Morgunblaðið - 04.05.1980, Blaðsíða 17

MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 4. MAÍ 1980
17
Birgir ísl.
Gunnarsson:
Samráðin sem gleymdust
í þeim miklu umræðum, sem
fram hafa farið á Alþingi und-
anfarnar vikur um fjármál og
efnahagsmál, hafa svokölluð ól-
afslög æði oft komið til umræðu.
Það eru lögin um stjórn efna-
hagsmála, sem sett voru á Al-
þingi í apríl 1979 og eru kennd
við Ólaf Jóhannesson, þáverandi
forsætisráðherra, sem átti
stærstan þátt í þessum lögum.
Lögin þverbrotin
Margir þingmenn umgangast
þessi lög eins og Biblíuna. Þeir
bera þau alltaf í tösku sinni, fara
aldrei í ræðustól án þess að taka
þessi lög með sér í stólinn og
halda enga ræðu án þess að
vitna í þau. Þetta er ekki vegna
þess að menn sæki í þessi lög þá
sömu vizku, sem menn sækja í
Biblíuna, heldur vegna þess að
eftir rúmlega ár stendur ekki
steinn yfir steini í þessum lög-
um. Nánast hvert ákvæði þeirra
hefur verið þverbrotið og það
athyglisverðasta er, að þeir sem
stóðu að setningu laganna og
hrósuðu sér af þeim á sínum
tíma, hafa gengið lengst í að
brjóta þau niður.
Um samráðin
í þessari grein verður aðeins
eitt atriði gert að umtalsefni, en
e.t.v. kemur meira síðar. 2. kafli
laganna ber heitið: »Um samráð
stjórnvalda við samtök launa-
fólks, sjómanna, bænda og at-
vinnurekenda". í þessum kafla
eru þrjár lagagreinar. Þar segir í
upphafi, að efla skuli reglubund-
in samráð og samstarf stjórn-
valda og ofangreindra aðila í
efnahags- og kjaramálum.
Síðan er nánar skilgreint,
hverjir skuli vera þátttakendur í
þessu samráði og verkefnin eru
nokkuð ítarlega skilgreind. Þau
skulu m.a. vera að ræða megin-
þætti í efnahagsmálum og helztu
efnahagsmarkmið ríkisstjórnar-
innar frá ári til árs og til lengri
tíma. Ennfremur að fjalla um
þjóðhags-, fjárfestingar- og
lánsfjáráætlanir, tekjustefnu og 1
forsendur þeirra.
Engin samráð
um tekju-
stefnuna
Núverandi ríkisstjórn hefur á
þessu þingi lagt fram mörg
frumvörp um ofangreind mál.
Rxkisstjórnin hefur t.d. markað
mjög ákveðna stefnu í tekjumál-
um ríkissjóðs. Hvert skatta-
frumvarpið á fætur öðru hefur
verið lagt fram á Alþingi án þess
að ríkisstjórnin hafi haft nokkur
samráð við ofangreind samtök.
Ráðherrarnir í ríkisstjórninni
hafa þannig vísvitandi hundsað
hvað eftir annað samtök launa-
fólks, bænda, sjómanna og at-
vinnurekenda og gert það án
þess að blikna. Hafa þeir þó æði
oft verið minntir á þessa laga-
skyldu sína á Alþingi í vetur.
Alþýðubandalag-
ið vekur undrun
Mesta undrunarefnið hlýtur
að vera afstaða og framkoma
Alþýðubandalagsins í þessu
máli. Rifja má upp, að þegar
Ólafur Jóhannesson lagði frum-
varpið um stjórn efnahagsmála
fyrst fram á Alþingi, var gert
ráð fyrir að samráði við samtök
launafólks yrði hagað nokkuð á
annan veg en síðar varð. Gert
var ráð fyrir einhverskonar
kjararáði, sem yrði föst stofnun.
Þessu snerust Alþýðubanda-
lagsmenn mjög á móti. Töldu
þeir að tryggja yrði að samráðið
yrði sem virkast og að ríkis-
stjórnin yrði að hafa lifandi
samband einkum við samtök
launafólks.
Rós í hnappagatið
Um frumvarpið var þrefað
alllengi innan þáverandi vinstri
stjórnar og þegar það loksins sá
dagsins ljós í endanlegri mynd,
hafði kaflanum um samráðin
verið breytt og hældu Alþýðu-
bandalagsmenn sér mjög yfir
því, að hafa fengið því fram-
gengt, að nú yrði tryggt gott og
virkt samstarf við verkalýðs-
hreyfinguna. Þetta var sérstök
rós í hnappagat þeirra Svavars
Gestssonar og Ragnars Arnalds.
