Morgunblaðið - 18.03.1973, Side 2

2
MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 18. MARZ 1973
GERVI-
TUNGL OG
GRODUR
Framh. af bls. 1
uin iwn JianKlgireeðlsílfUh Dg tanid-
iniýtHmigiui á ísllainiclil, lneíiyt íynrtir
bá’táOairiáiniið 1974 oig ihialfiini etr
gerð gmóðlur- og jiairðateortia' aif
hyiggðuim llainldslims. Vi!ð giebuim
femigiO imiyinidir flrá toiainldiairflslka
gerviituiigBniu eiftir pönitun aí
Iwiaöa avœðiii sem er og þelð
eyíkur m jö|g tmiKkáÖ imlöigiullleilkiainla
á öffliuin nýnna (Uippliýsliinlgia, sern
eöaklii er totegtt alð iflá á ammain
hiáltt. Mieð þetsau imióltlil á alð iviera
hægit laið seigja Ihivieiniær igtnóðiur
toeffnur itffll á voniln 1 miismnniniamldi
toæð yíLr sjávanmáiM. Ef til viJll
verðtur það genvlituTDgJ, sem seg-
ir tffll uim, hvenær ólhæstt er að
refca á Æjall á vorto. Og megi með
þessu mótii sijá ihvað lamkfflð igietf-
ur aií sér, ætJtii jatflnivelll að vema
ihœgt að áflnvainða (beditairjþol
iiamids oig iruýttolgu igmóðtuinsi.
Vdlð hJÖflðluim Uedltaið efltir vdð-
tiafli Viið Imgvai luim (mfJkdDlviægd
þasisainar miýjiu tækmii ifymir igmóð
ur- og jarðaikortaigerðltoa og um
ignóður og jamðvegBeyðilnlgtuí eflf-
imeinfnt 5 flnalmlhiaílftJi; alf tflrásöigm
aií flerðtum gervfflhmaifltiartos
toamidairSisika.' ERTS 1, sem er
ifyirBfli rammisólkmiaihinafltiur, ier Ifler
á 'brajuit Ikriinigiuim' j'örðdlnia itdll) a|l
memmina nammisólklnia iflyirflr hvaða
þjóð siemer.
— ERT1S 1 heiflur vemifð á
bnajuit ikriimgiumi jörðu, sflðam í
flymna og ma iflefltíð dloffittmjymidðr
aif ísilainldi, útislkýirilr ImgviiL Á
'þassuim fltoítlrniyinickuim á alð Ikoma
finaim igmóið og ógmðið laind og
misim'uiniainKli grtoðurlendi. Það á
að vera hæjgit að ajá á miyinld-
'Uiruufm tovemfær igróðuir toyirjaæ aið
vaxai á vomto. Byggist það á
því, að þá telkuir igmóðuiriinmi að
enidiuirikaislfla mauðiutn fflt fiiitmófls-
flms ag er þerflta emfdiuntkaislt því
me'mai, sieon tiflflííum pClamiflnamma
er mrueiiiní. Bn það er edtraniiig
breytiliegt effitiilr löegiumldluim
pdBmitma. Þasöi útgeitefflum/ miæslt
á LSémstaíka átnfinama/uða' fflllimiu,
serni mOflulð er í tmiytrKdavélluim
'hjnialbtarims. iGmóður Ikemur því
flram mamðuir á mymidiuiniufln. Og
iþvíi imeÉrfi siein toainmi er, þefifm
mum mauðami er liiturtam. Er
tendiis toefiur viemið hægit að
mniæia' nneð nioCkikumriii miálkvæimind!
'Ujppisikenu aif gmóðufrilemðuim og
jaíflnvel igtneima tegarmldir gtrtoð-
Uirs á svæðuim.-Þiað vemður þvl
imjög ifiróðiltegit að iflá sivoma
mymidlir totagað, en þær fáum
váð fyrir miiilfllilgönigu din. Rioger
WiiflflJiaims ftrá nnCðsltiöð þeslsalna
mammisólkna í SSaiusc Eailflls í
Bamidarfikjúmiulm, esn hiaminj er
kuinmiuigtum og veflviQ£jaður ffls-
tenaíkni .nainnTistolkniaisflairtfiaeQTiii.
