Morgunblaðið - 31.07.1997, Side 35

MORGUNBLAÐIÐ
MINNINGAR
FIMMTUDAGUR 31. JÚLÍ 1997 35
eftir það í þrjú ár erlendis. En kost-
ir Einars sem dómara og læriföður
voru ekki aðeins fólgnir í hinni miklu
þekkingu hans í lögfræði, heldur
fyrst og fremst í hans einstöku
mannkostum. í fyrsta lagi var mað-
urinn afburðagreindur og hafði
óbrigðula dómgreind. Hann var eld-
snöggur að komast að kjarnanum í
hveiju máli og átti einkar létt með
að greina aðalatriði frá aukaatriðum.
Þá var Einar réttlátur maður og
sanngjarn að upplagi og gæddur
slíkum næmleika að hann fann hlut-
ina á sér. Hann hafði til að bera þá
náðargáfu, sem hveijum dómara er
ómissandi: Hann hafði „nef“ fyrir
réttri niðurstöðu, eins og við lög-
fræðingar köllum iðulega slíka til-
finningu. Enda var Einar tilfinninga-
ríkur maður og viðkvæmur í lund,
svo sem títt er með gáfumenn.
Eitt af því fyrsta, sem Einar sagði
við mig, er ég byrjaði að starfa með
honum var þetta: Magnús, spurðu
alltaf sjálfan þig í hveiju máli, hvar
liggur réttlætið? Þegar það er fund-
ið er það hin rétta niðurstaða, sem
stefna ber að, ef það er unnt eftir
laganna leiðum. Þessa reglu Einars
Arnalds leitaðist ég við að hafa að
leiðarljósi þau ár, sem ég gegndi
dómarastörfum.
í framkomu var Einar fágaður
og kurteis. Sú kurteisi kom að inn-
an. Hann var nokkuð dulur og held-
ur til baka. Ekkert var fjarri skap-
ferli hans en að hreykja sér eða trana
sér fram, enda voru mannkostir hans
slíkir, að hann þurfti þess ekki. Til
hans var allt að einu leitað með
ýmis vandasöm verk, svo sem við
sáttastörf í vinnudeilum og til setu
í Mannréttindadómstóli Evrópu,
enda var Einar mannasættir að upp-
lagi. Hvað eina, er honum var falið,
var í góðum höndum.
Það var gott að vinna með Einari
Arnalds. Hann var samvinnuþýður,
umburðarlyndur og sanngjarn. Hann
skildi breyskleika mannanna. Aldrei
heyrði ég hann mæla styggðaryrði
við sína undirmenn og skammir voru
ekki til í munni þessa bþ'ða manns.
Framkoma Einars við sína undir-
menn var þannig, að það vildu allir
allt fyrir hann gera. Hann stjómaði
með návist sinni einni. Það hvíldi
ávallt einstakt lán yfir Einari Arn-
alds og hann var heppinn maður í
lífi og starfi. En stærst var ham-
ingja hans, er hann gekk að eiga
Laufeyju Guðmundsdóttur áður en
hann fór til framhaldsnáms í útlönd-
um og fylgdi hún manni sínum.
Laufey, eða Eyja, eins og vinir henn-
ar kölluðu hana, var skarpgreind
kona og vel að sér, og manni sínum
samboðin í hvívetna. Voru þau hjón-
in einkar samhent og mikið jafnræði
með þeim. Þau hjónin voru gestrisin
og höfðingjar heim að sækja. í
þakklátum huga geymi ég ánægju-
elgar minningar af heimili þeirra að
Miklubraut 52.
Laufey andaðist á sl. ári. Kom
það mönnum á óvart að hún skyldi
falla í valinn á undan Einari, þar sem
hann hefir átt við þungbær veikindi
að stríða allmörg síðustu árin.
En nú trúum við því, að hann
hitti Eyju sína aftur og þar verði
fagnaðarfundir, er þau bæði hafa
fæðst inn í hið nýja ljós.
Er ég nú kveð Einar Amalds,
þennan ljúfa lærifóður minn og vin,
er mér efst í huga þakklæti til hans
fyrir þá handleiðslu, er hann veitti
mér á morgni lífsins í lögfræðinni
og allar götur síðar. Það var mikið
lán að kynnast öðrum eins mann-
kostamanni og Einari Arnalds, læra
af honum og eignast vináttu hans -
vináttu, sem aldrei bar skugga á,
þótt vík yrði milli vina hin síðustu
árin.
Dætrum Einars þeim Kristínu og
Matthildi, og öðrum ástvinum, send-
um við Sólveig, kona mín, innilegar
samúðarkveðjur.
Jafnan er ég heyri góðs manns
getið kemur mér Einar Amalds í
hug.
Guð blessi minningu hans.
Magnús Thoroddsen.
Einar Arnalds lauk lagaprófí
1935. Næstu ár voru þau Laufey
kona hans erlendis, en eftir heim-
komuna varð Einar fulltrúi lögreglu-
stjórans í Reykjavík. Gegndi hann
þeim starfa frá vorinu 1939 og þar
til hann varð fulltrúi borgardómara
í ársbyrjun 1944. Starfsárin við lög-
reglustjóraembættið voru annasöm.
