Morgunblaðið - 25.09.1993, Blaðsíða 6

Morgunblaðið - 25.09.1993, Blaðsíða 6
6 C MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 25. SEPTEMBER 1993 MENNING/LISTIR ÍNÆSTUVIKU MYNDLIST Kjarvalsstaðir Sýningar: Gunnlaugur Blöndal, Fimm norrænir meistarar, Hannes Pétursson til 17. október Listasafn íslands Bragi Ásgeirsson til 31. október Norrœna húsið Skagenmálararnir til 24. október Nýlistasafnið Brynhildur Þorgeirsdóttir og Tina Aufi- ero til 4. október Safn Ásgríms Jónssonar Vatnslitamyndir til febrúarloka Listasalurinn Portið Jónína Björg Gíslad. sýnir f vestursal. Ljósmyndasýn. í austursal til 10. okt Gallerf Sævars Karls Stefán G. Karlsson til 29. september Hafnarborg Inga Elín Kristinsdóttir, Lharne Tobías Shaw og Svafa Björg Einarsdóttir til 4. október SPRON, Álfabakka Ingiberg Magnússon til 19. nóvember Gallerí Úmbra Hafdís Ólafsdóttir til 13. ok'tóber Mokkíi Þorvaldur Þorsteinsson til 10. okt. Önnur hæð Roni Horn sýnir út októbermánuð Listhúsið í Laugardal Jónas Bragi Jónasson til 3. október Eden, Hveragerði Aðalbjörg Jónsd. - lýkur á morgun. Gerðuberg Myndbandasýn. „Samtal" og Hrefna Sigurðardóttir til 3. október Gallerí Borg Ásgeir Smári til 1. október Ráðhúsið 67-kynslóðin, sýningu lýkur á morgun Gallerí Fold Sossa til 2. október Listsafn ASÍ Páll Reynisson Ljósm.sýn. til 3. okt Hjá þeim Ingibjörg Hauksdóttir til 2. október Galleri 11 Alexandra Kostrubala til. 7. október Snegia listhús Erna Guðmarsdóttir tii 23. október Listasafn Árnesinga Sigurður Einarsson, lýkur á morgun TÓNLIST Laugardagur 25. september Ljóða og óperutónleikar í Víðistaða- kirkju kl. 17 Þriðjudagur 28. september Djass- tónlist í Norræna húsinu kl. 20.30. Miðvikudagur 29. september Flauta og píanó, í sal Tónlistarskólans á Akra- nesi kl. 20.30 Laugardagur 2. október Flauta og pfanó í kirkju Ytri-Njarðvíkur kl. 17 LEIKLIST Borgaríeikhúsið Spanskflugan, lau. 25. september kl. 20, sunnud. ki. 20, miðvikud. kl. 20, föstudag 1. október kl. 20, laugard. kl. 20. Þjóðleikhúsið Þrettánda krossferðin, frumsýning 1. október kl. 20 Kjaftagangur, lau. 25. sept. kl. 20, sunnnud. kl. 20 Ferðalok, sunnud. 26. sept. kl. 16, sunnud. kl. 16 „Júlí;t og MánafóIkiðA I Héðinshúsinu, sun. 26. september kl. 14, mánud. kl. 13.30, þri. kl. 10, lau. 2. október kl. 11 „Fiskar á þurru landi" Pé-leikhópurinn í íslensku óperunni lau. 25. september kl. 20.30 „Standandi pína" í Tjarnarbíói, lau. 25. september kl. 20, sunnud. kl. 15, miðv. kl. 20, fim. 30. kl. 20, lau. 2. oktcber kl. 15 Leikfélag Akureyrar Ferðin til Panama, mán. 27. september kl. 15 í Þórsveri, Þórsh., þriðjud. kl. 13 í Hnitbjörgum, Raufarh., miðv. kl. 11, 14 og 16 á Húsav., fös. 1. október kl. 9.30 í Stórutjarnarsk. og kl. 13 í Skjól- brekku, Mývatnssveit KVIKMYNDIR MÍK „Spaðadrottningin" sun. 26. sept. Hreyfimyndafélagið Sýning þriðjud. kl. 9, fimmtud. kl. 5 og helgarsýning föstudag kl. 9 SOFN Nútíð við fortíð 1 Þjóðminjasafni v. Suðurgötu, opið sun., þri., fim. og lau. ki. 12-17 Umsjónarmenn listastofnana og sýn- ingarsala! Upplýsingar um listviðburði sem óskað er eftir að birta í þessum dálki verða að hafa borist bréflega fyrir kl. 16 á miðvikudögum merkt: Morgunblaðið, menning/listir, Kringlan 1, 103 Rvk. Myndsendir: 91-691222. Þæítir af nýrðmantískum skáldum, S „ÞU ERT