Vamðamdli hima igmóðumfiarslíegiu
híllrO þessara ifyiniirhaigiuðtu malnm
sófcna hér, heifiur hamin hialfit
saimlhamri við mdlg og Sfluffdiu
FflíðrilkHsom, em.' Válllhljflláimiur tLúð
vfksiaom lammasft laflta mlKIfflgiöngu
(uim saanisikiipitii ísðemldiilngai vdð
hiamn.
— Niú er hæigtt að cstjMt á irrxytnd
uim úr Jofti ei'tthvað af þeiim
tefinftviö, sem Iþú hteflur á lurndam.'-
fömnuim árnum verið að sæfcja
um Clamidið með enfiðluim fietrða-
fliöguím. Geflur það OJétflt Jþfima
vitoniu?
— Þsað sflcaipar Öflafli miýja
mögufleitoa tfifli mammstofkraa á
þessu svfiði1 og það getur gent
olkikaæ vitamlui nvuira málkviæfmiairi.
Við emum þegar Ibúmiitr að Ikant-
leggja mlær aMt 'hlállletnidi 'lslllamids
og mffikáB alf flláfgilieirtdiilnlui iifilka. Og
með noflkumi mymdamma úr gervfi
iflumgflliinfu getflum vöð miú beálnflfiin-
iíis (fyíHgzit með þvfi 'JiVemnig gmóð-
umiran fiiegðar stor 1 ýmHuma
Glamdlahflluflum oig á ýfmisum ámsi-
ífltoium. Þetlta er eíkikii htvað sfizt
milkifllvsegit á háffiemditoui, vegma
'þeas Ihve emfiitt er að (kamaöt
þamigað iran ecfitfiiri, og aðeffiras Iflaflc
mairfcaðjam/ itfitna á áai. ERTB 1
fer ytfffir ilsffiamtí fi. 10 dlalga á 18
daiga 'fnesrtd! og yrtfiitr Iwenn sitað
á fllamldimfu 1 3 daiga staimifflteyiflt,
3—4 stomium á diag. Þiað gielf-
ur ihiugmymd lum hve ofit og JiVe
geyslilmliikflBr uiþpiflýslilngiar er
ávægt að iíá firá homiulm.
— Bn Iþað gefiur þesfsami tflffl'-
nauin með gróöummiymtíáln a|f te-
ianidii aiuflcið giffidi), að iviið Ihlölfium
gent ignóður- og jiairðvegslkont af
lamdiinu, hefltíiur Imgjvöi áflnam-
Váð getium boráð þau saimam' við
það, sem sést á mynidunum.
Þeitfla igebur eiötolig ihia(fit mnlMlai
þýðta|g|u cfymitr þá, senu vtoma að
rammsóknium á igmóðri. mieð
hjáfflp igenviitumigila. Við verðum
iþá tekfldi hema þ’figlgjtenldur hviað
iþetta smentir, þó að við fáum
iþessa imifldlu iyriirgmeiiðsClu olkk
ur að 'kosibnaðairffiaiuHUi, þvfi vffið
geflubn flfiflca flagt aif miöcrikum tfliffi
að sammmeymB gliflldi sflfitona
myrnda. Það sfloiiptiilr miáfllil, því á
svo mörgium srböðumi á hmefltliira
um er ekki teimiu sitomii Iflitt! fliamida
kont, hvað 'þá gnóðurflcant, itfiH
að 'bera salmiami við.
