Morgunblaðið - 04.06.1975, Blaðsíða 23

MORGUNBLAÐIÐ, MIÐVIKUDAGUR 4. JÚNÍ 1975
23
Götulífsmynd frá Hafnarstræti á ísafirði.
Nautgripakjötið í heild-
sölu hækkar um 13,2%
SEX-manna nefnd hefur náð sam-
komulagi um verðlagningu
búvöru, sem samkvæmt lögum
skal koma til framkvæmda hinn
1. júní. Verðlagsgrundvöllurinn
hækkar um 13,24% en sem
kunnugt er skulu niðurgreiðslur
hækka á þeim vörutegundum,
sem þegar eru niðurgreiddar,
þannig að útsöluverð þeirra
standi óbreytt þar til annað
verður ákveðið samkvæmt
ákvörðun ríkisstjórnarinnar.
Samkvæmt þessu hækkar smá-
söluverð einungis á þeim vöruteg-
undum, sem ekki hafa verið
greiddar niður. Þó hækka
kartöflur um þá hækkun sem
samþykkt var á pökkunarkostnaði
þeirra og varðandi smásöluálagn-
ingu á þdssum vörum var einung-
is tekið tillit til þeirrar hækkun-
ar, sem stafar af rýrnun varanna
á sama hátt og verið hefur.
Sem dæmi um hækkun smá-
söluverðs má nefna að skyr
Sýning á skipu-
lagi brezkra
bæja hefst í dag
HJA Byggingarþjónustu Arki-
tektafélags Islands að Grensás-
vegi 11 hefst í dag sýning á gögn-
um sem íslenzkir arkitektar öfl-
uðu sér á ferð um Bretland, sem
þeir fóru á vegum félagsins tii að
kynna sér skipulag nokkurra
nýrra bæja þar um slóðir. Sýning-
in er öllum opin, sem áhuga hafa
á skipulagi, dagana 4.-6. júní kl.
13—18.
— Humarbátar
Framhald af bls. 24
skrifstofustjóri hjá Fiskiðjunni,
sagði, að búið væri að ræða þetta
mál og það yrði kannað á næstu
dögum. Stærð humarsins, sem
bærist á land í Eyjum yrði borin
saman við þann, sem bærist á
land annars staðar og því ærti að
vera auðvelt að fá niðurstöðu i
þessu máli. Það mætti líka benda
á það, að sá humar sem fengist við
Vestmannaeyjar væri almennt
smærri en sá, sem veiddist annars
staðar eins og t.d. austur í bugt-
um.
hækkar um 10 krónur — úr 95 kr.
eða um 10,5%, mysuostur úr 228
kr. kg. í 252 kr. eða um 10,5% og
hjörtu og nýru úr 322 kr. kílóið í
359 eða um 11,5%.
Heildsöluverð á nautgripakjöti
hækkar um hækkun verðlags-
grundvallar landbúnaðarins eða
um 13,2%.
r
— Aburður
Framhald af bls. 24
að magnið yrði svipað í gær. Með
því móti myndi heildarmagnið
endast langleiðina út vikuna en
samtals voru það um 6500 tonn
sem afgreiða mátti. Grétar kvað
mesta vandaverkið nú vera að
skipta þessu magni sem eftir væri
bróðurlega á milli svæðanna hér á
Suðurlandi.
— Spærlingur
Framhald af bls. 24
mætti við því, að fleiri ættu eftir
að sækja um eins og t.d. bátar frá
Vestmannaeyjum. Menn biðu
kannski rólegir enn, þar sem ekk-
ert verð væri komið á fiskinn.
- Páfi hvassyrtur
Framhald af bls. 1
vegna þess hve mikil áherzla var
lögð á hervald, á leiðtogafundi
NATO í Brússel i fyrri viku. Ford
forseti svaraði páfa með þvi að
fullvissa hann um að bandariska
stjórnin myndi gera allt sem i
hennar valdi stæði i tilraunum til
að koma á varanlegum friði i
heiminum og óskaðl eftir andleg-
um stuðningi og hvatningu páfa
til að geta rækt starf sitt betur af
hendi. Fréttaritarar segja einnig,
að grunur hafi leikið á því meðal
ráðamanna Vatíkansins, að til-
gangurinn hjá Ford væri að nota
fund sinn með páfa sér til fram-
dráttar meðal kaþólskra kjósenda
í Bandaríkjunum í forsetakosn-
ingunum, sem fram eiga að fara í
nóvember á næsta ári. Voru ráða-
menn mjög tregir á að leyfa
fréttamönnum að fylgjast með
fundinum og var fréttamiðlun
takmörkuð verulega.
