Morgunblaðið - 16.05.1965, Page 14

\4

Útgefandi:
Framk væmdas tj óri:
Ritstjórar:
Ritstjórnarfulltrúi:
Auglýsingar:
Ritstjórn:
Auglýsingar og afgreiðsla:
Áskriftargjald kr. 90.00
I lausasölu kr.
Hf. Árvakur, Reykjavík.
Sigfús Jónsson.
Sigurður Bjarnason frá Vigur.
Matthías Johannessen.
Eyjólfur Konráð Jónsson.
Þorbjörn Guðmundsson.
Árni Garðar Kristinsson.
Aðalstræti 6.
Aðalstræti 6. Simi 22480.
á mánuði innanlands.
5.00 eintakið.
RÆÐA ARNAR O.
JOHNSON
Ifið komu Blikfaxa, hinnar
* nýju flugvélar Flugfélags
íslands, flutti Örn Ó. John-
son, framkvæmdastjóri fé-
lagsins, ræðu, sem vakið hef-
ur og vekja mun meiri at-
hygli en fiest það, sem sagt
hefur verið hér að undan-
förnu. Gildi þessarar ræðu er
mikið að því leyti, að með
henni er kveðið upp úr um
það, að á opinberum vett-
vangi sé hægt að ræða fjár-
mál og skipulag fyrirtækja,
það sé ekki sérmál stjórnend-
anna, heldur varði það alla
alþýðu, hvernig á málum
hinna stærri fyrirtækja sé
haldið.
Og víst er það athyglisvert
og ánægjulegt, að sjálfur for-
stjóri Flugfélagsins skuli
sýna þann kjark, að leggja
málefni félagsins undir dóm
almennings, og hefja sjálfur
umræður um þau. Morgun-
blaðið telur sér skylt að taka
þegar þátt í þeim umræðum,
þótt það sé þess varla um-
komið að kveða strax upp
neinn dóm. Væntanlega verða
umræður miklar um þetta
mál á næstunni, og þá munu
málin skýrast frekar.
Þegar er þó hægt að slá því
föstu, að ræða Arnar Ó. John-
sons er harður dómur yfir því
gamla samkrulli sósíalisma og
kapítalisma, sem hér hefur
viðgengist, þar sem fáir menn
hafa ráðið yfir stórfyrirtækj-
um í skjóli pólitísks valds til
hægri og vinstri, en almenn-
ingur hefur verið útilokaður
frá því, að hafa áhrif á störf
og stefnu fyrirtækjanna. í
þessu efni hefur Flugfélag ís-
lands ekki verið til neinnar
fyrirmyndar.
Um Loftleiðir er það að
segja, að þar hefur ríkt dugn-
aður, áræði og útsjónarsemi,
og eiga stjórnendur þess fé-
lags skildar þakkir alþjóðar
fyrir þau verðmæti, sem þeir
hafa fært þjóðarbúinu. Það er
ámælisvert, að framkvæmda-
stjóri Flugfélagsins skyldi í
raeðu sinni fjargviðrast yfir
gróða þess félags. Það er ein-
mitt skylda stjórnenda hvers
félags, að reyna að haga rekstr
inum þannig að gróði verði,
því að á honum byggist ekkí
einungis hagur félagsins, held
ur þjóðarheildarinnar, því að
fjárm,unirnir, sem skapast við
hagkvæman rekstur, verða
eign alls þjóðfélagsins, þótt
þeir þá stundina, er þeir verða
til, séu taldir fram á skatta-
framtölum einstaks félags eða
einstaklinga.
Á hinn bóginn er það vissu-
lega óskynsamlegt af Loft-
leiðamönnum, að hafa gert
tilraunir til þess bak við tjöld
in, að ná undir sig hlutabréf-
um Flugfélags íslands, en það
er nú vitað, að þeir bjóða
fimmtánfalt verð í þessi hluta
bréf. Það er líka óhyggilegt af
forráðamönnum Loftleiða að
gera ekki ráðstafanir til að
koma fyrirtæki sínu í nútíma-
horf; þeir ættu að hafa fram-
sýni til þess að opna félagið
og leyfa almenningi þátttöku
í því, enda væri ekkert við
það að athuga, að þeir atorku-
menn, sem byggt hafa félagið
upp tækju sjálfir sinn hagnað
við þá skipulagsbreytingu.
íslendingar eru flugfél'ög-
um sínum þakklátir fyrir
merkilegt brautryðjendastarf
þeirra. Þau hafa hvert í sínu
lagi mikilvægu hlutverki að
gegna,.. og heilbrigð sam-
keppni má gjarnan ríkja á
milli þeirra, báðum félögun-
um til þroska og eflingar.
Að undanförnu hafa fleiri
og fleiri gert sér grein fyrir
nauðsyn þess, að hér á landi
rísi upp verðbréfamarkaður,
og hlutabréf í fyrirtækjum
yrðu þar skráð og opinber að-
ili fylgdist með rekstri félag-
anna. Þannig yrði komið á nú
tímarekstri hlutafélaga með
þátttöku almennings og hul-
unni lyft af viðskiptamálum.
Ræða Arnar Ó. Johnsons er
undirstrikun á þessari nauð-
syn, og héðan í frá ættu menn
að skilja, að gamli tíminn er
liðinn í þessu efni eins og á
svo mörgum sviðum öðrum og
nýi tíminn er að hefja innreið
sína.
SKULDABRÉFA-
LÁN
A' kveðið hefur verið að
bjóða á ný út ríkisskulda-
bréf, en skuldabréfalán ríkis-
sjóðs, sem boðið var út í
haust, gekk svo vel, að bréf-
in seldust upp á örskömmum
tíma.
Enn er um að ræða mjög
hagkvæma fjárfestingu, þar
sem eru kaup ríkisskulda-
bréfanna, og þess vegna lítill
vafi á því, að einnig þau
sku-ldabréf, sem nú eru til
sölu, muni seljast upp.
Það er skynsamleg stefna
af hálfu ríkisvaldsins, að
reyna að afla sér nokkurs
hluta þess fjármagns, sem
það þarf til að sjá um sam-
eiginlegar framkvæmdir
MORCUNBLAÐIÐ
Sunnudagur 16. maí 1965
GRÆNLENDINGAR FÁ
33 NÝJA FISKIBÁTA
Vel hefði mátt sigla bátun-
um öllum til Grænlands og
spara með því talsvert af flutn
ingskostnaðinum, en ekki
reyndist unnt að finna 33
menn með stýrimannsréttind-
um til að stjórna förinni.
Norska skipið verður um tíu
daga á leiðinni til Holsteins-
borgar i Grænlandi, og þangað
koma um 100 Grænlendingar,
sem verða á bátunum. Danskir
sérfræðingar fara til Græn-
lands til að ganga endanlega
síðasta. Verður því dregið um
það í hvaða röð bátarnir
verða afgréiddir. Engu að síð-
ur er búizt við allmiklum
ágreiningi nýju eigendanna,
og hefur landshöfðinginn í
Godtháb sent fulltrúa sinn til
Holsteinsborgar til að miðla
málum.
(Úr Politiken).
Þessir fiskibátar eru litlir,
hinir stærstu þeirra um 20
tonn, en henta vel aðstæðum
í Grænlandi. Alls kosta þeir
um átta milljónir danskra
króna, eða um 50 milljónir
ísl. kr., og þar af er flutnings-
gjald tæplega 414 milljón
(ísl.). Kosta stæstu bátarnir
þá um 2,3 milljónir til Græn-
lands komnir.
fra bátunum, og er reiknað
með að það taki um einn mán
uð.
Eins og gefur að skilja bíða
grænlenzku eigendurnir bát-
anna með mikilli eftirvænt-
ingu. Hefur það mikið að
segja fyrir þá hve iangan tíma
það tekur að fá bátana af-
greidda. Verður því dregið um
KONUNGLEGA danska Græn
landsverzlunin hefur tekið á
leigu norska flutningaskipið
„Belevelyn“ til að flytja 33
fiskibáta til Grænlands. Flutn
ingaskipið er sex þúsund
tonn, og sérstaklega smíðað
til flutninga á eimreiðum. Var
verið að Ijúka lestun skipsins
á miðvikudag í Kaupmanna-
höfn, og voru þá meðfylgj-
andi myndir teknar.
|
a
3