Nú hefur það verið hlutverk
þessara tveggja ráðherra að
leggja fram ýmis frumvörp, sem
þeim bar skylda til að hafa um
samráð við samtök launafólks.
Lögin eru ótvíræð að þessu leyti.
Þeir hafa þó ekkert um það hirt.
Það hefur verið hlutverk Sjálf-
stæðismanna í ýmsum þing-
nefndum að knýja það fram að
leitað yrði álits þessara al-
mannasamtaka, áður en frum-
vörpin hafa verið keyrð í gegn
sem lög.
Launþegasamtök
á tyllidögum
Rósirnar þeirra Ragnars og
Svavars hafa því vissulega föln-
að. Það hefur sýnt sig að áhugi
þeirra á samtökum launafólks
takmarkast við hátíðarræður 1.
maí og kosningaræður. Þegar út
í lífið sjálft er komið og menn
farnir að vinna í dagsins önn, þá
finnst þeim þessi samtök mest
til trafala og að það hafi enga
þýðingu að hafa nokkurt samráð
við þau. Þannig hefur nú farið
með þennan kafla Ólafslaga.
framgöngu í verkfallsbaráttu fyrr
og síðar. Eldri menn muna
hreystilega framkomu hans í
frægu verkfalli 1955 og enn er í
fersku minni djarfleg framganga
hans veturinn og vorið 1978, þegar
hann barðist heilagri baráttu
gegn ríkisstjórn Geirs Hall-
grímssonar, stóð fyrir ólöglegum
verkföllum, útflutningsbanni og
öðru þvílíku til þess að tryggja að
ekki yrði hreyft við kjarasamning-
unum, sem hann og aðrir gerðu
sumarið 1977.
Manndómur Guðmundar J.
Guðmundssonar hefur komið
einkar vel í ljós í vetur er hann
hefur setið á þingi. Guðmundur J.
gaf yfirlýsingar hvað eftir annað
um það, að hann væri ekki búinn
að greiða atkvæði með nokkurri
tekjuskattshækkun á Alþingi. Með
því átti hann við, að hann hefði
ekki enn rétt upp hendina með
skattstigafrumvarpi Ragnars
Arnalds. Út af fyrir sig er það
furðulegt, að hann skuli hafa séð
eitthvað athugavert við það. Fjár-
málaráðherra hefur hvað eftir
annað lýst því yfir, að með
skattstigafrumvarpi sínu væri
verið að afhenda láglaunafólki 5,5
milljarða króna. Þetta hefur ráð-
herrann lagt sérstaka áherzlu á í
málflutningi sínum og blað hans,
Þjóðviljinn, hefur gengið til liðs
við hann um að sannfæra lág-
launafólk um að fjármálaráðherra
Alþýðubandalagsins væri að af-
henda því 5500 milljónir króna. Úr
því að svo er, hvað veldur því þá að
Guðmundur J. hefur ekki viljað
greiða atkvæði á Alþingi með
þessu frumvarpi? Getur það verið,
að formaður Verkamannasam-
bands íslands trúi ekki þeim
orðum fjármálaráðherra Alþýðu-
bandalagsins, að þetta skattstiga-
frumvarp þýði 5500 milljóna
skattalækkun fyrir láglaunafólk?
Getur það verið, að þingmaður
Alþýðubandalagsins trúi ekki
þeim orðum Þjóðviljans, að með
þessu frumvarpi sé verið að færa
stórfé til láglaunafólks í landinu?
Blaðaummæli Guðmundar nú um
helgina benda til þess, að hann
taki ekkert mark á orðum Ragn-
ars Arnalds eða Þjóðviljans. Hann
segir það ósannindi að skatta-
lækkun á láglaunafólki nemi 5
milljörðum króna. Sem sagt: þing-
maður Alþýðubandalags lýsir
fjármálaráðherra Alþýðubanda-
lags ósannindamann. Ef Guð-
mundur J. trúir ekki Ragnari
Arnalds, hver á þá að trúa hon-
um?
En svo að aftur sé vikið að
manndómi Guðmundar J. Fyrir
afgreiðslu skattstigafrumvarpsins
hafði hann hvað eftir annað gefið
í skyn, að hann væri ekki ánægður
með þetta skattstigafrumvarp
fjármálaráðherra. Hann var
spurður um það, hvernig hann
gæti samþykkt ályktun í stjórn
Verkamannasambandsins um
skattalækkun, en farið út í Al-
þingi til þess að greiða atkvæði
með skattstigafrumvarpi, sem all-
ir aðrir en fjármálaráðherra og
skoðanabræður hans vita að er
skattahækkunarfrumvarp. Og
hann svaraði: ég hef ekki enn
greitt atkvæði með hækkun tekju-
skatts á Alþingi.