Stjórnmálafréttaritarar i
Evrópu og Bandaríkjunum velta
nú mjög fyrir sér árangri af topp-
fundum Fords með leiðtogum
NATO-rikja og Sadat Egypta-
landsforseta og eru margir
þeirrar skoðunar að fundirnir
hafi styrkt mjög stöðu Fords á
alþjóðavettvangi og jafnframt
aukið líkurnar fyrir árangri í
friðarumleitunum i Miðaustur-
löndum auk þess sem samstarfið
innan NATO virðist nú allt i einu
jákvæðara. Forsetinn lagði mjög
mikla áherzlu á það i viðræðum
sínum, að Bandaríkjamenn
myndu ekki hvika frá skuldbind-
ingum sinum við bandamenn sína
innan NATO.
Ákvörðun tsraela um að draga
til baka hluta af herliði sínu við
Súezskurð hefur einnig mælzt
mjög vel fyrir og Sadat Egypta-
landsforseti sagði við Fréttamenn
á Aþenuflugvelli, er hann lenti
þar á leið heim frá Salzburg, að
hann myndi íhuga mjög vandlega
í náinni framtíð að endurgjalda
þennan friðarvott tsraela.
tsraelar munu Ijúka brott-
flutningi fyrir hádegi á niorgun,
fimmtudag, er Sadat opnar Súez-
skurð fyrir umferð á ný eftir 8 ára
lokun.
— Lúðvík
Framhald af bls. 2
ástæður fyrir þeim vanda, sem
þarna er við að fást.
1 fyrsta lagi: Það hefur orðið
nokkuð verðfall á útfluttum
sjávarafurðum, einkum fisk-
blokk og fiskimjöli ... 1 öðru
lagi stafar efnahagsvandinn af
því, að kaupgjald hér innan
lands hefur hækkað nokkuð
mikið og framundan eru miklar
hækkanir á kaupgjaldi og öðr-
um kostnaði í kjölfar nýrra vísi-
töluhækkana."
1 sama viðtali er Lúðvík Jós-
epsson spurður álits á þeirri
tillögu vinstri stjórnarinnar að
fresta öllum grunnkaupshækk-
unum umfram 20%. 1 svari
sínu sagði Lúðvík Jósepsson:
„Það er því hreint ekki óeðli-
legt, þegar um er að ræða að
gera þurfi ráðstafanir til að
draga úr vísitölu-uppbót á laun
og annað af því tagi, að þá komi
fram tillögur um að fresta slík-
um umframhækkunum."
Skömmu eftir að núverandi
ríkisstjórn var mynduð ræddi
Lúðvík Jósepsson um efna-
hagsmálin á Alþingi og sagði:
„Það þarf að koma í veg fyrir
það að kaupið eftir einhverjum
vfsitölureglum eins og þeim,
sem við höfum búið við æði upp
á eftir verðlagi, þvf að það kipp
ir vitanlega fótunum undan
eðlilegum rekstri eins og nú er
ástatt. Þetta var gert í tíð fyrr
verandi rikisstjornar með
bráðabirgðalögum frá þvi i mai
sl. Þá átti að réttu lagi kaup-
gjald að hækka um 14,5%, eða
um 15,5 K-vísitölustig 1. júni,
og á eftir slíkri hækkun hefðu
landbúnaðarvörur hækkað gíf-
urlega strax á eftir, vinna hefði
hækkað gifurlega og siðan orð-
ið önnur kollsteypa þar á eftir.
Mér er það alveg ljóst, að við
þær aðstæður, sem við búum
við í dag, er engin leið að halda
atvinnurekstrinum gangandi í
fullum krafti eins og verið hef-
ur, ef þessu skrúfugangur yrði
látinn ganga áfram eins og
ástatt er. Það visitölukerfi, sem
SEXTlU til sjötiu manns með
20—30 bíla og fjölda hjólhýsa
munu taka sér far frá tslandi með
fyrstu ferð færeysku bilaferjunn-
ar Smyrils, en skipið keniur
hingað í sína fyrstu ferð þann 14.
júni n.k. Upppantað mun vera að
mestu í ferðir skipsins fram i
byrjun ágúst, en eftir það dregur
verulega úr ásókn frá Islandi, en
verður því meiri að utan, þegar
fólk kemur heim úr sumarfríum á
ný.
