Morgunblaðið - 19.06.1988, Síða 4

4 B
MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 19. JÚNÍ 1988
Þegar Hafnfirðingar gerast Reykvíkingar og öfugt
Eitthvað mun það vera í blóðinu sem veldur því að mönnum I
er hreint ekki sama hvar þeir búa. Enda er fyrsta spurningin
þessi þegar menn flytja á nýjan stað: Hvernig kanntu við þig?
Á þetta einkum við þegar skipt er um hverfi eða bæjarfélag. I
Sumir eru alsælir á nýja staðnum en aðrir með eilífa heimþrá I
jafnvel þótt þeir flytji bara úr vesturbænum og upp í Árbæ I
eða öfugt. Ung kona utan af landi hóf búskap í Reykjavík I
með heimamanni en gekk illa að aðlagast nýja staðnum, I
gekk raunar við hliðina á sjálfri sér í mörg ár. „Að fara ofan
í bæ“ hafði lítið aðdráttarafl því hún þekkti engan. Verst I
leið henni á þjóðhátíðardeginum þegar bæjarbúar söfnuðust
saman og allir þekktu alla, nema hún. Stóð hún þá á
Arnarhóli með skeifu, í skjóli bak við mann sinn sem hló
og skemmti sér konunglega, enda Reykvíkingur. Hjarta
hennar var sumsé í heimabænum.
En Hvað ræður því hvort menn fái þessa notalegu
bæjartilfinningu á nýjum stöðum eða ekki? Er það umhverfið,
húsnæðið, fjölskyldan, eða vinir og nágrannar? Eru kannski
sumir óvenju „heimakærir“ meðan aðrir eru heimsborgarar
og eiga bara heima þar sem þeir hengja hattinn sinn?
Hafnarfjörður er 80 ára
um þessar mundir og
því var ekki úr vegi
að rabba við Hafnfirð-
inga sem gerst höfðu
Reykvíkingar og öfugt. Þótt bærinn
liggi svona nálægt höfuðstaðnum
hefur hann þó alltaf haldið sér-
einkennum sínum og þótt ansi fal-
legur, enda hafa Reykvíkingar oft
samið smásögur um Hafnfírðinga,
sennilega af.tómri öfund, vita þó
ekki að Hafnfírðingar hafa alltaf
verið ofurlítið veikir fyrir Reykjavík.
Eg leit inn til konu í Fossvogin-
um, Hafnfirðings sem gerst hafði
Reykvíkingur, tvennra hjóna sem
komu úr Reykjavík suður í Fjörð
og lestina rekur yngissveinn 12
ára, sem upplifði þessa lífsreynslu
á sinn hátt.
Varð Reykvíkingur um leið
„Þegar ég bjó í Hafnarfírði
renndum við okkur á sleða niður
Reykjavíkurveg, frá Finnshúsi og
niður á bryggju," segir Guðlaug
Guðrún Guðlaugsdóttir, sem varð
áttræð um leið og Hafnarfjarðar-
kaupstaður, eða deginum á undan.
Og tilhugsunin um að renna sér
niður þá brekku af öllum brekkum
veldur kátínu hjá okkur báðum þar
sem við sitjum saman á heimili
hennar í Fossvoginum og ferðumst
til baka í tíma suður í Fjörð. „Ann-
ars var þetta ósköp rólegt líf í þá
daga, karlarnir stóðu undir hús-
göflunum og ræddu málin," bætir
hún við og kímir.
