Morgunblaðið - 30.01.1981, Page 16

16
MORGUNBLAÐIÐ, FOSTUDAGUR 30. JANÚAR 1981
Tillögur um laun-
þegasjóði í Svíþjóð
Frá (iuðfinnu Kagnarsdóttur. fréttaritara Mbl. i Stokkhólmi 29. janúar.
TVÖ STÆRSTU launþegasamtökin í Svíþjóð, LO og TCO,
með samtals um 3 milljónir meðlima virðast nú vera sem
næst á einu máli um uppbyggingu og rekstur svokallaðra
launþegasjóða, sem mikið hafa verið til umræðu í Svíþjóð
um langt skeið.
í gær, miðvikudag, lagði TCO (Bandalag starfsmanna
ríkis og bæja) fram sínar tillögur og tillögur LO
(Alþýðusambandsins) og Jafnaðarmanna voru lagðar
fram í dag. Aðalmarkmið launþegasjóðanna á að vera, að
veita auknu fé til iðnaðarins og gefa launþegum aukinn
yfirráðarétt yfir fyrirtækjum í landinu.
Margar tillögur hafa verið
bornar fram á síðastliðnum 10
árum. Jafnaðarmenn og LO riðu
á vaðið með sínar fyrstu tillög-
ur fyrir réttum 10 árum. Síðan
hafa samtök og stjórnmála-
flokkar keppst við að láta sínar
skoðanir í ljósi á málinu. Hiti
héfur oft verið mikill í umræð-
um um launþegasjóðina.
Veður
víða um heim
Akureyri lóttskýjaó
Amsterdam 7 þoka
Aþena 4 heióskírt
Berlfn 4 skýjaó
BrUssel 10 skýjaó
Chicago +2 heióskírt
Frankfurt 4 skýjaó
Faareyjar 9 skúr
Genf 0 þoka
Helsinki 0 skýjaó
Jerúsalem 24 skýjað
Jóhannesarb. 24 skýjaó
Kaupmannahöfn i 5 skýjaó
Laa Palmaa 19 mistur
Liasabon 17 heióskírt
London 7 skýjaó
Loa Angeles 16 úrkoma
Madrid 16 heióskírt
Malaga 16 þokumóóa
Mallorca 12 skýjeó
Miami 26 heióskírt
Moskva +5 skýjað
New York 7 skýjað
Osló +1 þoka
Paría 9 heiðskírt
Reykjavík 0 skýjaó
Rió de Janeiro 34 heiðskirt
Rómaborg 6 heióskirt
Stokkhólmur 5 skýjað
Tel Aviv 17 heiðskírt
Tókýó 8 heiðskírt
Vancouver 6 skýjað
Vínarborg 1 heiðakírt
Bæði LO og TCO eru sam-
mála um, að sjóðina skuli
byggja upp á tvennan hátt: I
fyrsta lagi með því, að laun
renni til sjóðanna. í því sam:
bandi hafa 1% verið nefnd. í
öðru lagi: Hluti af gróða fyrir-
tækjanna renni til sjóðanna. En
þó aðeins að vissu marki — það
er, ákveðin prósenta af lág-
marksgróða. Þá vill TCO aðeins
hafa stærri fyrirtæki landsins.
Samkvæmt tillögu LO myndi
slíkt fyrirkomulag gefa iðnaðin-
um tvo til þrjá milljarða
sænskra króna á ári og hug-
myndin er, að launþegar geti
fyrir þessa peninga keypt sér
hlutabréf í fyrirtækjunum, og
þannig fengið eignarrétt og
áhrifavald í fyrirtækjunum.
Báðar tillögurnar gera ráð
fyrir því, að hver sýsla í landinu
hafi sinn sjóð. Alls yrðu þeir 24.
Þá eiga launþegar að eiga
meirihluta í stjórn sjóðanna.
TCO tekur skýrt fram, að mark-
mið sjóðanna sé ekki að ná
völdum í fyrirtækjunum en það
hefur verið skýrt stefnumið LO
og Jafnaðarmanna.
Launþegasjóðirnir eiga að
gera launþegum kleift að kaupa
hlutabréf í fyrirtækjum en þá
því aðeins gömlu eigendurnir
fallist á að selja bréf sín.
Talsmaður TCO heldur því
fram, að þessar nýju tillögur
taki mið af gagnrýni þeirri sem
fram hefur komið og ætti að
geta náð víðtæku fylgi.