— Það sieim við höfluimi dmep-
ið hér á eru aðeitais fáir þætt-
ifir alf þelilm 'ótenldainflieglu tmögu
llefiikuin, sem sllliikar gerviituragla-
myradiæ Skaipa ö siajmibamtíiii vfið
iraransóikmiilr á [giróðuirtfiairi! flamlds
iras, ttekur Imgvi ifinam. Tiill dlæm-
iis nefraiir hamm, þar mammsióflcnllr
á áhrffum srajöþymgsfla á gmóð-
ur, Ikafll og ffltetaa. Eln tekki ter
entíamfliegia máðið ihvaða aitniði
verða iflekiln itliöl athiuguraar.
• LANDKOSTIR HAFA
VERSNAÐ
— Bn hvar srtömdium Við
raúma vairðamldii girtoðuirteyðimgiu
liamjdsiiras og utppgmæðsðu?
— Afteiðtoigair gtröðuireyðtog
arimmar sijáSt íhivainvetma wn
Caradlið sem foflæiairadair, meffiar,
gnjót og rofalbörð, svamar Iragvi.
Bn það giróðlumfair, sem raú er
irfikjamöi í fliainidimiu, er tetoraig að
venuflleglu Iteyrtffi alfflteiðimig henra-
ar. Það igena miemm sém sliðum
fljtoSt, og áflfita' iraúvenamtíffi gmóð-
ur ffiamdsiitnls í sammæmii vDð Ölhiag
'Stæð igmóðunslkilljyrði. Útlltentítoig
am, siam IhflngBJð ikomia, vtoðast
it.d. ifiæs)t'iir eiiga vom á öðnui era
bemamgmi, enlda er þalð í sam-
mæmm' Við heiltli fllaradS'rasi. Era við
válfluim aið þetlfla er mamgt og
liaradið œltti' elkki aðteims að vera
mietoa igmólið, Iheflldum æffltffi gmóður
áinini etomiilg að vema' tfijlölllbmeyibt-
amá og grósflcumeirá. Má sjá
átafl dæm'i þesisu ittl sömniumar,
bæðí á iháfltenldi og ffiágfllenldi.
Á því' flieilkur engiilnm vaifiL, að
áhugfi! og SkilMmigur IsftemKJiinigta
á Iþessum máflUm (hefiur fBtrtiÖ
mjjög vaíxiamdi! á siiðiuslflui áirium
og elilnlkum sfiðaBlbas láiraltug. Or-
saflcir þess eru fymstt og fineimSt
,háin|n ágœti' ámamgtur atf slflafftfii
'Lamdgmæðsillu irfikiHilnsi að htefit-
ámgu' samdfioflcs og araraainrf ðeinld
gmæðsllu, 'Sflamfi Sttctogmæflctam nlilk
fiStoa og slktoigmælctairtfléfliaigamraa
og stairtfi Lamdlvemndam. Á veg-
utn söðasrtmeifindina saimltalka' ikom
asit mú árflega þúsumdfilr sjjéttif-
tooðaflliða !i beáiraa sraer|tiiln|gtU' við
iþessi vamtíiamáll) mieð þáiflflölku í
ffiamdlgmæðteðu váðs vegiar um.
fliamld'ið.
Þmálfct (fymir iþebta vdmðiíst eran
rniikið slkanta á, að merara gerffi
sér gmeiiln ifymir eðlli þessaina
máfla^ og vliö hve mfilkfilraní vamlda
em maluniveruJtegia að etjjai. Þær
raddir heyrast enrilrum og etas,
að við iþymfiflum að fiara að
hlugia að vemnriiumi ibenamgiuæs og
■auðraa i raálflflúirutvenradanslkyirai),
áður era þaar vemða eyðiffiaigðar
mjeð igmassáraiimgU' eða öðnum
inæktiumainaiðlfiemðium. flBetuir að
salflt 'Væirf! segto Imgvií Þomsifleiiras
sora. Þá er þeimrf síkoiðum öðnu
ihvenju (haflidiið finaim, alð tekki'
Imieigfii maisika gmóðurgiaifinvægfiJ og
jaifiravægii mlillflii gmóðtums og jatrð-
veigs, sem nú sé irflfcjamd!i í ffiamld
imu ttí. mieð þvfi að dmeálfia
ábumði á gmóðuinlletnldii. Em inalnin1-'
sóffcniilr siýma að sflfilkt jialfinivæigá.
