Morgunblaðið - 22.06.1984, Blaðsíða 8

M0RGUN5LAb?D, FðST^UDÁGUé 22. Mjt
»•
FÓRNFÚSAR
HENDUR
Mannlíf
Bessí Jóhannsdóttir
Unnur Scheving Thor-
steinsson, formaöur
Reykjavíkurdeildar
Kvennadeildar Rauöa
kross íslands:
Konur úr öllum
stéttum starfa hliö
viö hliö
Hún situr á móti mér lágvaxin,
grönn kona. í fíngeröum
hreyfingum hennar er leynist
mikill kraftur, sem streymir frá
henni. Um leiö og ég nefni erindiö
lifnar hún viö og augun veröa
leiftrandi af áhuga. Þessi kona er
fulltrúi hóps kvenna, sem meö
fórnfúsum höndum léttir lúnum og
sjúkum samborgurum lífsbarátt-
una.
„Mér er sönn ánægja aö fá
tækifæri til aö segja dálítiö frá
störfum okkar í Kvennadeildinni,“
segir Unnur Scheving Thorsteins-
son þegar blaöamaöur óskar eftir
viötali viö hana. „Ég er nánast
fædd inn í Rauöa krossinn. Faöir
minn var lengi formaöur hans, og
ég var ekki gömul þegar ég fór aö
fara með honum á sumardvalar-
heimili, sem Rauöi krosssinn rak
víös vegar um landiö. Ég man eftir
því 1947 aö mikill tími fór í að taka
á móti peningum og fatnaöi til
styrktar Barnahjálp Sameinuöu
þjóöanna. Þaö gekk ótrúlega vel
eins og raunar má segja um allt
starf, sem unniö hefur veriö af
Rauöa krossinum. Formennsku í
Kvennadeild Reykjavíkurdeildar
Rauöa krossins hefi ég gegnt í þrjú
ár, en hef veriö í stjórninni frá
1977. Formaöur á undan mér var
Helga Einarsdóttir."
„Hvernig stóð á því að þið
stofnuðuð kvennadeild? Var erfitt
að starfa með körtunum?".
„Nei, þaö haföi ekkert með þaö
að gera. Viö höfum alla tíö átt gott
samstarf viö þá. Það var Ragn-
heiður Guömundsdóttir, læknir,
sem átti frumkvæöið, aö stofnun
deildarinnar. Hún boöaöi til sin
hóþ kvenna í þvi skyni aö vekja
áhuga þeirra á stofnun sérstakrar
kvennadeildar innan Reykjavíkur-
deildar Rauöa kross íslands.
Markmiðiö átti aö vera , aö koma á
vissri verkaskiptingu og um leiö
verulega aö auka starfsemina.
Stofnfundur var síðan haldinn í
desember 1966.“
„Hver eru aðal verkefni ykkar?“
„Þau hafa sífellt veriö aö aukast.
Segja má aö þetta hafi leitt hvaö af
öðru. Frá upphafi hafa verkefnin
veriö rekstur sjúkrabókasafna,
rekstur sölubúóa í sjúkrahúsum,
heimsóknarþjónusta, félagsstarf
eldri borgara og föndurvinna.,,
„Þetta umfangsmikla starf hlýt-
ur að kalla á mikinn fjölda sjálf-
boðalióa. “
„í kvennadeildinni eru nú um
750 konur, og annast sjúkravinir
350 stöður. Hver kona gefur aö
jafnaöi 3—4 klst. hálfsmánaðar-
lega. Margar gefa miklu meira."