„Foreldrar mínir, Guðrún Jóns-
dóttir og Guðlaugur Jónsson, komu
gangandi austan úr Arnessýslu um
aldamótin með tvo drengi og koff-
ort á einum hesti. Ég fæddist svo
í Austurhverfí, oft líka kallað
Stakkstæði, en það var húsaþyrping
þar sem Hverfisgatan er nú. Seinna
byggði pabbi húsið á Hverfisgötu 5
og þangað fluttum við og vorum
fjögur systkinin, Ragnar, sem
seinna var með Hressingarskálann
í Reykjavík, Siguijón, en hann fórst
með togaranum Robertson í Hala-
veðrinu 1925, og svo Jóna Vigdís
systir mín.“
Ég bið hana að segja mér frá
lífinu í Firðinum þegar hún var þar
ung, og hún segir mér að það hafi
auðvitað alltaf verið sól og að þau
krakkarnir hafi leikið sér í stikk og
sto og kýluboltaleik á planinu rétt
hjá. A. Hansen. „Svo stálumst við
í Hellisgerði sem þá var bara gras
og klettar og svo auðvitað hellirinn
þar sem við földum okkur. Um-
hverfið var afskaplega fallegt, hús-
in og garðamir í hrauninu, mamma
var með hænsnakofa upp í hrauni
og þegar ég fór með henni sá ég
hrafnaklukku, burkna og jakobs-
fífil, já, Hafnarfjörður var ævintýri.
Sigurbjörn Björnsson Morgunblaðið/Ól.K.M.
Atvinna var næg í bænum og
pabbi hafði alltaf nóg að gera, ég
var nú eitthvað að breiða fisk, en
mér fannst fiskvinna leiðinleg, fór
heldur í kaupavinnu. En athafnalíf
var mikið, þama var Einarsbúð og
Ferdinand Hansen, Helgabúð og
Steingrímsbúð, nú og svo Hótel
Hafnarfjörður og Árnabíó á
Reykjavíkurveginum. Ámi leigði
líka út hjól, það kostaði krónu á
tímann. Ég man sérstaklega eftir
jólatrésböllunum hjá skipstjórafél-
aginu Kára í Gúttó, maður lifði á
þeim allt árið. Svo var nú mikið um
að vera þegar kafli úr Sögu Borgar-
ættarinnar var kvikmyndaður í fjör-
unni hjá okkur með Mugg í aðal-
hlutverkinu, ó, hann var svo fal-
legur!“
Svo fór nú Reykjavík að koma
til sögunnar, ekki hefur verið mikið
um strætóferðir í þá daga?
„Nei, maður fór þetta nú bara
gangandi. Þegar ég fór með
mömmu til Reykjavíkur hvíldum við
okkur við merkta hvíldarsteina og
hvíldarkletta á leiðinni og skiptum
svo um skó á Skólavörðunni. Kerin-
arar fóru með nemendur sína gang-
andi báðar leiðir í Þjóðminjasafnið
sem þá var á Hverfísgötunni. En
Reykjavík var ákaflega spennandi
og rúnturinn heillaði nú aldeilis
þegar við komumst á ungdómsárin.
Þá tókum við vinkonurnar prívatbíl
frá BSR eða Steindóri inneftir."
Ég hef orð á því að það hafi
bara verið veldi á ungu stúlkunum
í þá daga og Guðlaug hlær létt og
hress:„Já auðvitað! En þetta var nú
kannski ekki svo oft, en það var
ekki útvarp eða sjónvarp til að
trufla mann!“
Eiginmaður Guðlaugar, Gunnar
Vilhjálmsson, sem nú er látinn, var
einnig úr Hafnarfirði og þau kynnt-
ust sem unglingar. „Gunnar var
vélstjóri, en þegar Egill bróðir hans
byijar með forretningu á Laugavegi
118 í Reykjavík gerist hann starfs-
maður hjá honum og þess vegna
hefjum við nú okkar búskap í
Reykjavík, og þar fæddust börnin
okkar, Gunnar, Ragnar, Gyða,
Villa, Gréta og Hildur.“
En hvernig var það fyrir unga
hafnfirska konu að setjast að í
Reykjavík?
„Ég held ég hafi bara orðið Reyk-
víkingur um leið! Við bjuggum fyrst
í Gijótagötu 7 og það var svo hlý-
legt í kvosinni þarna í hjarta bæjar-
ins. Miðbærinn hefur nú líka alveg
sérstakt aðdráttarafl og allt um-
hverfið í kring, tjörnin, húsin, já
og sundin og Esjan. Það hafði líka
mikið að segja að ég lenti strax
með ijölskyldu. Það var mikill sam-
gangur í okkar fjölskyldu og heim-
sóknir tíðar. Ég álít að samneyti
við fjölskyldu, vini og bara fólk