VINUR MINN, VÍST!" Um kvæði Siguröarfrá Arnarholti f OKTÓBER árið 1882 var póstmeistara Reykjavíkur afhentur póst- ur sem barst með póstskipinu Arcturusi. Komur póstskipa vöktu aUtaf mikla eftirvæntingu og umtal, en undrandi urðu menn í þetta sinn þegar póstmeistaranum var afhent barn á þriðja ári ásamt bréfum og bðgglum. Það tíðkaðist ekki þá, frekar en nú, að senda börn í pósti. Faðir drengsins var þá kennari við Lærða skólann en móðirin dönsk. Framanaf var drengurinn kaUaður „Póstpakkinn" manna á millum. En nafn hans var Sigurður Sigurðsson. Síðar þekkt- ur sem Sigurður Sigurðsson frá Arnarhohi. „Vondur er dauðinn, bræður" Sigurður Sigurðsson eldri hafði átt þennan son utan hjónabands með danskri konu, Floru að nafni, sem treysti sér ekki að ala drenginn upp. Faðirinn var þess ekki umkom- inn að taka barnið að sér en fól yfirmanni sínum og vini Birni M. Olsen rektor uppeldið. Af föður sín- um hafði Sigurður yngri lítið að segja, enda drukknaði hann árið 1884. Af móðurinni er að segja að hún var handtekin í Kaupmanna- höfn árið 1888, sat í fangelsi til skamms tíma en var síðan lokuð inni á geðveikrahæli - þar sem hún lést. Ahöld eru um hversu sjúk móðir skáldsins var. Fullyrt hefur verið að þar sem hún var ákafur sósíalisti, meðal annars blaðamaður við málgagn þeirra, hafi yfirvöld einfaldlega lokað hana inni með skoðunum sínum. Sigurður frá Arnarholti var hvorki geðveikur né sósíalisti og ævi hans var tiltölulega venjuleg. Fimmtán ára gamall settist hann á skólabekk í Lærða skólanum, en að beiðni fóstra síns hætti hann náminu fimm árum síðar; skáldið hafði ekki virt reglur skólans um víndrykkju sem skyldi. Hann lagði þá stund á lyfjafræði, hér heima og útí Danmörku. í sex ár var hann sýsluskrifari í Arnarholti í Staf- holtstungum, átján ár lyfsali í Vest- mannaeyjum og síðustu átta árin borgari í Reykjavík. Tæpri viku eftir lát hans birti Vikan kvæði eft- ir skáldið. Sigurður hafði greinilega fundið dauðann nálgast: Hvað stoðar þeim stolt, sem er veikur og styrkurinn yfirborðs leikur? Hlaðinu er ferðbúinn Bleikur. Hann blæs. En sá nasanna reykur! Hann kumrar. Sá gamli er glettinn, glottir og langar í sprettinn, þótt hann sé þungur og dettinn, þverreiður, slægur og skvettinn. Hann velur samt veginn og ræður - vondur er dauðinn, bræður. Rökkurljóð lyfsalans Þegar talið berst að nýróman- tískum skáldum koma fjögur nöfn fljótlega upp í hugann; Jóhann Gunnar Sigurðsson, Jóhann Sigur- jónsson, Jónas Guðlaugsson og Sig- urður frá Arnarholti. Til þess liggja margar ástæður. Ekki þarf að lesa þá lengi til að hnjóta um nýróman- tísk einkenni; þrá eftir fegurðinni, lífsnautn, þunglyndi. Og fyrir 35 árum batt Hannes Pétursson skáld þá listavel saman í bókinni Fjögur íjóðskáld. Auðvitað eru fjórmenn- ingarnir ólíkir. Jónas deilir á kot- ungshátt landa sinna og dreymir um árroðans strönd, Jóhann Gunnar horfir á dauðann og yrkir dimm kvæði í þjóðkvæðistíl, Jóhann Sig- urjónsson vill stíga föstum fæti fram á huldar brautir og biður um mátt hafsins. Sigurður yrkir um allt milli him- 'ins og jarðar, þegar líður á ævina yrkir hann til dæmis reiðinnar býsn af tækifærisljóðum. En góð eru sum kvæðin sem skáldið yrkir þegar nótt er að taka við af degi; þá er gott að vaka og virða heiminn fyrir sér, heyra andardrátt