Morgunblaðið - 19.06.1988, Blaðsíða 5

MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 19. JÚNÍ 1988
B 5
Guðlaug Guðlaugsdóttir Morgunblaðið/Þorkell
yfirleitt, sé það mikilvægasta af
öllu ásamt góðri heilsu. Annars hef
ég alltaf verið sátt við lífið hvar sem
ég er og því átt auðvelt með að
umgangast fólk.“
Og Guðlaug hefur ekkert slegið
af í þeim efnum. Hún gengur ævin-
lega til dætra sinna sem búa í Foss-
voginum, vinkonu sinnar úr Hafnar-
firði sem býr í Bústaðahverfi og
svilkonu sinnar í Kópavoginum.
Ójá, hana munar ekki um gönguna,
Hafnfirðingnum.
Hafa mennimir rætur?
Nú þarf hún að hugsa sig um.
„Hafnarfjörður verður alltaf
geymdur í huga mínum, ég held
alltaf tryggð við hann og hugsa oft
um það þegar ég stóð á Hamars-
kotshamrinum og sá yfir fjörðinn
og horfði á sólarlagið. Ætli rætum-
ar séu ekki þar. Lengst af bjuggum
við í Hátúni 35 í Reykjavík, og
þegar ég missti manninn minn nefni
ég það svona við krakkana mína
að kannski ætti ég bara að flytja
suður í Fjörð aftur, en þau tóku
nú ekki vel í það, Reykvíkingamir.
Þegar á allt er litið þá held ég að
þótt ræturnar séu kannski fyrir
sunnan vil ég heldur búa í
Reykjavík, því hér hef ég lifað það
besta úr æviskeiði mínu.“
Sálin býr hvar sem er
Að hafnfirskum sið tökum við
myndir af Gesti Þorgrímssyni
myndhöggvara og Sigrúnu Guð-
jónsdóttur (Rúnu) myndlistarmanni
fyrir utan hús þeirra á Austurgöt-
unni. Þau vom hálfundrandi á að
við skyldum ekki hafa áhuga á
vinnustofunni, það var jú vaninn,
en hún kom þessu máli ekkert við
í þetta skipti, og það sagði Gestur
hátíðlega við konu sína: Þau hafa
bara áhuga á okkur, nú emm við
„persona“.“
Gestur er reykvískur sveitamað-
ur að sögn, fæddur og uppalinn á
bænum Laugamesi, sem þá var 5
km frá Reykjavík, en bjó síðan
lengst af eða í 30 ár á Laugarásveg-
inum. „Það var hann Þorgrímur
sonur okkar sem kom okkur suður
í Fjörð, vissi að við vomm að
skyggnast um eftir rólegri stað, því
oft var ónæði á Laugarásveginum
útaf áfengissölunni við hliðina, auk
þess var vinnustofa okkar Rúnu
orðin of lítil.“
Rúna er reyndar Hafnfirðingur,
dóttir Guðjóns Guðjónssonar skóla-
stjóra og Ragnheiðar Jónsdóttur
rithöfundar og allir þekktu Rúnu
„skóló" eins og hún sjálf segir.
„Það var dálítið sérstök reynsla að
flytja aftur hingað í Fjörðinn. Ég
var svo voða fegin að komast burtu
úr litla Hafnarfirði og út í hinn stóra
heim þegar ég var um tvítugt. Þeg-
ar við Gestur komum svo að utan
frá námi bjuggum við hér í fimm
ár, en þá var ég ekki tilbúin að
setjast hér að, vinirnir fluttir og
mér fannst ég eitthvað svo innilok-
uð héma. En þegar við fluttum
hingað 1981 var ég að koma heim
aftur og kunni svo sannarlega að
meta smábæjarbraginn."
Og svo ert þú bara orðinn Hafn-
firðingur líka, Gestur? Er sálin
kannski komin suður í Fjörð?
„Sálin? Já, já, en það em líka svo
margar sálir hér í kring skal ég
segja þér. Til dæmis hér í hólnum
á bak við býr hún Elín. En milli
okkar Elínar hefur aldrei verið
neinn„konflikt“ sem betur fer. En
annars er ég heimsborgari, mér
finnst ég eiga heima hvar sem er
þegar ég er búinn að koma mér
fyrir. Ég er líka lánsamur, hef allt-
af fengist við hluti sem ég hef
ánægju af. En samt er það nú svo
skrýtið að í útlöndum er íslenska
„elementið" sterkara. Þegar við
bjuggum í Kaupmannahöfn fór
Rúna allt í einu að mála Keili sem
hún hafði aldrei gert, en það var
kannski lágkúran í landslaginu sem
kallaði á það.“
Nú beija gestir að dymm, Rúna
tekur á móti þeim en við Gestur
veltum áfram vöngum yfir bæjartil-
finningu og bæjarsálum.
Saknarðu þá einskis frá
Reykjavík?
