Morgunblaðið - 04.11.1962, Side 6

Morgunblaðið - 04.11.1962, Side 6
6 MORCUNBLAÐIÐ Sunnudagur 4. nóvémber 1962 Úr síðasta þætti: Steindór Hjörl eifsson (Peer Bille) og Elín Arn- oldsdóttir (Agda Kjerulf). Fyrir aftan til vinstri: Gunnar Guð- mundsson (meðdómari). Leikfélag Selfoss: Hokuspokus Skopleikur eftir Curt Goetz Þýðing og leikstjórn: Gísli Alíreðsson • SL. fimmtudagskvöld hróf Leik félag Selfoss sitt 5. leikár með frumisýningu á leikritinu „Hok- uspokus“ eftir þýzka rithöfund- inn og leikarann Curt Goetz. Þýðingu og leikstjórn annast Gísli Alfreðsson með aðstoð konu sinnar Juliane, sem er þýzk að sett og leikkona að mennt. Ritar hún um höfund og verk hans í leikskrá. ' Höfundur leikritsins mun lítt þekktur hér á landi, þótt verk hans muni hafa verið flutt í flest um löndum Evrópu, enda er þetta fyrsta lei,krit hans, sem flutt er á íslenzku sviði. Hins vegar hafa tveir einþáttungar eftir hann verið fluttir hér í útvarpi, sá síð ari „Erfingjar í vanda“ ekki alls fyrir löngu. Curt Curt Goetz er fæddur árið 1888 í Saxlandi og lézt fyrir tveim árum í Berlín. Han hóf nám í læknisfræði, en hvarf frá því og sneri sér að leiklist, fyrst sem leikari og síð- an sem leikritahöfundur og varð fljótlega þekktur í leiklistar- heimi Þýzkalands. Verulega at- hygli vakti hann með leikritinu „Ingeborg“ (1921). Síðan fylgdi fjöldi einþáttunga, sem ein- kenndust af sérstæðum stíl og andríkum samtölum. Hátt rís stjarna Curts Goetz með lei'krit- inu „Dr. med. Hiob Praorius" (1932), sem fjallar um söguj frægs, en mannlegs kvenlækn- is, sem leitar að vírus mannlegr- ar heimsku (sem hann álítur smitbera mikinn). Næstum öll leikrit Curt Goetz hafa á árunum eftir stríð verið kvikmynduð, og hefur hánn sjálf ur og kona hans Valerie von Martens leikið aðalhlutveik í flestum myndanna (m.a. í Hok- uspokus"). Leikritið „Hokuspokus" er fyrst og fremst goðlátleg ádeila á réttarfarið og réttarhaldið, en jafnframt á ýmsa aðra höfuð- þætti í hinum borgaralega heimi þar sem skriffinnska og bókstaf- ur laga og reglna er látinn sitja í fyrirrúmi í trássi við mannlega skynsemi. Fyrsti þáttur fer fram í „villu“ dómforsetans, Ferdinands Ard- ens, en hinir þrír í dómsal stór- borgar. Þegar í fyrsta þætti skap ast spenningur, sem síðan fer vaxandi, þar til yfir lýkur og málin skýrast. Spenningurinn er kryddaður sérstæðri kímni höf- undar, einföld og fyndin tilsvör, stundum dálítið eitruð, og stund- um. laumar hann að meinfýsnileg um athugasemdum þegar enginn á von á. Höfundur leggur áherzlu á hið mannlega í fari þeirra per- sóna, sem hann annars er að af- hjúpa og tekst þannig að skapa samúð og velviljaðan skilning hjá áhorfendum, ekki fyrirlitn- ingu eða fordóma. Gísli Alfreðsson er ungur að árum, 29 ára. Hann stundaði leiklistar- og leikstjórnarnám í Þýzkalandi og lék um skeið í þýzkum leikhúsum. Hingað kom hann í fyrrahaust og hefur leik- ið mörg hlutverk í útvarpinu og Þjóðleikhúsinu. Fyrsta leikrit- ið, sem hann setti á svið var „Herakles og Agíasarfjósið", sem „Leifchús æskunnar" sýndi í Tjarnarbæ. Á námsárum sínum kynntist hann konu sini Juliane sem stundaði nám við sama skóla og hann, en móðir hennar er kunn leikkona í Þýzkalaridi. Uppfærsla þessa leikrits hlýt- ur að teljast mikill sigur fyrir leikstjórana, sigur, sem fyrst og fremst byggist á skilningi á verk inu og nákvæmri undirbúnings- vinnu. Heildarsvipur leiksins var góður, hraðinn mátulegur til að ekki slaknaði á spennurini og sviðtæknin, staðsetningar og hreyfingar frjálslegar og í anda leikritsins án þess að um of væri slakað á taumunum og sýning- in fengi á sig revíubrag. Af einstökum leikurum