hinna sofandi og sleppa huganum lausum inn í lendur vökudraumsins. I þessum rökkurkvæðum nýtur margrómuð formsnilli Sigurðar sín vel og ekki þarf að lesa lengi í Lágnætti við Laxfoss til að komast að þeirri nið- urstöðu að skáldið frá Arnarholti gat, ef því sýndist svo, verið skáld hins hljóða rökkurs: Sof rótt á meðan, veröld víð og breið, og vek ei neinn, sem þarf að dreyma og gleyma. Þei, næturvindur, far þér ei svo ótt með ilminn burt af mínum skuggavegi; og giljalækir, vaggið vært og rótt, Sigurður frá Arnarholti - skáld- ið sem kom með póstinum. að vökudraumar mínir stuggist eigi. Og lát þú, foss minn, bogann bærast hljótt sem blæ, er vængnum aðeins lyfta megi - ég kynni að hitta og höndla það i nótt, sem horfið væri og týnt á næsta degi. Það var erilsamt starf að vera sýsluskrifari og lyfsali, og ekki bara erilsamt heldur áfskaplega borgara- legt líka - veraldlegt. Fátt fyrirlitu nýrómantísku skáldin meir en hið venjubundna og borgaralega líf. Sigurður hefur þVí eflaust harmað lyfsalatilveru sína þegar hann hler- aði eftir orðum í mannlausri nætur- kyrrðinni. „Nú færist þytur dagsins nær og nær / og næturkyrrðin er á förum bráðum," segir hann í lok Lágnættis við Laxafoss. Jafn ólíkur og Sigurður er Huldu í skáldskap sínum, verður mér þó stundum hugsað til skáldkonunnar sem lifði hálf í draumaheimi þegar ég les rökkurkvæðin hans. I Draumi vef- arans eru „kona og barn í bóli sínu / þær blunda vært og dreymir margt", meðan skáldið vakir og hugsar um næsta vef í ljóðið, hugs- ar um draum og hugsar um dagsins verk: Þótt dagsins verk sé vont á stundum og volkið kalt og svaðilkennt, þá fellur dögg í draumsins lundum sem drottins orð af himnum sent. Ó, draumur, þín er dýrð og máttur að dreypa víni á þyrsta sál: hinn blindi skyggn og særði sáttur, Opnunartónleikar Tónlist Jón Ásgeirsson Sinfóníuhljómsveit Islands hóf vetrarstarfið með tvennum opn- unartónleikum og var undirritaður á þeim seinni, sl. fimmtudag. Á efnisskránni voru verk eftir Gers- hwin, Bernstein, Mussorgskíj, Puccini, Verdi og Ravel. Kynnist var Jóhann Sigurðarson, leikari, og söng hann einnig tvo dúetta úr söngleikjum með Sólrúnu Bragadóttir, sem auk þess söng aríur eftir Puccini og Verdi. Tónleikarnir hófust á Kúbanska forleiknum eftir Gershwin, sem hann samdi eftir sumarheimsókn á Kúbu 1932 og hreyfst þá af létt- um leik kúbanskra dansspilara. Verkið var fyrst flutt undir nafn- inu Rúmba en síðar gefíð konsert- nafnið Kúbanskur forleikur. Það er sniðuglega samið og hrynrænt mjög erfitt og hefði flutningur þess mátt vera bæði hrynfastari og nákvæmari. Sólrún Bragadóttir og Jóhann Sigurðarson sungu lag úr óperunni Porgy og Bess og gerðu það af þokka og síðasta lagið eftir Gershwin var Summertime og söng Sólrún þessa fallegu vöggu- vísu frábærlega vel. Candide for- leikurinn eftir Bernstein er snjöll tónsmíð, eins konar nútíma „buffaforleikur" og var hann oft mjög vel leikinn af hljómsvéitinni. Glitter and be gay er feikna vel gerð óperustæling úr söngleiknum Candide og var þessi skemmtilega gamanaría mjög vel sungin af Sólrúnu. Tonight úr West Side Story er svo þvældur söngur að hann hefði mátt missa sig. Fyrir hlé lauk tónleikunum með fantasíunni Nótt á eyðifjalli eftir •¦¦

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.