„Sú Reykjavík sem ég er alinn
upp við er horfin. Útsýnið er að
vísu hið sama, þessi mikla dýrð,
Esjan, Akrafjall og jökullinn, maður
spáði í veðrið eftir þvi hvernig jök-
ullinn birtist. Hér í Hafnarfirði er
það aftur á móti hraunið sem mér
finnst fallegast, og allt þetta smáa
og vinalega í landslaginu. Hér er
líka miklu lygnara í norðanáttinni.
Ég er mjög ánægður hérna.
Bæjarbúa þekki ég flesta, því
fólkið sem ég kenndi þegar við
bjuggum héma þessi fimm ár er
uppistaðan í athafnasömu vinnandi
fólki hér í bæjarlífínu. Þau þekkja
mig og ég það. Nú, svo býr nú eldri
dóttir okkar hér í húsinu á móti og
annar sonur okkar hér spölkorn
frá. Þau fluttu hingað á eftir okk-
ur, en fjölskyldutengsl okkar em
afar sterk."
Við göngum út í vinnustofu
þeirra hjóna sem er í húsi því sem
verslunin Málmur var eitt sinn í og
Hafnfírðingar keyptu naglana sína
og önglana, en þá kemur köttur
dóttur þeirra úr næsta húsi því nú
vill hann láta opna fyrir sér. Ef
eigandi hans er ekki heima röltir
hann bara yfir götuna og nær í
Gest eða Rúnu til að láta þau opna
fyrir sér húsið. Greinilega heima-
vanur í bænum.
Hvað veldur því að fólk fær ein-
hveija tilfínningu fyrir bænum
sínum?
Nú strýkur Gestur hökutoppinn
vandlega áður en hann svarar.
„Ætli það sé ekki þetta að falla inn
í umhverfíð. Þekkja fólkið. Mér
finnst það oft skrýtið að ganga um
í miðbæ Reykjavíkur og sjá tugi
einstaklinga sem ég kannast ekki
við. Reykjavík er orðin of stór, ég
held að þessi tilfínning sé frekar
bundin ákveðnum bæjarhlutum,
nokkurs konar hverfistilfinning.
Fólk verður að hafa eitthvað sam-
eiginlegt, eins og til að mynda hér
í Firðinum, þar eiga allir erindi á
sama stað, sjáðu héma út um
gluggann, ég sé alla Hafnfirðinga
þegar þeir fara í Sparisjóðinn!“
Er til eitthvað sem heitir rætur?
„Já, en það er undir því komið
að umhverfíð breytist ekki. í Laug-
amesinu er bærinn horfinn, staður-
inn breyttur, staðurinn er jú líka
húsið, og húsið er okkar skjól, okk-
ar jarðarból. Annars hef ég aldrei
haft þessa áráttu að hverfa aftur
til fortíðar."
Hraunið fallegt,
en Esjuna vantar
„Ég er Klapparstígsmaður," seg-
ir Bjöm R. Lárusson fastmæltur,
en hann flutti fyrir tæpum tveim
árum til Hafnarfjarðar þvi kona
hans, Edda Ársælsdóttir, vildi aftur
til bernskustöðvanna. „Edda þekkti
staðinn og húsin og hafði mikið
dálæti á þeim, og þegar eitt losnaði
keyptum við það með því skilyrði
þó að við færum aftur til Reykjavík-
ur ef mér leiddist. Ég uppgötvaði
þó ekki fyrr en ég var fluttur hversu
mikill Reykvíkingur ég er.“
Þau hjónin keyptu hús fyrir ofan
Hörðuvelli og fluttu þangað ásamt
bömum sínum, Orra, Ingibjörgu og
Sigurbimi og læðunum Bröndu,
Millu og Tinu Onassis. „Kettimir
fengu menningaráfall og hurfu í
hálfan mánuð eftir að við fluttum,"
trúir Edda mér fyrir.
En Bjöm ólst upp í Skuggahverf-
inu og þekkti bókstaflega alla á
svæðinu, bæði böm og fullorðna.
„Fúllorðnir höfðu meira samneyti
við böm í þá daga, til dæmis smíðaði
hann Bjössi í Bala, eins og hann
var kallaður, bæði sleða og maga-
sleða fyrir alla í hverfinu og þá
renndu menn sér á Arnarhóli og
voru í snjókasti, jafnt stórir sem
smáir. Svo var Pálmi í Kveldúlfi
með hestagarð við Lindargötuna og
þangað voru allir velkomnir til að
gefa og kemba. Hornabolti, stór-
fiskaleikur og fallin spýta voru vin-
sælustu Ieikimir ásamt kúrekaleik
þar sem indíánar og hvítir menn
komu fyrir og þeim leik stjómaði
ævinlega frænka mín þrem árum
eldri af mikilli röggsemi. Svo dorg-
aði maður við Kveldúlfsbryggju og
Verbúðabryggju, og fór svo með
kalda fætur upp á Njálsgötu til
ömmu.