er tekkfii aigengt 4 grtoðiurfiami
fllairudteftras — þaö er hieilczit að
fiimmia á Hamdii, sem verið heffiuæ
firiðað i lllaragiam Ifltoraa ia)f mátltJúr-
lutnmar og mamma vöflldum, td. í
Heiðmiarlk, 5 Þjómslámvenuim, á
iHianmsflnömriium teg víðar og í
'biBiuituim fiilóum. Iteiteneikur jJarð-
vegur er vffiða afiar snauður af
rarýtarattleigrtjm mæmtogiamelfiniuim*
ým'ilst veigma áfiolkS Og ffiamgmar
ofiniýttolgar. Þetifla flcemlum gflöggt
1 Tjótsfl þegar txtoilnin er é/buirö-
lur á útihaga, þivi að Iþá irraaitg-
fiaflldaislt luippslkera og (beirtarþoft
'hiams.
Rélflt er að miffija enra etau
siinmi upp, Ihve mQkilli gmóðiuir-
spjöflfl! fliiaifia orðið Ihér á fllaradfií,
'efitilc iþví sem bezst er viitaið.
1. Laragmeteit alf s(kó(gileradi'
flámdstos er horffiið. Það þafloti
vflð upplhaif Jamtíinálms 25—35
þús. fierlkm., en inú aðefltras um
1 þúis. tfiertkm og er eran að eyð
aSt.
2. Það er tafllið, að lfmá upp-
haiflí ttiainldraáims' ttiaifii' bffiásið upp
og sflcofliazit bumt imeima era helllm-
ðragiur laif gmóðiili' og jainðlvegi
janids'ins, eða a|f 25—35 fieiMiiö
rneflra svæðfl, siem mú er að
iniastu ötetfaka eyðimörlk.
3. RamnlSólkinfilr toenriia It'flQl þese
að uppteflcema alf últihaga sé mú
að jafiniaöi' 2—3 Sflmmum miiinmli
em húm igætiL verfð — ám álbunð-
aœ.
Þannig hafa lamdkostir
versnað stórkostlega eftir að
land tók að byggjast, bæði
vegraa beinnar landeyðtogar og
vegna þess að igróðurlendto
rýmuðu. Sú rýrnun varð að
vísu ekki eins afdrifarík og
gróðureyðtagm, en hún hefur
engu að síður ihaft alvarlegar
afleiðimgar fyrto lífsafkomu Is-
lendinga, sem hefur alltiaf
byggzt á gróðri landsins.
GRÓÐURLENDI MINNKAR
— FÆMJÞÖRF EYKST
— Ekki er raú þettia eingöragu
sérislenzkt fyrirbrffigði, eða er
það?
— Nei, gróðureyðing er ekki
sérstakt og eiraangmað fiyrir-
brigði á Islaindi — síður en svo
— enda þótt hún hafi senrai-
fltega/ verið hér hluitifalLsflega
meiri en víðast anrnars staðar S
heimimum máiðað vffið landsstiærð,
einkum á seinni öldum, svarar
Ingvi. Kunnugt er um stór-
fellda eyðingu þúsundum ára
fyrir Kristsburð, einkum í
löndunum flcringum og austian-
vert við Miðjarðarhaf, sem
eihkum átti rætur sínar að
rekja til skógeyðtagar eins og
svo oft síðar. Það er talið, að
hin blómlegu menninigarriki
milll ánna Eufrat og Tigris i
Vindur hefur verið helzta eyðingaraflið, eins og sjá má dæmi um á
efri myndinni. En vatnsgröftur hefur einnig átt mikinn þátt í eyð-
ingu landsins, og sést dæmi um það á neðri myndinni. Á mynd-
inni á næstu síðu sjást svo landvinningar náttúrunnar, sandar að
gróa upp af grasi og trjágróðri þar sem jökulárnar flæða ekki
lengur yfir.