Morgunblaðið - 19.06.1988, Blaðsíða 11

MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 19. JÚNÍ 1988
b n
comið til eftirlits þar er það kallað
nn þar reglubundið. Fylgst er með
leilsufari þess og áhersla lðgð á
tyrirbyggjandi þætti.
Akvað að fela ekki
sjúkdóminn
Jón ákvað þegar hann átti að fara
ið leggjast inn á sjúkrahús í fyrsta
iinn vegna sjúkdómsins að fela hann
ekki. Hann bjó á heimavist ásamt
íokkrum öðrum strákum og einn
þeirra spurði hvað hann ætti að segja
hinum ef þeir spyrðu hvað væri að
honum. Hann tók þá ákvörðun að
best væri að segja sannleikann. Nú
er hann sannfærður um að þetta
hafi auðveldað honum að lifa með
sjúkdómnum.
„Nú á dögum er umræða um syk-
ursýki opinskárri en áður var, en
þó eru aílt of margir sem loka sig
inni í sjálfum sér og gera sér ekki
grein fyrir að flestir sem hafa sykur-
sýki geta gert það sama og þeir sem
eru lausir við sjúkdóminn. Að vísu
eru til störf sem við megum ekki
sinna. Við megum til dæmis ekki
vera flugmenn. Það er vegna þess
að við getum brugðist fyrirvaralaust
ef við fáum svokallað insúlínsjokk.
Það gerist þegar blóðsykurinn lækk-
ar skyndilega niður fyrir hættumörk
og sjúklingurinn missir skyndilega
meðvitund.
Fólk skynjar mjög misjafnlega vel
þegar þetta er að gerast, sérstaklega
þegar blóðsykur lækkar.
Eg tei mig þekkja þessi einkenni
nokkuð vel hjá mér. Eg er kannski
að tala við einhvem og fínn ekki
orðið sem ég ætlaði að segja. Síðan
verð ég skjálfhentur, svitna mikið
og verð utan við mig. Ef þetta kem-
ur fyrir er mjög þýðingarmikið að
vita af sykri, brauði eða öðru kol-
vetni innan seilingar.
Við verðum að læra að halda jafíi-
vægi milli þeirra kolvetna sem við
nærumst á og þeirra sem líkaminn
nýtir. Helst á maður að borða kol-
vetni sem em lengi að meltast og
ef maður erfiðar mikið og líkaminn
gengur hraðar á forðann er nauðsyn-
legt að borða í samræmi við það.
Ef eitthvað bregður út af er skuld-
inni stundum skellt á siæmar vöm-
merkingar en megnið af þeim mis-
tökum sem við gemm í sambandi
við mataræði er okkur sjálfum að
kenna. Hins vegar er ákaflega slæmt
ef ekki er hægt að sjá á vömnni
hvert sykurinnihald hennar er og ég
veit dæmi þess að fyrir hefur komið
að sykri er bætt í vömr sem em
merktar sykurlausar.
Fór fyrst á jökul í Svíþjóð
— Hvemig kom það til að þú
byrjaðir að taka þátt í jöklarann-
sóknum?
„Ég byijaði að vinna á Raunvís-
indastofnun Háskólans 1971, þá
nýkominn frá námi. Þá var verið
að undirbúa miklar boranir í Bárðar-
bungu sem síðan vom gerðar 1972.
Ég man að ég sáröfundaði þá sem
vom í þessu en gat ekki með nokkm
móti fengið mig til að spyija hvort
ég mætti koma með. Ég var ekki
viss um að ég væri maður til að
taka þátt í svona ferðum. Sem betur
fer var ég síðar beðinn að koma
með í ferð til Svíþjóðar þar sem
gera átti mælingar á jöklum. Það
fór því svo að ég fór fyrst á jökul
í Norður-Svíþjóð. Þetta varð til þess
að ég hef farið ótrauður í jöklaferð-
ir síðan. Félagar mínir vita að hveiju
þeir ganga. Eg gerði þeim alveg ljóst
að ég gæti bmgðist hvenær sem
væri og gæti auk þess ekki ábyrgst
að ég hefði fulla vinnugetu."
Jón byijaði að vinna með Helga
Bjömssyni jarðeðlisfræðingi árið
1979 og heftir farið með honum í
ran'nsóknarleiðangra á hveiju ári
síðan. Starfssvið Jóns er fyrst og
fremst að annast mælitæki og það
sem þeim viðkemur.
— Hefur þú einhvem tíma lent í
vandræðum í jöklaferð?
„Nei, sem betur fer ekki. Einu
sinni munaði þó litlu. Það bilaði hjá
okkur vélsleði og við töfðumst af
þeim sökum. Við komum honum þó
í gang að lokum en það var áliðið
dags og nestið að þijóta. Það er
óhætt að segja að þegar ég sá fram
á að borða síðasta nestisbitann fór
að fara um mig.“
Jöklaferðir gefa lífinu gildi
Jón og konan hans, Helga Har-
aldsdóttir, em bæði félagar í Jökla-
rannsóknafélaginu.
„Þetta er skemmtilegur félags-
skapur fólks úr öllum starfstéttum
og mikil og góð samvinna leikmanna
og þekkingarmanna. Ferðimar em
sérstakar og gefa lífínu gildi því
aðstæðumar á jöklum em svo frá-
bmgðnar þeim sem maður á að
venjast í daglegu lífí.“
— Er erfítt að hafa hentugan
mat með á jökul?
