Morgunblaðið - 25.09.1993, Blaðsíða 2

Morgunblaðið - 25.09.1993, Blaðsíða 2
2 C MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 25. SEPTEMBER 1993 Giuseppe Verdi í Playhouse. Stein setti upphaflega upp Júlíus Sesar á listahátíðinni í Salzburg árið 1992. Sýningin var leikin á þýsku og voru fjöldasenurnar með yfir 200 leikur- um. Þjóðverjar sýndu einnig Dr. Faustus Lights the Lights eftir Gertrude Stein. Það var Hebbel Theater frá Berlín sem setti það upp, en leikstjórinn er Robert Wil- son frá Bandaríkjunum. Sjónrænt séð var sýningin flott. Lýsingin var listræn og val á búningum og leik- mynd skapaði oft skemmtilega > mynd. Tónlistin átti vel við en hún ;var eftir Hans Peter Kuhn. Fyrir : utan það fannst mér sýningin hálf i innantóm. Sýningin var mjög stíl- ræn, enginn hreyfði sig eðlilega eða leit eðlilega út. Oft var það stíllinn stflsins vegna en ekki af því að það gæfi verkinu frekari dýpt eða gildi. Þá setti Peter Sellars upp forn- gríska harmleikinn The Persians eftir Aiskýlos í Lyceum Theatre. Hann notaði kórinn mjög skemmti- lega og var kórinn ekki aðeins þjóð- in heldur mannfólk almennt. í kórn- um voru þrír einstaklingar: Einn þeirra svartur maður, óhugnanlega stór með ótrúlega rödd og breitt raddsvið, annar var austurlenskur dansari sem hreyfði sig allan tím- ann hægt og sterkt, túlkandi þján- ingar manna í stríði, svo loks ungur amerískur strákur sem talaði í hljóðnema þanni að röddin kom aftan að áhorfendum. Tónlistin er •mjög sérstök, samin af Hanza El Din frá Núbíu, og notkun á hljóð- kerfinu var áhrifamikil. Sýningin í heild var þó full löng og hæg. Sýningar Mark Morris Dance Group voru lofaðar í hástert af gagnrýnendum og var aldrei klapp- að meira en eftir þær. Mér leið eins og snobbið næði hátindi sínum á lókasýningu þeirra. Það var klappað svo mikið að dansararnir kunnu ekki fleiri „kóreograferaðar" útgáf- ur á því hvernig þau ættu að hneigja Extatic með sýninguno „1080 Original Grovity" sig og gláptu vandræðalega út í sal. Þetta var ágætis sýning, falleg- ir búningar, menn komu og fóru, falleg uppröðun á fólki og tónlistin var flutt á staðnum. Tónlistarmönn- um var þó potað út í horn, þó svo að Mark Morris segist dansa „við tónlist ekki á henni". Mark Morris hefur greinilega vald yfír ólíkum dansstílum og gott auga fyrir kóreografíu, en mér fínnst sumir dansararnir ekki ná að tileinka sér sporin. Hreyfingarnar komu ekki innan frá heldur dönsuðu þeir spor- in af því að þeim hafði verið sagt að dansa þau. Það sem er hvað vinsælast á The Edinburgh International Festival er The Tattoo. Þetta er svakaleg her- sýning við Edinborgarkastalann en herinn hefur aðstöðu þar. Edinburgh Festival Fringe er mun stærri hátíð og að mörgu leyti alþjóðlegri, því þar koma fram lista- menn frá Austur-Evrópu, Afríku og öðrum löndum utan Evrópu. Hver sem er getur tekið þátt í Fringe-hátíðinni og í ár auglýstu þau hátt í 600 sýningar. Margir frægir höfundar og leikarar hafa birt verk sín eða komið fram á Fringe-hátíðinni. Megin áhersla er lögð á leiksýningar, kabaretta, stand-up comedies, o.s.frv. Einnig auglýsa þeir