mæddi mest á Steindóri Hjörleifssyni, sem lék Peer Bille. Hlutverkið er eríitt og krefst öryggis og hraða hins vana leikara, þótt ekki sé hægt að segja, að Stein- dór sé neinn nýliði á sviði (hann befur komið fram í a.m.k. fjór- um leikritum á Selfossi áður, og síðast í fyrra lék hann Arnes í Fjalla-Eyvindi), þá er frammi- staða hans í hlutverki þessu frá- bær, 'leikur hans öruggur og sannfærandi ekki sízt í síðasta þæti, er það kemur að mestu í hans hlut að greiða úr flækj- unum, og er það vandasamt, svo að vel fari og ekki skapist „anti- klimax.“ — Hlutverk dómfor- setans leikur Axel Magnússon á geðþekkan og skemmtilegan hátt. Sérstaklega tekst honum vel í 1. þætti að túlka hið mann- lega í fari þessa háæruverðuga manns án þess að hann tapi virðingu sinni. — Hinn ákæfða Agda Kjerulf, er leikin af Elínu Amoldsdóttur. Hlutverkið gef- ur etoki tilefni til mikilla til- þrifa eða átaka, en er engu að síður mikilvægt, þar sem hún er hin dularfulla gáta, sem rétt- urinn á að leysa. Gerir ungfrúin hlutverkinu góð skil og tekst að halda áhorfendum í þeirri óvissu sem til er ætlast, þangað tii gát- an leysist. — Saksóknara ríkis- ins leikur Sigurður Símon Sig- urðsson af miiklum myndugleik. Sérstaklega naut hann sín vel í ákæruræðunni eftir vitnaleiðsl- urnar. — Vin dómforsetans, Arth ur Graham, leikur Halldór Magn ússon. Hann var dálítið óstyrkur í byrjun, en náði sér vel upp og samleikur þeirra vinanna var með ágætum. — Ólafi Ólafssyni tótost mjög vel upp í hlutverki vitnisins Eunano, gervi og til- burðir voru hinir skoplegustu. Sömuleiðis lifði frú Lovísa Þórð- ardóttir sig skemmtilega inn í hlutverk sitt, vitnið Vorweten. Vitnið Sedal yar snoturlega leik- ið af ungfrú Guðrúnu Erlings- dóttur og sömuleiðis þjónninn af Ólafi Jóhannssyni. Frú Eng- strand er skemmtileg „týpa“ af höfundarins hálfu og í túlkun frú Kristínar Helgadóttur. önn- ur hlutverk eru minni, eri alls leika 16 leikendur í leikritinu. Leiktjöld gerði Carl Gránz, leiksviðsstjóri er Ilalldór Magn- úson og ljósameistari Magnús Hákonarson. Búninga lánaði Þjóðleikhúsið. Áhorfendur kunnu vel áð meta góða sýningu og fögnuðu leikend um og leikstjórum ákaft í leiks lok (Innan sviga má benda á það, að það er skortur á hátt- vísi að koma í duggarapeysu á leiksýningu sem þessa). Þess skal að lokum getið, að án efa á Haraldur Björnsson, leikari, sinn þátt í góðri frammi- stöðu einstakra leikara á Sel- fossi, en hann hefur stjórnað leikritum fyrir Leikfélag Selfoss síðustu fjögur ár, þótt hin vel- heppnaða sýning á ,Hokuspok- Framhald á hls. 11. Úr fyrsta þætti: Axel Magnússon (Dómforseti Ferdinand Arden) og t.h. Halldór Magnússon (vinur hans Arthur Graham). MOTMÆLI GEGN BRÉFI „KENNARA". . Eins og gera mátti ráð fyrir vakti bréf konunnar, sem kallar sig „móður“ og „kennara", og birtist hér í dálkunum sl. föstu dag, mikla athygli og hafa marg ir haft samband við Velvakanda og mótmælt harðlega þeim ó- mannlega hugsunarhætti og skoðunum, sem fram koma í þessu bréfi. Það skal enn fram tekið að Velvakandi vill á eng an hátt mæla bót þeirri hegðun stráka að kasta snjó í bíla eða vinna önnur strákapör. Vanda- málið er hins vegar að ala þessa unglina upp svo þeir verði nýt ir borgarar, því oft verður góð ur hestur úr göldum fola. Hitt er ekki líklegt að það verði góð ur maður sem nýtur hand- leiðslu „kennarans" okkar. Vel vakandi hefir sem sé verið þrá sinnis beðinn að andmæla þess um kennara. .Við birtum hér bréf frá móður, sem sýnishorn þessara andmæla: „Kæri Velvakandi. Ég get ekki látið hjá líða að taka mér penna í hönd til að andmæla bréfi er birtist í Vel- vakanda í dag 2. nóvember og