„Alls ekki. Við höfum allan venju-
legan mat í nesti og fæðið er fyrir-
tak.“
Þegar viðtalið fór fram var Jón
að undirbúa sig fyrir hina árlegu
ferð Jöklarannsóknafélagsins. Ferð-
inni var heitið í Grímsvötn og æt-
luðu um 30 félagar að gista í nýju
sæluhúsi sem komið var fyrir þar á
síðastliðnu sumri. Verkefni þessa
leiðangursins var að bora eftir heitri
gufu og var stór jarðbor með í för.
Þeim tókst að fínna heitt vatn og
var það leitt inn í nýjan skála Jökla-
rannsóknafélagsins við Grímsvötn.
Ennfremur er gufan notuð til að
knýja rafstöð sem knýr sendi og
mælitæki sem ganga stöðugt og
senda upplýsingar frá jarðskjálfta-
mæli, hallamæli, loftvog og hita-
mælum.
Rannsóknimar felast í að fylgjast
með vatnshæð í Grímsvötnum, gera
snjómælingar og mæla ákomu á
jöklinum. Einnig er þykkt jöklanna
mæld kerfisbundið, vatnsforði
þeirra reiknaður út, svo og stærð
úrkomusvæðis sem skilar vatni fram
í ámar. Allir taka þátt í mælingum
og rannsóknum, jafnt áhugamenn
og rannsóknamenn og telur Jón það
vera allra hag.
Tungnáijökull var fyrsti jökullinn
sem var mældur með þessu móti
og var fundið út hversu stórt svæð-
ið er sem skilar vatni fram í Tungná,
en hún er uppistaðan fyrir Sigöldu-
virkjun og Hrauneyjarfossvirkjun.
Nú er unnið að því að gera kort af
landslaginu undir jöklinum.
„Þegar við vitum hvemig lands-
lagið undir jöklinum er getum við
gert okkur grein fyrir hvaða breyt-
inga má vænta ef jökullinn minnkar
eða stækkar og hvaða áhrif slíkar
breytingar hafa á vatnasvæði virkj-
ananna."
Áhugi Jóns á verkefninu leýnir
sér ekki og virðist ekki láta sjúk-
dóminn aftra sér á nokkum hátt.
En er sykursýkissjúklingum óhætt
að gera hvað sem er?
Hef fundið skilning
hjá félögunum
„Mér fínnst að fólk sem er með
sykursýki eigi ekki að láta það aftra
sér. Við emm því sem næst heil-
brigð að öðru leyti en því að við
þurfum að fá insúlín í sprautu-
formi, en aðrir framleiða það í eigin
líkama. Sykursýkin sem slík þarf
ekki að vera hemill á að menn geti
tekið þátt í eðlilegu lífí. Þeir sem
hafa þennan sjúkdóm verða að
þekkja hann og vita hvemig bregð-
ast á við ef einhveijir erfiðleikar
koma upp. Marga dreymir um að
komast S ferðalög, bæði innan lands
og utan, en treysta sér ekki. Auðvit-
að setur maður félaga sína í erfíða
aðstöðu, en ég hef alltaf fundið
mikinn skilning meðal minna félaga
og er það ein af aðalástæðum fyrir
því að ég hef getað tekið þátt í svona
ferðum. Allir hafa gott af því að
finna afdrep frá erli dagsins eins
og kemur fram í vísu Sigurðar Þór-
arinssonar jarðfræðings:
Mörg er sú plágan
sem þjakar mann sem býr í borg
bijótandi niður hans sálu og kropp.
Þar er vafstur og amstur
og eilíft ráp um stræti og torg.
Aldrei þar verður á jaginu stopp.
Betr’er á fjöllum
konum og körlum
koma þau öllum
að nýju í lag.
Vistin á öræfum
eykur pr og styrkir þrótt.
Öræfin skulum við gista í nótt“
Viðtal: Ásdís Haraldsdóttir
Fer inn á lang
flest
heimili landsins!
Þessi loftpúðavagn er til sölu
Vagninn er í mjög góðu standi. Mikil burðargeta. Eigin
þyngd um 5 tonn, 10 tonn á öxul.
Upplýsingar í símum 42001 (Rúnar) og 687676.
í Jeep Wrangler árgerð ’87 (ekinn 9 þús. mílur), Skoda Rapid 130 árgerð
’86 (ekinn 27 þús. km), Toyota Hilux P/U 4x4 árgerð ’83 (ekinn 41 þús.
mílur), ásamt öðrum bifreiðum, er verða sýndar á Grensásvegi 9 þriðjudag-
inn 21. júníkl. 12-15.
Jafnframt óskast tilboð í Danline-Scavenger M.S. götusóp árgerð ’84.
Tilboðin verða opnuð á sama stað kl. 16.
SALA VARNARLIÐSEIGNA.
Vígjum nýjan grasvöll ídag. Hátíðin hefst ki. 12.45.
ímsmim
Fylkisvöllur
Tindastóll
fdagkl. 14.00
Daihatsu
SPORTBÆR JxóbT
Hraunbæ 102
Hraunbæ 102
HAGKAUP
BOKABUÐ
JÓNASAR
Hraunbæ 102
Veitingahúsið D AV¥A1) /W
BLASTEINN
Hraunbæ 102
Hjá
STELLU
Hraunbæ 102, s: 673530
Hraunbæ 102
VERSlÁNAKJARNm
Hraunbæ 102