Pétur Helgason hjá Ferðaskrif-
stofunni Urval, sem er umboðs-
aðili S'myrils á Islandi, sagði í
samtali við Morgunblaðið i gær,
að ráðgert væri að Smyrill legðist
við búum við, hefur vissa kosti.
Það getur skapað meiri kyrrð á
vinnumarkaðnum undir vissum
kringumstæðum, að launþegar
vita það, að þeir hafa vissa
tryggingu fyrir kaupmætti
sinna launa. En það sjá allir, að
ef t.d. er um það að ræða, að
erlendar verðhækkanir eru
mjög miklar og hafa víðtæk
áhrif, sem leiða til ha'kkunar á
mörgum sviðum og það gerist á
þeim tíma, sem útflutnings-
vöruverð okkar ha'kkar ekki,
stendur í stað eða jafnvel fer
lækkandi, þá fær svona skrúfu-
gangur ekki staðizt, og þá er að
finna ráð til þess að koma í veg
fyrir þennan vanda, þannig að
launafólkið I landinu fái við
unað, en atvinnurekstrinum sé
forðað frá afleiðingum þessara
sffelldu hækkana. Þetta er að
mfnum dómi langsamlega
stærsta vandamálið."
— Húftrygging
Framhald af bls. 2
við 7 þúsund króna eigin áhættu,
sem var áður minnsta áhætta er
hægt var að taka.
Þorgeir kvað ekki hafa reynt á
það enn að ráði hvort bifreiðaeig-
endur segðu upp húftryggingun-
um vegna þessarar hækkunar en
taldi viðbúið að eitthvað yrði um
slíkt. Aftur á möti kvað hann
ástæðu til aó benda fólki á, að
notfæra mætti sér húftrygging-
una án þess að það hefði veruleg-
an kostnað í för með sér. Benti
hann t.d. á, að nú væri hægt að
taka húftryggingu með 100 þús-
und króna eigin áhættu, sem
varla gæti talizt óhóflegt þegar
þess væri gætt að bifreiðar kost-
uðu nú um og yfir eina milljón
króna, en iðgjald af slíkri húf-
tryggingu væri 8.730 kr. Hefði
síðan viðkomandi tryggingartaki
40% bónus hjá tryggingarfélagi
sínu væri þessi upphæð komin
niður i 5.238 kr. — án söluskatts
að vísu. Húf-tryggingin ætti því
eftir sem áður aö koma þeim að
notum er vildu tryggja dýrar
bifreiðar sínar fyrir algjöru tjóni.
— Guðmundur
H. Garðarsson
Framhald af bls. 24
yrði til allsherjaratkvæða-
greiðslu um boðun vinnustöðv-
unar. Vegna samningsstöðunn-
ar og hversu naumur tími væri
til stefnu var sú ákvörðun
tekin, sem fram kemur i
framangreindri ályktun.
Morgunblaðið leitaði til for-
manns V.R., Guðmundar H.
Garðarssonar, og spurði hann
hver væri ástæðan fyrir því að
félagið ætti ekki lengur aðild
að heildarsamstöðu ASl.
„Haustið 1974 viðurkenndi
verkalýðshreyfingin, að við
mikinn vanda væri að glíma í
efnahagsmálum þjóðarinnar,"
svaraði Guðmundur. „Rökrétt
framhald þeirrar viðurkenn-
ingar var sú afstaða ASl, að í
þessari erfiðu stöðu skyldi lögð
áherzla að tryggja láglauna-
fólki almennu verkalyðs-
félaganna, félaga skrifstofu- og
verzlunarfólks, iðnverkafólks
og annarra skyldra félaga, sem
mestar kjarabætur. Á grund-
velli þessarar stefnu náðust
að bryggju á Seyðisfirði kl. 16.30
þann 14. júní. Ekki yrði viðdvölin
þar löng og færi skipið á ný ki. 20
sama dag. Ekki hafa borizt neinar
tölur um fjölda bíla og farþega að
utan i þessari fyrstu ferð, en vitað
er að ekki er fullbókað i þá ferð,
enda var hún ákveðin fyrir stuttu
og er nokkurs konar aukaferð.
Ákveðið er að skipið verði á
hverjum laugardegi á Seyðisfirði
i sumar. Farið verður þaðan á
laugardagskvöldi og komið kl. 13
á sunnudegi til Þórshafnar, en
þar verður stoppað til miðviku-
dagsmorguns, en þá verður haldið
af stað til Bergen. A meðan dvalið
fram hinar svonefndu láglauna-
bætur, sem allir kannast við.