„Launþegasjóðirnir ættu að
geta tekið til starfa 1983 eða
1984 ef Jafnaðarmenn komast á
ný til valda," sagði Kjell Olaf
Fált, einn helsti efnahagssér-
fræðingur Jafnaðarmanna.
Hægri flokkurinn lagði einnig
fram sínar „tillögur" í dag um
launþegasjóði. Þar segir, að
flokkurinn sé á móti öllum
launþegasjóðstillögum, sem
hingað til hafa litið dagsins
ljós. Aftur á móti vilji Hægri
flokkurinn örva fleiri til hluta-
bréfakaupa og vill gera kjör
hlutabréfaeigenda betri. Meðal
annars vill flokkurinn, að arður
af hlutabréfum verði skatt-
frjáls, þegar viðkomandi hefur
átt hlutabréf í 2 til 3 ár, en þær
reglur gilda í Noregi og Dan-
mörku. Sömuleiðis vill flokkur-
inn, að tvísköttun á arði verði
afnumin. Einnig, að lægri fyrir-
tækjaskattur mundi örva fleiri
til hlutabréfaeignar.
Mark Chapman:
Titanic á ný
um heimshöfín
Á TÍTANIC eftir að sigla um
heimshófin á ný? Varla en
systurskip þess mun að öllum
likindum gera það. Bandariskt
skipafélag leggur nú drög að
smiði 75 þúsund tonna skips,
sem yrði i einu og öllu eins og
Titanic, nema hvað að öll örygg-
istæki, stjórntæki og siglinga-
útbúnaður yrði gerður eftir
ströngustu kröfum nútimans.
Skipið mun skírt Títanic 2 og
standa vonir til að jómfrúrferð
skipsins verði árið 1985 — frá
Southamton til New York. En
Títanic sökk einmitt í jómfrúr-
ferð sinni árið 1912 og fórust þá
liðlega 1500 manns.
Óstjórnleg og óviðráð-
anleg löngun neyddi mig
til að myrða Lennon
ERLENT
Atlanta. Georgiu. 29. janúar. — AP.
MARK Chapman, sem áka>rður
hefur verið fyrir morðið á John
Lennon, hefur skýrt presti sín-
um frá þvi. að hann hafi einu
sinni áður haldið til New York
til þess gagngert að myrða
Lennon. Presturinn, Charles
McGowan skýrði frá þessu i
blaðaviðtali i Bandaríkjunum í
dag. Hann sagði að Chapman
hefði skýrt sér frá því, að
einhver óstjórnleg og óviðráð-
anleg löngun hefði beinlinis
neytt sig til að myrða Lennon.
Að sögn prestsins, þá flaug
Chapman til New York frá Atl-
anta þremur vikum áður en hann
framdi ódæðið í New York. „Hann
sagðist hafa komist yfir þessa
löngun í fyrra sinnið og hringt í
konu sína og sagst hafa unnið
mikinn sigur. Sagðist mundu snúa
aftur. Síðan snéri hann aftur til
Hawai og löngunin fór aftur að
vakna innbyrðis með honum,"
sagði McGowan, og hélt áfram:
„Hann sagðist hafa logið að konu
sinni og farið frá Hawai án þess
að skýra henni frá því. Farið til
New York og framið ódæðið."
Mark Chapman er nú 25 ára
gamall og verjandi hans hefur
sagt, að hann muni bera við
geðveiki. „Mark er greindur og
sagðist hafa liðið miklar kvalir
vegna þessarar löngunar sinnar.
Hann sagðist hafa látið undan —
eins og þetta væri fyrirfram
ákveðið," sagði McGowan í viðtal-
inu og sagði að lokum að Chapman
hefði sagt sér: „Þar til nú fyrir
skömmu, hef ég ekkert samvisku-
bit haft vegna þessa. Nú hins
vegar er samviskubitið farið að
naga mig og ég iðrast þess inni-
lega, að hafa framið þetta ódæði."
Japanir fallast á að:
Útflutning bíla
til EBE-ríkja
með „varfærni
Tókýó. 29. janúmr. AP.
JAPÁN hefur fallist á að draga
útflutningi bifreiða til V-
ur
Þýzkalands, Luxemborgar,
Belgíu og Hollands eftir viðræð-
ur háttsettra embættismanna
Japans og Efnahagsbandalagsins
Kosningar i V-Berlin:
Kristilegir demókratar
taldir sigurstranglegir
V-Berlín. 29. janúar.
