.
□-----•----□
9 JEAN lagðist ekki í leti, svo
mikið er víst, því að verkefnin
voru næg. Fyrstu vikuna annað-
ist hann einn fótbrotinn mann,
annan, sem hafði skorizt illa —
og íimmtíðu gamalmenni, sem
áttu rétt á ókeypis læknishjálp
samkvæmt frönskum lögum Já,
það var nóg að gera. En launin
voru lítil, og Jean fór nú að ótt-
ast um sinn hag. Franska stjórn-
in greiddi honum mánaðarlega,
sem svarar tæpum þúsuhd ísli.
krónum, en sjúklingarnir vildu
ekkert láta af hendi rakna. svo
að lækninum fannst þetta ekki
lífvænlegt Hins vegar létu eyjar-
skeggjar honum í té steinhús —
ásamt einu kerti og mynd af
Pasteur.
□-----•----□
9 EN læknirinn vann eins og
víkingur, og hann komst brátt að
þeirri dapurlegu staðreynd, að
mikill hluti eyjarskeggja- var
haldinn langvarandi lungnakvefi,
liíjHg'igt eða berklum—' Og mörg
barrianna þjáðúst af kíghósta. —
Jean íór þgss þegar á leit við
,frönskú stjórnárvöidin, -'hð þau
sendu eyjarskeggjum fuilkomin
lækningataiki — «Vo séhi gegn-
Framh. á bls. 12