er ritað af móður og kennara. Mér varð vægast sagt ónotalegt vi ðnð lesa það. En ég trúi ekki að þessi skrif hafi komið frá hjarta konunnar, heldur að henni sé mál þetta eitthvað skylt, og afsaka ég hana með því. Ef svo væri ekki, mundi ég vorkenna innilega börnum henn ar og nemendum. Það gætir svo mikils skilningsleysis og hörku í þessu bréfi auk ádeilunnar á foreldrana. Má vera að sú á- deila á okkur sé réttmæt að ein hverju leyti. En mér finnst hver þjóðfélagsþegn sé skyldur að vernda smælingjann og leið- rétta þann sem er á villigötum, en ekki trúi ég, að framkoma umrædds bílstjóra, eða skoðanir (og ætla ég þá framkomu eftir því!) þessarar móður og kenn ara, sé rétta leiðin til úrbóta og til þess fallin að ala upp prúðan og skynsaman æskulýð. Ég vildi skora á einhvern barna kennaranna okkar að láta í ljósi álit sitt á þessu máli. Móðir í Kópavogi“. ANNAR TÓNN. En sem ég er að skrifa þessar 'nur berzt mér annað bréf. Þar kveður nokkuð við annan tón bréfritari skorar á mig að birta bréfið.. Skal það vissulega gert: „Kæri Velvakandi. Ég var að lesa einn af þínum ágætu nöldurpistlum núna um mánaðamótin. Þar var leið móð ir, sem skrifaði þér út af með- ferð á 7 ára gömlu bafni. Það hafði verið að kasta snjó í bíla sem fóru fram hjá meðan það beið eftir strætisvagni. Góð tóm stundaiðja að tarna! En gerir þessi ágæta móðir sér ekki grein fyrir því að þessi leikur er það HÆTTULEGUR að það _ verður aldrei fullhegnt fyrir hann. BHstjórinn gerði alveg nárrétt m:. sinni aðferð við krakkann, því nú má ganga út frá því sem vísu að krakkinn iðkar ekki þennan leiða leik framvegis. Hann er áreiðan- lega vel hræddur nu að annar bílstjóri kunni að taka upp á því sama. Eg vil enda bréf mitt á því að þakka bílstjóra þessum fyrir refsinguna við krakkann og skora á alla bíl- stjóra að nota sömu aðferð við þessa pottorma, að einu við- I ^ f ^ _____ ^ Æ J) bættu. ÞAÐ ER AÐ FÁ HJÁ ÞESSUM ÓKNYTTARKRÖKK UM HEIMILISFANG EÐA SÍMÁNÚMER OG LÁTA VITA HEIMA HJÁ ÞEIM, HVAR ÞEIR HEFÐU VERIÐ SKILD- IR EFTIR og eins lesa þessu fólki pistilinn fyrir að ala börn sín ekki betur upp og leiða því fyrir sjónir að líf margra bíl stjóra, sem eru taugaveiklaðir, geti legið við; ef t.d. þeir eru að aka í hálku geta þeir alveg misst stjórn á bílnum og farið út af. Hverjum er þá um að kenna? Finnur Jónsson". MANNLEGAR TILFINNIN JAR. Þetta var bara nokkuð gott hjá þér F-.inur minn. Kjarni málsin. er að bíútjórinn á að sýna þá mannlegu tilfinningu að láta vita hvar drengurinn er niðr.r kominn. En ékkí íiénda -onur.i vegalausum fyrir utan bæ. Þótt 1 ætlir þér að vera l.aidur og harður þá kemur þó I essi mannlega tilfinninö — m hjá þér. Þér finnst það c- mik ið að kilja aienginn eft .■ án þess að tilkynna foreldrunum það. Þú gel-ir aennilega ímynd að þér að móðirin sé hrædd um barnið sem tefst í meira en tvn tíma og skólalélagi þ ir að drengurinn hafi verið tekinn u.pp í bíl. en veit þó ekki hvort verið geti að hann hafi orðið fyrir bílnum. Það hefir enginn sagt að það hafi ekki verið rétt hegning a* taka d: jngl.-n upp í bílinn og —;sa yfir honum. En það átti bara að aka honum hei: ., eins og þú leggur til, eða á lögreglu stöðina, eins og sjálf móðir drengsins lagði til. Þar með hefði drengurinn fengið sína hegningu, sem hann hefði ræki lega munað eftir. Hitt er níðings verk og væri óskandi að hægt væri að ná í þennan ökumann og hegna honum eins og lög standa til og lesa honum eftir- minnilegan pistil. Hann liefir sannarlega Verið skrítilega al- inn upp. Hann skyldi þó ekki eiga xnóður sem er „kennari"?

x

Morgunblaðið

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.