Á baknefndarfundi ASl 22.
maí var brugðið út af þessari
stefnu, þannig að tekin var af-
dráttarlaus afstaða til samstöðu
sem fól i sér að berjast átti fyrir
kjarabótum, einnig vegna aðila
sem hafa mjög háar tekjur og
búa við mun betri kjör en hinn
almenni launamaður. Það var
mat nokkurra okkar i verka-
lýðshreyfingunni, að staðan i
dag leyfði ekki slíka heildar-
samstöðu og ef af henni yrði
myndi það torvelda baráttuna
fyrir bættum kjörum hinna
verr launuðu. Ég lét þessa skoð-
un i ljós á umræddum bak-
nefndarfundi, og gat þess jafn-
framt að gagnvart því fólki sem
er i V.R. gæti ég ekki mælt með
slíkri samstöðu. Alltof margir
gera sér ekki grein fyrir að
uppbygging samninga sumra
félaga fela í sér mikla mögu-
leika til að nýta margfalt t.d.
heildarsamkomulag sem fæli í
sér krónutöluhækkun, þannig
að þegar samið er um t.d. 50
króna hækkun í almennu félög-
unum, geta félagar hinna svo-
nefndu prósentu- og uppmæl-
ingafélaga fengió mun meira í
aðra hönd. Heildarsamstaða á
þessum grundvelli eykur launa-
misrétti og hefur óæskileg
áhrif svo sem allir muna frá
heildarkjarasamningunum i
fyrra. Almennu félögin eiga
ekki að stuðla að slikri þróun,
og ættu að hafa lært sina lexíu i
þeim efnum.
Franjangreind staðreynd
mun hafa ráðið miklu um af-
stöðu manna á fundi V.R. i
fyrradag. Því til viðbótar má
geta þess, að þrátt fyrir viðræð-
ur 9-manna nefndar ASl við
vinnuveitendur undanfarnar
vikur var ekki búið aö tryggja í
fyrradag, þrátt fyrir itrekaðar
óskir, að fuiltrúar kjararáðs
verzlunarinnar, sem er veiga-
mikill samningsaðili gagnvart
félagsmönnum V.R., settust að
samningaboröinu ásamt full-
trúum annarra vinnuveitenda.
Félagsmenn V.R. ætlast til þess
aó sömu mistökin frá því i við-
ræðunum um bráóabirgóasam-
komulagið i marz — apríl, þeg-
ar fulllrúar kjararáðs verzlun-
aritjnar voru ekki til kvaddir i
tíma, endurtaki sig ekki að
þessu sinni. Við teljum það því
öruggari leið til að fá viðræður
við alla okkar gagnaðila aö taka
upp beinar samningaviðræður.
Þá vil ég geta þess, aö það
hafði mjög slæm áhrif á félags-
menn V.R. almennt og veikti
trú þeirra á sumum forustu-
mönnum ASI, þegar þeir beint
og öbeint hvöttu starfsmenn
ríkisverksmiðjanna til að viröa
bráðabirgðalögin að vettugi. Að
sjálfsögðu vill enginn að frjáls
samningsréttur sé skertur en
svo alvarlegt ástand getur skap-
azt í þjóðfélaginu vegna að-
gerða tiltölulega fárra, að
þjóðarheill krefjist þess að
rikisvaldið grípi inn i.“
Morgunblaðið spurði
Guðmund hvort hann teldi að
til verkfalla kæmi. „Að sjálf-
sögðu vonast allir til þess að
samningar takist án átaka en til
þess að samningar náist þarf
tvo til og að báðir aðilar sýni
skilning og velvilja." sagði
Guðmundur.
er i Þórshöfn geta farþegar dvalið
um borð eða tekið farartæki sín i
land, sér að kostnaðarlausu. Til
Bergen verður svo komið á
fimmtudagsmorgun og farið eftir
skamma viðdvöl til Þórshafnar á
ný og komið þangað ó föstudags-
morgun. Til íslands fer svo ferjan
á föstudagskvöldi.
Pétur sagði, að því miður hefðu
Islendingar ekki fengið öll þau
pláss i skipinu, sem óskað hefði
verið eftir i sumar. Mikil ásókn
væri i Færeyjum i að ferðast með
skipinu og virtist það vera
metnaðarmál hvers Færeyings að
ferðast með þvi í sumar.
70 manns og 30 bílar með
Smyrli í fyrstu ferðinni