Sú atkvæðagreiðsla fór fram
aðfaranótt 1. maí. Hvar var hetjan
Guðmundur J.? Hann sást ekki.
Hann mætti ekki á fundi í fjár-
hags- og viðskiptanefnd neðri
deildar til þess að fjalla um málið.
Hann gaf ekki út nefndarálit, þar
sem hann lýsti skoðun sinni á
frumvarpinu. Og hann mætti ekki
í þinginu við atkvæðagreiðsluna.
Skattstigafrumvarpið var sam-
þykkt með eins atkvæðis mun í
neðri deild. Ef Guðmundur J.
hefði mætt og greitt atkvæði
samkvæmt samvizku sinni og
ályktun stjórnar Verkamanna-
sambands íslands hefði frumvarp-
ið verið fellt á jöfnum atkvæðum í
neðri deild Alþingis og þar með
verið úr sögunni. En Guðmundur
J. hafði ekki manndóm til þess að
mæta á Alþingi og fylgja fram
sannfæringu sinni. Hann hafði
heldur ekki kjark til þess að mæta
og skila auðu. Hann hljóp í felur.
Hvað heitir framkoma af þessu
tagi á íslenzku máli? Aumingja-
skapur.
Samningamir
ígUdi?
Meðal annarra orða: hvað er
orðið um kröfuna um samningana
í gildi sem Guðmundur J. barðist
svo harkalega fyrir? Á hátíðisdegi
verkalýðsins 1. maí sl. upplýsti
Morgunblaðið, að nú vantaði um
20% upp á að samningarnir, sem
gerðir voru sumarið 1977 væru í
gildi. Þetta þýðir, að verkamaður
ætti að hafa 50 þúsund króna
hærri tekjur á mánuði en hann
hefur, ef samningarnir væru í
gildi.
Hvernig í ósköpunum skyldi nú
standa á þessu? Ríkisstjórn Geirs
Hallgrímssonar, sem skerti kjara-
samningana 1977 lítillega með
aðgerðum í febrúar 1978 er fyrir
löngu farin frá völdum. Alþýðu-
bandalagsmenn, sem gengu til
kosninga undir kjörorðinu: samn-
ingana í gildi, hafa verið í stjórn-
arráðinu nær samfleytt frá því í
byrjun september 1978. Síðustu
þrjá mánuði hafa þeir meira að
segja verið í fjármálaráðuneytinu,
þannig, að hæg eru heimatökin að
tryggja samningana í gildi fyrir
opinbera starfsmenn.
Hvað veldur því þá, að samning-
arnir frá 1977 eru ekki enn komnir
í gildi og eru meira að segja lengra
frá því marki en nokkru sinni
fyrr? Það er kominn tími til að
þeir Guðmundur J. Guðmundsson,
Snorri Jónsson og Kristján Thor-
lacíus upplýsi sitt fólk um það,
hvernig á því stendur, að þeim
hefur gersamlega mistekizt að
fylgja fram kröfunni um samning-
ana í gildi, þrátt fyrir það að
„vinveittir" flokkar hafa setið í
ríkisstjórn í eitt og hálft ár. Það
er líka orðið tímabært að forystu-
menn Alþýðubandalags og Al-
þýðuflokks sem gengu til kosn-
inganna 1978 undir kjörorðinu
samningana í gildi geri kjósendum
grein fyrir því, hvers vegna þeir
hafa ekki staðið við stóru orðin frá
1978.
Eftir að Alþýðubandalagsmenn
komust til valda í stjórnarráðinu
hafa þeir hætt að tala um nauðsyn
kauphækkana. Nú segir fjármála-
ráðherra Alþýðubandalagsins
þvert á móti, að grunnkaupshækk-
anir komi ekki til greina. í því
skyni að friða launþega er töfra-
orð kommúnista „félagsmála-
pakki". Um þá pakka sagði Karvel
Pálmason í viðtali við Alþýðublað-
ið 1. maí: „Mér vitandi hefur ekki
hingað til verið handfesti á loforð-
um ríkisstjórna um félagslegar
aðgerðir sem kjarabætur. Ég er
mjög tortrygginn á lausnir á
kjaradeilum með „félagsmála-
pökkum", nema þar sé allt nagl-
fest. Það hefur sýnt sig síðan ’77,
að þar eru ekkert nema svik
ríkisvaldsins." Þessi orð Karvels
Pálmasonar sýna, að „félagsmála-
pakkar" eru að syngja sitt síðasta,
sem lausn í kjaradeilum. Það
verður fróðlegt að sjá hvað komm-
únistar grípa þá til bragðs til þess
að blekkja alþýðu manna.