_ Frá Thómas Moller. fréttar. Mbl.
Á FUNDI sem formenn þing-
flokka SPD, FDP og CDU héldu
i dag með forseta þingsins i
Berlin var samþykkt að halda
skuli kosningar þann 10. maí
nk. Einnig verður stefnt að því
að leysa upp þingið ekki seinna
en 18. marz. Ef ekki hefði komið
til þess að stjórn SPD/FDP var
felld 4. janúar vegna stærsta
fjármálahneykslis I sögu borgar-
innar. hefðu kosningar farið
fram vorið 1983. Þrátt fyrir
kröfu stjórnarandstöðu CDU um
kosningar strax og greinilega
mikla óánægju borgarbúa með
stjórn borgarinnar lögðu stjórn-
arflokkarnir ríka áherzlu á
myndun nýrrar stjórnar, sem
nyti meirihluta þingmanna.
Þetta tókst með aðstoð æðstu
manna SPD í Bonn! Hans Jock-
em Vogei, þá dómsmálaráðherra
og af mörgum talinn væntan-
legur arftaki Helmut Schmidt
kanzlara var sóttur frá Bonn og
var samþykktur sem nýr borgar-
stjóri Berlínar. Flestir nýju ráð-
herranna koma einnig frá Bonn
og einn þeirra var sendifulltrúi
V-Þjóðverja í Austur Berlin.
I gær voru birtar niðurstöður
ábyggilegrar skoðanakönnunar
um fylgi flokkanna þriggja, e.f
kosningar færu strax fram. Um
49 prósent kjósenda myndu kjósa
CDU, í stað 44,4 prósent í síðustu
kosningum. Aðeins 28 prósent
ætluðu að kjósa SPD i stað 42,7
prósent í kosningunum 1979 og
FDP myndi fá fylgi níu prósent
kjósenda í stað 8.1% áður. Kristi-
legir demókratar (CDU) eru mjög
bjartsýnir á úrslit kosninganna.
Væntanlegt borgarstjóraefni
þeirra Richard von Weizsacher
hefur ákveðið að hætta störfum
sem varaforseti þingsins í Bonn
og snúa sér algerlega að kosn-
ingabaráttunni í Berlín. Þess má
geta að undirskriftasöfnun CDU
sem fór fram um síðastliðna helgi
til stuðnings kröfunni um nýjar
kosningar gekk framar öllum
vonum, en tæplega 200 þúsund
manns skrifuðu undir á tveim
dögum.
Eftir þrjátiu ára stjórn SPD/
FDP í Berlín eru margir kjósend-
ur sýnilega þreyttir á síendur-
teknum hneykslismálum og
finnst vera tími til kominn að
breyta um stjórn.
1 l okyo. 1 samnmgi aöilanna var
samdrátturinn kallaður, að flytja
bifreiðar til landanna með „var-
færni“. Þessum tilslökunum Jap-
ana var lýst af hálfu aðalsamn-
ingamanns EBE, sir Roy Den-
man, sem „ófullnægjandi en þó
spor í rétta átt“.
Denman sagði á fundi með
fréttamönnum, að enn væri drjúg-
ur skoðanaágreiningur milli
valdamanna í Japan og ríkja
Efnahagsbandalagsins. Þann 25.
nóvember síðastliðinn var gefin út
yfirlýsing af hálfu EBE þar sem
skýrt var tekið fram, að Japanir
yrðu að opna markaði sína ef
takast ætti að minnka J)ann gífur-
lega greiðsluhalla sem ríkir milli
aðilanna. Viðskiptahalli EBE ríkj-
anna við Japan nam á síðastliðnu
ári 10 milljörðum Bandaríkjadala.
Tilslakanir þær sem samkomu-
lag náðist um eru í grófum
dráttum:
• Japanir heita, að „tempra" inn-
flutning á bifreiðum til V-Þýzka-
lands og Beneluxlandanna.
• Dregið verði úr útflutningi jap-
anskra sjónvarpstækja til V-
Þýzkalands.
• Fyrirtækjum frá ríkjum EBE
verði gefinn kostur á, að gera
tilboð í opinber útboð á rafeinda-
tækjum í Japan.
• Verulegar tollalækkanir verði á
tóbaki og ýmsum iðnvarningi frá
EBE-ríkjunum.