„Hvaöan koma þessar konur?“
„Flestar byrja aö starfa hjá
okkur fyrir hvatningu frá félags-
konum, en viö auglýsum árlega og
höldum námskeið fyrir nýjar konur
í mars ár hvert. Haldnir eru fyrir-
lestrar m.a. um Rauöa krossinn og
starfsemi Kvennadeildarinnar,
sjúkrabókasöfn, framkomu í starfi
og aöra þætti starfseminnar hjá
okkur. Engin próf eru, en allir
þátttakendur fá skírteini aö nám-
skeiöinu loknu. Á námskeiöinu,
sem viö héldum síöast voru 37
konur.“
„Hefur aukin útivinna kvenna
ekki haft áhrif á aösóknina7“
„Jú, því er ekki hægt aö neita,
en ég vil líka nefna þaö aö fyrir
margar konur er vinnan hjá okkur
einmitt fyrsta skrefiö út á vinnu-
Þaö hafa alltaf veriö til
fórnfúsar hendur, sem vilj-
aö hafa hjálpaö þeim, sem
geta ekki hjálpað sér sjálf-
_____________ir._____________
Fyrir margar konur er
vinnan í Kvennadeildinni
fyrsta skrefiö út á vinnu-
markaöinn. Til okkar
koma m.a. konur sem lok-
iö hafa hlutverki slnu sem
uppalandi, og þær hafa
margar ekki unnið utan
heimilis I marga áratugi.
Það þarf heilmikinn kjark
til aö byrja upp á nýtt.
markaöinn. Til okkar koma konur,
sem lokiö hafa hlutverki sínu sem
uppalendur, og þær hafa margar
ekki unniö utan heimilis í marga
áratugi. Þaö þarf heilmikinn kjark
til aö byrja upp á nýtt. Þær komast
í snertingu viö afar margt í starfi
hjá okkur, sem gerir þær færari til
aö taka aö sér önnur störf. Hjá
okkur eru og margar konur, sem
misst hafa maka sinn, en vió þaö
skapast oft mikiö tóm, sem best er
fyllt meö nýjum verkefnum, og
hlýju viömóti í góöum félagsskap."
„Fer þaö ekki aö heyra fortíö-
inni til, aö menn fáist til ólaun-
aöra starfa?"
„Ég er ansi hrædd um aö svo sé.
Viö höfum nokkurn hluta okkar
kvenna á launum þ.e.a.s. verslun-
arstjórana í sölubúöunum, sem fá
hluta af launum verslunarstjóra.
Þaö er mikiö starf, sem nauösyn-
legt er aö ákveönir aðilar annist.
Tökum t.d. Borgarspítalann. Þar
starfa um 90 konur viö sölubúðina.
Hún er opin sjö og hálfa klukku-
stund virka daga, og fimm klukku-
stundir um helgar. Verslunarstjór-
ar eru tveir, og annast þær m.a.
allt skipulag varöandi vinnutíma
sjúkravinanna, sem þar staría og
einnig á Grensásdeildinni. Okkur
vantar nú sjúkravini á alla staöina,
og væri gott aö þær konur, sem
heföu áhuga á aó starfa heföu
samband viö okkur.“
„Það sagði viö mig kona þegar
ég nefndi viö hana að ég væri aö
skrita um ykkur, að hjá ykkur
væru bara fínu frúrnar og dætur
þeirraT‘
„Þetta er mikill misskilningur.
Hjá okkur eru starfandi konur úr
öllum stéttum, hliö viö hliö. Ég get
nefnt aö margar konur, sem voru
virkar í skátahreyfingunni hafa
komió til starfa. Hér eru konur úr
alls konar öðrum félögum bæði
kvenfélögum og kirkjufélögum. Viö
ræöum aldrei póiitískar skoöanir
okkar. Viö vinnum saman sem
einn maöur.“
„Hvaö viltu segja okkur um fé-
lagsstarfið aö ööru leyti7"
„Vió sendum alltaf dagskrá vetr-
arins til allra félagskvenna, þar
sem starfiö framundan er kynnt.