Eiginlega var ég ákveðinn að
flytja ekki út fyrir Hringbraut, en
við Edda byggðum þó seinna í Selja-
hverfi og ég kunni ágætlega við
mig þar. Á fyrstu ámnum í Breið-
holti var mikið fuglalíf, ijúpan
verpti þama og við fórum oft í
gönguferðir. En auðvitað var ég
alltaf miðbæjar-Reykvíkingur þótt
ég byggi í úthverfi.
Finnst þér þú kannski enn búa í
„úthverfi"?
„Nei, ég finn að ég er víst Hafn-
firðingur núna."
Hvemig þá?
„Nú, ég þarf að segja til heimil-
is, — og hrekk í kút í hvert sinn.
En Hafnarfjörður finnst mér
ákaflega „sjarmerandi". Bæjar-
stæðið í hrauninu skapar fallegt
umhverfi, sérstaklega í gamla bæn-
um. Þó vantar eitthvað á ef Esjan
er ekki í augsýn. Annars hef ég
lítið kynnst bæjarlífinu hér, ég er
með fyrirtæki í Kópavogi og Edda
starfar á pósthúsinu í Reykjavík
þannig að við erum mikið innfrá.
Bæjarlífið er friðsælt hér miðað við
Reykjavík, því þegar menn nálgast
miðbæ Reykjavíkur ríkir nánast
öngþveiti, hvergi hægt að leggja.“
Á tóninum er samt auðheyrt að
hann kann ágætlega við það. „Já,
mér hefur alltaf fundist líf og kraft-
ur í Reykjavík."
Edda ólst upp í Hafnarfirði til
17 ára aldurs og er mjög ánægð
með heimkomuna. Þó fannst henni
skrýtið að ganga um götur bæjarins
á nýjan leik og segist hafa liðið
eins og afturgöngu fyrsta daginn.
„En mér fannst það mikill munur
að fara ofan í bæ og fínna það að
fólk þekkir mig. Maður er eitthvað,
meira að segja löggan þekkir mig!“
Svo skellir hún uppúr.
„En þegar ég flutti í Seljahverfið
í Reykjavík á sínum tíma var ég
mjög ánægð með það. Ég var búin
að sætta mig við að vera Reyk-
víkingur og var að flytja í hús sem
ég átti sjálf. Bömin eignuðust strax
marga leikfélaga og ég kynntist
fólkinu því ég bar út póstinn og bar .
því ábyrgð á þætti í daglegu lífi
íbúanna um tíma.“
Þegar ég spyr þau hvort þau
haldi að Reykvíkingar hafi ein-
hveija bæjartilfinningu núna, þegar
bærinn er orðinn svona stór, svarar
Bjöm því og segist halda að Vest-
urbæingar komist næst því, þar sé
sterk gömul samkennd mjög áber-
andi. Þau hjónin eru sammála um
það, að forsendan fyrir því að mönn-
um líði vel jafnt á gömlum stöðum
sem nýjum, séu góð mannleg sam-
skipti.
Én í „hvom bæinn“ farið þið nú
til dæmis 17. júní?
„Til Reykjavíkur að sjálfsögðu,"
segir Bjöm, en Edda kímir. „Okkar
kynslóð hefur mjög sterkar tilfinn-
ingar til þess dags, því það var
margbrýnt fyrir okkur hvers vegna
við höldum hann hátíðlegan, við
losnuðum við Dani og þess vegna
fengum við flagg til að flagga fyrir
forsetanum! 17. júní er á Amarhóli
og í miðbænum."
Gott að fela sig í hrauninu
Sigurbjöm Bjömsson, jmgri son-
ur Eddu og Bjöms, hafði sínar
ákveðnu skoðanir um bæjarskipt-
in.„Grasvellimir em betri í Hafnar-
firði." Þar með var málið útrætt
af hans hálfu. En hann sleppur
ekki strax.
Það var þá bara ágætt að flytja
í Fjörðinn?
„Það var leiðinlegt að skipta um
skóla svona fyrst, en ég var fljótur
að kynnast krökkunum, átti líka
frænda héma. Svo er öðruvísi í
skólanum hér, maður kynnist líka
krökkunum í eldri og yngri bekkjun-
um.“
Em strákarnir betri í fótbolta
héma?
„Já, þeir æfa miklu meira því það
em grasvellir."
Leikurðu þér eitthvað öðmvísi
hér?
„Já, krakkarnir í Hafnarfirði
gera miklu meira at.“
Hvað segirðu?!
„Já, þá bönkum við á dymar og
hlaupum svo í burtu, eða setjum
svona snæri í dyrahamrana og tog-
um í. Það er svo gott að fela sig í
hrauninu. Ég skoða líka oft bátana
hér, það gerði ég ekki í Reykjavík."
En hvar ætlarðu þá að búa þegar
þú verður stór?
„Bara í Hafnarfirði eða
Reykjavík, eða Breiðholtinu
kannski."
Viðtöl: Kristín Marja