ljósmynda- og mynd- listasýningar, skartgripa- og skúlptúrgerð og sýningar sem tengjast menningu ýmissa þjóða. Það má segja að á þessari hátíð sé allt á milli himnaríkis og helvítis, þar sem þarna geta verið mjög áhugaverðar sýningar en innan um algjört rusl. Fjórar sýningar sem ég sá iifa sterkt i mér, One Man með Steven Berkoff, einum frægasta leikhús- manni Breta eftir stríð, Ela Boj- anowska með d'auteur, 1080 Orig- inal Gravity og The Legend of St. Julian. Berkoff fór með þrjú eintöl, tvö eftir sjálfan sig og eitt byggt á sögu eftir Edgar Allen Poe, Tell Tale Heart. Berkoff hefur mjög sérstakan stíl og streymir ótrúleg orka frá honum á sviði. Hann leikur sér mikið með orð og notar allt raddsviðið eins og það leggur sig. Á sviðinu var engin leikmynd, að- eins eitt kastljós og tónlistarmaður sem sá um lifandi tónlist og leik- hljóð á meðan sýningunni stóð. Berkoff notar mikið látbragð og er túlkun hans mjög öfgakennd og langt frá því að vera raunsæisleg. Þó að sýningin sé unnin niður í smáatriði er hann frjáls innan henn- ar og verða viðbrögð áhorfenda og utanaðkomandi hljóð hluti af sýn- ingunni. Fólk væntir mikils af hon- um og kemur sérstaklega til að sjá stíl hans. Hann uppfyllti þær kröfur fyllilega, en varð kannski um leið meira Berkoff en Berkoff, einhvers konar „karekatúr" af sjálfum sér. í lítilli kjallarakompu sá ég svo Ela Bojanowska, pólska konu sem var að túlka stuttar senur og eintöl eftir ýmsa höfunda, svo sem T.S. Eliot, Shakespeare og Dostoevski. Það sem hreyf mig mest við þessa sýningu var einlægni hennar. Hún talaði mest allan tímann á pólsku, en maður fann að hún gaf allt frá hjartanu. Einnig notaði hún rýmið mjög vel, það var eins og það var, engin falsheit. Ef það var gluggi á herberginu þá opnaðist hann þegar hún þurfti ferskt loft, hún fór fram á gang til að ná i búninga o.s.frv. Umhverfið hafði mikil áhrif á hana og leyfði hún sér að vera fullkom- lega frjálsri, ef hana langaði að dansa þá dansaði hún. Hún notaði ljós og skugga á mjög skemmtileg- an hátt og varð ljósið oft eins og áþreifanlegur hlutur. 1080 Original Gravity var nokk- urs konar sirkus/leiksýning. Þáttur- inn var settur upp á „trapísum" eða sirkusrólum. Sagan gerist um borð í skipi og allar hreyfingar þess og fólksins voru samtvinnaðar við sirk- usatriði á rólum. Engin hreyfmg var gerð til að sýna hvað þau voru klár, allt hafði tilgang innan verks- ins og rólurnar hættu að vera sirk- us-rólur og urðu leikmyndin eða hluti af skipinu. Leikurinn var mjög góður miðað við það að leikararnir voru meira sirku-fólk en atvinnu- leikarar. Skoski leikhópurinn The Com- municado setti upp The Legend of St. Julian eftir Gustave Flaubert. Þessi leikhópur flokkar sig undir svokallað Physical Theatre. Þetta var mjög falleg og sterk sýning. Það var lítið talað með orðum, en mikið sagt með líkama, myndum og hljóði. Fyrir utan alþjóðlegu listahátíð- ina og The Fringe voru ýmsar uppá- komur. Til að mynda var hægt að BryiHiildur Nrgeírsdóttir sýnir skúiptúra úr steypu og gleri í NýMstasafninu UPP UR DJUPI UNDHtDJÚPIN eru uppsprettur kynjamynda Brynhildar