Viö héldum á síóasta starfsári einn
kvöldfund. Á honum var flutt erindi
um Kvennaathvarfiö, sem viö
höfóum gefið til 100.000 krónur,
ÞaÖ er engri manneskju
hollt aö einangra sig. Það
skilur maður best þegar
hringiða lifsins umvefur
menn í glööu félagsstarfi.
og við gáfum aftur 100.000 á eins
árs afmæli þess. Jólafundur var
haldinn og í febrúar héldum viö há-
degisveröarfund, sem viö fengum
Auöólf Gunnarsson, lækni til aö
flytja erindi á. Hann sagöi okkur
frá tæki því, sem Kvennadeildin
gaf til Kvennadeildar Landsspítal-
ans. Viö höldum einnig reglulega
kaffifundi meö konunum, serft
vinna saman á einstökum stööum.
Það eflir kynni þeirra, og tengir
þær betur.“
„Þiö hafiö styrkt fjölmarga aö-
ila með rausnarlegum gjöfum á
undanförnum árum. Hafið þiö
ekki sameiginlegan fjárhag viö
Reykjavíkurdeild Rauöa kross-
ins?“
„Viö höfum aöskilinn fjárhag,
þannig aö viö ráöstöfum milliliöa-
laust því fé, sem viö öflum. Þetta
er mikill kostur, og færir okkur
nær því markmiöi okkar, aó létta
undir meö þeim, sem eiga viö erf-
ióleika aö etja. Aöaltekulindir
okkar eru auk sölubúöanna, basar
og jólakortasala. Viö gáfum til fjöl-
margra aóila á síöasta ári auk
þess, sem viö keyptum bækur á
sjúkrabókasöfnin fyrir 270.000 kr.“
„Á þessi starfsemi framtíð fyrir
sérT‘
„Ég vona þaö svo sannarlega.
Þaö hafa alltaf veriö til fórnfúsar
hendur, sem viljaö hafa hjálpa
þeim, sem geta ekki hjálpaö sér
sjálfir. Fyrir mig er þetta starf svo
ríkur þáttur af lífi mínu aö ég gæti
ekki án þess verið. Ég held aö ég
megi segja, aö þaö er engri mann-
eskju hollt aö einangra sig . Þaö
skilur maöur best þegar hringiða
lífsins umvefur mann í glööu fé-
lagsstarfi.
ísbjörg ísleifsdóttir:
Sjálfstraustiö
kom furðufljótt
w , ,
Asolrikum sumardegi er eins
og mannlífiö veröi allt bjart-
ara, og einhvern veginn er
þaö, aö sálarlífiö verður léttara.
Bros sjást á andlitum, sem fáa
grunar aö leynist undir þungum
augabrúnum eftir rysjóttan vetur.
Þannig er þaö einnig meö húsin.
Þau eru ekki alltaf þaö sem þau
sýnast. Húsin viö Ármúlann eru öll
nokkuö svipuö. Mann grunar helst,
aö innan þeirra sóu á efri hæðum
menn viö skrifborð sveittir að
skrifa út reikninga til auralítilla
samborgara sinna. Svo er nú ekki
raunin á a.m.k. ekki í húsinu númer
34. Þegar óg kem inn um dyrnar,
og geng upp stigann á aöra hæö-
ina veröa fyrir mér nokkrir af eldri
borgurum Reykjavíkur. Ég staldra
viö, og spyr eftir isbjörgu ísleifs-
dóttur. í sama bili kemur hún
gangandi á móti mér og býöur mig
velkomna. En hvaöa hús er ég
komin í? Jú, þaö er Múlabær, sem
er þjónustumiöstöö aldraðra og
öryrkja. ísbjörg er starfsmaður
hér.
„Þaö aö ég starfa hérna er fyrst
og fremst afleiöing af störfum mín-
um fyrir Kvennadeild Reykjavíkur-
deildar Rauöa krossins. Þaö var
árið 1976, aö góö vinkona mín
hvatti mig til, að koma og taka þátt
i störfum deildarinnar. Ég hafói þá
veriö húsmóöir um árabil, og haföi
satt best aö segja engan kjark til
aö fara aftur á vinnumarkaöinn.