1
3
1
3
3
3
3

:
borgaranna með því að taka
féð að láni hjá þegnunum í
stað þess að heimta allt fjár-
magnið með sköttum.
Það er undirstaða lýðræðis
legra stjórnarhátta, að fjöldi
borgaranna sé fjárhagslega
sjálfstæður, að menn hafi
eignarráð yfir fjármunum, og
séu ekki háðir forsjá ríkis-
valdsins í einu og öllu. Ríkið
verður hinsvegar að fá það
fé, sem það þarf til fram-
kvæmda, en það er ekki nauð
synlegt að taka það allt með
sköttum. Miklu heppilegra er
að fara þá leið, sem nú er
farin hér eins og í öðrum
lýðræðisríkjum að leyfa borg
urunum áframhaldandi eign-
arráð fjármunanna, þó að
ríkið hafi afnot þeirra.
Auðstjóm almennirigs er
stefna framtíðarinnar. Auð-
legð þjóðfélagsins á að dreifa
á meðal borgaranna, og gera
sem allra flesta fjárhagslega
sjálfstæða. Það á að auðvelda
mönmun að eignast húsnæði
og taka þátt í atvinnurekstri.
Þannig er valdi þjóðfélagsin3
dreift og þannig verður hag-
sældin og hamingjan mest.