Þorgeirsdóttur. Kuðunga, ígulkera og sorfins grjóts, gim- steina í klettum. Úr sementi, sandi, tilfinningum og gleri. „Þetta eru allt einstaklingar," segir hún, „með sitt ákveðna kyn og sín sérkenni. Yfirleitt eiga þeir saman tveir og tveir - hafa áfstöðu hvor gagnvart öðrum. Mér finnst ég þekkja suma strax en aðrir eru framandi og ef til vill óþægilegir. Þá læt ég kannski vera þar til allt í einu að ég rekst á þá aftur og veit skyndilega hvað þeir vilja. Annars er ég ekki mikið í pælingum, verð bara fyrir áhrifum af umhverfinu og fólki sem ég hitti og finn að mig langar að gera svona verk. Eg er alveg hissa hvað fólki þykir þau erótísk, mín vinna hefur stjórnast af tilfínningu og útkoman oft form sem maður sér ítrek- að í náttúrunni og mannslíka- manum. Verkin eru grófari ytra en mýkri innra og ég vinn út frá þessu þarna inni sem glittir í. Það er yfírleitt gler, sem ég móta í sand, og steypi svo verk- ið utan um. Þannig vísar glerið inn og getur eflaust verið eins og op á líkama. En ég hugsa þá frekar um auga heldur en kyn- færi. Annars horfir hver fyrir sig. Mig langar kannski að spyrja hvað sé þarna á bak við og hvort það endi einhvers staðar." Brynhildur er mörgum mynd- listarunnendum að góðu kunn. Hún hefur haldið fímm einkasýn- ingar í Reykjavík og fíórar í Bandaríkjunum og Finnlandi, tekið þátt í fjölmörgum samsýn- ingum og veitt Myndhöggvarafé- laginu í Reykjavík formennsku að undanförnu. Hún stundaði framhaldsnám í Hollandi, Sví- þjóð og Bandaríkjunum og hefur síðan 1982 unnið bæði hér heima og í New York. Hún sýnir þessa dagana í Nýlistasafninu við Vatnsstíg og segir að þar sé vinna hennar frá því síðasta haust og fram til 'þessa. Hún hafi verið hálft ár á eynni Sveaborg í Finnlandi og farið að garfa í skeljum og þör- ungum. „Ég gekk þarna í flæðar- málinu og spáði í dularfull neð- ansjávarfyrirbæri. Svo fékk ég öðru hvoru inni á glerverkstæði þar sem ég vann hratt úr óljósum hugmyndum, mótaði beint í sandinn og hellti gleri yfír. Út- koman kallaði oft á eitthvað ákveðið framhald, allt eftir til- fínningu, sjáðu, en svona er þetta einfalt: Vinnan endurspeglar hvar maður er og hverja maður umgengst. Leitin að efnivið er endalaus og stöðug og sem betur fer oftast ómeðvituð." Skúlptúrar Brynhildar í Ný- listasafninu eru ýmist upp á vegg eða á gólfínu, straumlínulaga og lífrænir eða kantaðir eins og demantar. Og í neðri salnum er fjara, með smáum og stórum skeljum í sandinum. Brynhildur viðurkennir að sig hafi langað Brynhildur Þorgeirsdóttir. að búa til eitthvað fallegt. „Pönk- ið er búið," segir hún, „og ég ekki lengur svona rosalega hörð með hárið upp í loft. Þessi strönd er líka eitthvað svo dularfull. Ég kalla sýninguna strandhögg af því hún er óvænt innrás úr sjón- um upp á land. En næst langar mig ekki ofan Morgunblaðið/Kristinn í sjóinn eftir efni heldur svörð- inn. Helst út úr sýningarsal og niður í jörðina. Auðvitað er þetta allt saman til sem maður er að gera, ein- hvers staðar í náttúrunni. En þú þarft ekki að spyrja: Ég vil sjálf vera meistarinn." Þ.Þ.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.