Samt vildi ég gera gagn, meira en
aö ala upp börn. Mér fannst ég
ekkert kunna. Ég byrjaöi á Landa-
koti, en þar var og er í forsvari
Sigríöur Helgadóttir. Hún er af-
bragsgóó sölukona, og hún kenndi
mér og hjálpaöi í hvívetna. Ég var
síöan, til aö byrja meö, einu sinni í
viku hjá henni í búöinni. Síöan
þegar opnað var á Landsspítalan-
um bætti ég viö mig ööru eins.
Mest starfaöi ég þó eftir aö oþnaö
var á Borgarspítalanum, en þar
vorum viö þrjár um tíma ég, Auöur
Gísladóttir og Þóra Gísladóttir.
Þaö er mikiö starf, aö sjá um aö
skipuleggja vinnutíma allt aö 90
sjúkravina. Ég þurfti aö hafa viö
þær samband og láta þær vita
hvenær þær áttu aö vinna. Þetta
var skemmtilegur tími.“
„Hvernig var aö komast inn í
hópinn?“
„Þaö var ekkert vandamál. Ég
mætti slíkri hlýju og vináttu, að
sjálfstraustiö kom furöu fljótt. Ég
get sagt sem dæmi, aö þegar ég
kom á námskeiö, sem haldiö var
fyrir okkur, aö ég kveiö því aö
þurfa aó standa upp og segja
nafniö mitt. Ég veit, aö þannig er
ástatt um margar konur. Þaö er
óskaplega lítió hjá okkur sjálfsálit-
ið.“
„Hvernig konur starfa íþessum
samtökum7“
„Alls konar konur, sumar vinna
úti hálfan daginn, aörar eru orönar
þaö fullorönar aö þær eiga ekki
auðvelt meö aö komast inn á
vinnumarkaöinn. Þarna fá þær
tækifæri til aö njóta starfskrafta
sinna. Ég haföi vissa fordóma
gagnvart Kvennadeildinni áöur en
ég kom til starfa. Ég hélt aö þarna
væru mest konur, sem hafa þaö
gott efnalega, og vinkonur þeirra.
Aö vísu er þaö aö vissu marki rétt,
en sölubúöirnar breyttu þessu al-
veg. Mín reynsla af starfinu er sú
aö allar konur eru boönar vel-
komnar, og þær studdar fyrstu
skrefin eins og gert var viö mig.“
„Hvernig tilfinning var þaö fyrir
þig að standa bak við búöarborð
og afgreiöa?"
„i fyrstu mjög skrýtin. Húsmæö-
ur viröast oft fá eins konar innilok-
unarkennd. Þetta er erfitt aö
skýra, en ég get sagt sem dæmi,
aö eitt sinn kom á námskeið meö
mér kona, myndarleg húsmóöir,
sem var vön aö hafa fjölda manns
í heimili, og aö þurfa oft aö taka á
móti fjölda gesta. Hún titraði og
skalf af kvíöa vió aö eiga aö hitta
aörar konur á fundi hvaö þá aö tjá
sig. Hún ríghélt sér í mig án þess
aö gera sér grein fyrir því. Eftir tvo
daga var hún öll önnur, og við
kynntumst konu, sem er harödug-
leg, fróö og skemmtileg.,,
„Heldurðu að þetta sjálfboöa-
liöastarf eigi framtíö fyrir sérT‘
„Þaö er eins og í okkur konum
flestum sé sú tilfinning aö vilja
gera meira en við getum e.t.v. á
þetta eitthvaö skylt viö móðurtil-
finninguna. Vió gætum virkjaó
fleiri konur meö því aö halda opna
fundi þar sem starfið er kynnt, og
bjóöa til þeirra konum úr ólíkum
félögum. Þær gætu síöan gert átak
í því aö kynna þetta starf innan
sinna félaga."
„Ætti aö opna deildina karl-
mönnum?“
„Því ekki, karlar eru farnir aö líta
á þaö sem eölilegan hluta aö
starfa viö hliö kvenna á öllum sviö-
um einkum yngri mennirnir. Viö