Heimsstyijöldin braust út í septemb-
erbyijun 1939, og reyndu íslensk
stjórnvöld fyrstu mánuðina að fara
eftir ströngustu reglum um hlut-
leysi. Ýfingar vom milli lögreglunn-
ar í Reykjavík og þýska ræðismanns-
ins, sem var aðsópsmikill og ágeng-
ur. Breskt herlið gekk á land í
Reykjavík 10. maí 1940. Svo vildi
til að Einar var þá stjórnandi lögregl-
unnar, þar sem lögreglustjórinn var
fjarverandi. Lýsti hann því í viðtali
í Lögreglublaðinu fyrir næstum 30
ámm, hvernig mál þróuðust þennan
morgun. Fjögur herskip sáust á ytri
höfninni og flugvélar voru á sveimi.
Þetta var andstætt hlutleysisreglum
og bjóst Einar til að fara um borð
í eitt skipanna til að kreíjast þess,
að hlutleysi landsins yrði virt. „Með-
an við biðum eftir tollbátnum sáum
við svo tundurspilli sigla inn hafnar-
mynnið. Hann renndi sér hiklaust
upp að hafnargarðinum og í land
stukku hermenn með brugðna
byssustingi, þustu framhjá okkur og
upp í bæ. - Þetta var klukkan fimm
um morguninn. Nokkrir menn vom
saman komnir þama á hafnarbakk-
anum og sumir við skál. Einn þeirra
kallaði til mín: „Einar, taktu þá
fasta." - Þetta voru einu tilmælin
sem ég fékk um róttækar aðgerðir
í málinu." í viðtalinu segir Einar
einnig frá orðaskiptum við ræðis-
mann Breta þama við höfnina og
för sinni til forsætisráðherra, sem
sagði að lögreglan ætti „að vera á
verði, vera afskiptalaus, en reyna
að gæta þess að ekki kæmi til
árekstra".
Embætti borgardómara var stofn-
að í ársbyijun 1944, þegar lög-
mannsembættinu var skipt. Um mitt
ár 1945 urðu breytingar á skipun í
dómaraembætti þegar dómarar í
Hæstarétti urðu fimm í stað þriggja.
Einar varð þá borgardómari. Allt tii
1962 var borgardómari einn, en
hann hafði fulltrúa sér til aðstoðar.
Í ársbyijun 1962 var borgardómur-
um fjölgað en Einar varð yfirborgar-
dómari. Hann varð dómari í Hæsta-
rétti 1964 og gegndi því embætti
uns hann varð hálfsjötugur 1976.
Forseti Hæstaréttar var hann 1970
og 1971.
Þegar kjósa átti í Mannréttinda-
dómstól Evrópu í fyrsta skipti mælti
ríkisstjómin með Einari Arnalds í
dómarasæti. Ráðgjafarþing Evróp-
uráðsins, eins og það var þá kallað,
tók ábendinguna til greina og var
Einar dómari í Strasbourg frá 1959
til 1967 auk starfa sinna hér heima.
í upphafi þurftu dómaramir að
semja starfsreglur sínar. Fyrsta
málið var þó brátt lagt fyrir þá, mál
Lawless gegn írlandi. Þetta var stórt
og erfitt mál, tengt því ófriðar-
ástandi sem þá var og enn er í þessu
landi.
Sá sem þetta skrifar varð fulltrúi
Einars Arnalds snemma árs 1960.
Þó að Einar væri hæglátur maður
tókst honum að skapa á embættis-
skrifstofunni sérstaklega góðan
starfsanda og átti það ásamt öðru
þátt í að þar var gott að vinna. Öll
framkoma hans var hefluð og mótuð
af sannri prúðmennsku og tillits-
semi. Sjálfur vann Einar að ýmsum
þeim stórmálum, sem til embættisins
komu, en hann fylgdist auk þess vel
með störfum fulltrúa sinna. Hafði
hann þann hátt á að hann las frum-
gerðir dóma, sem fulltrúarnir höfðu
samið, gerði athugasemdir eins og
honum þótti þurfa og ræddi álitaefn-
in. Var vistin hjá honum hinn besti
skóli og ómetanleg starfsþjálfun fyr-
ir þá sem þangað réðust ungir kandí-
datar og óreyndir í dómsstörfum.
Hann hélt þeim við efnið ef þörf var
á og gætti þess að þeir hefðu í huga
meginatriði réttarfars í einkamálum,
það er að aðilar ráða kröfum sínum
og málsástæðum, en dómara ber
skylda til að segja til um, hver máls-
atvik voru, ef um þau er ágreining-
ur. Hann þarf að gera sér grein fyr-
ir, hvað þýðingu hefur að lögum og
skýra þau lagaákvæði, sem beita á,
ef þau þá finnast nokkur. Einar
Arnalds var fumlaus og glögg-
skyggn dómari. Fyrir unga dómara,
sem velktust í vafa, var stundum
ótrúlegt, hve fljótt hann fann lausn,
sem eftir það virtist augljós og óum-
deilanleg. Ef honum þótti við loka-
frágang málfar lítt við unandi, átti
hann létt með að benda á betri kosti,
enda smekkmaður á íslenskt mál og
stfl.
Nú er Einar genginn í hárri elli.
Þeir, sem hann þekktu, minnast
hans með virðingu og senda dætrum
hans og fjölskyldu hans allri samúð-
arkveðjur.
Þór Vilhjálmsson.
INGA ÞÓRA
ARNBJÖRNSDÓTTIR
+Inga Þóra Arn-
björnsdóttir
fæddist í Reykjavík
31. júlí 1951. Hún
lést í Sjúkrahúsi
Suðurnesja í Kefla-
vík 2. júlí síðastlið-
inn og fór útför
hennar fram frá
Njarðvíkurkirlgu
9. júlí.
Elsku Inga. í dag
hefðir þú orðið 46 ára
og er stórt skarð
höggvið í saumaklúbb-
inn í haust, þar sem þig vantaði
yfirleitt ekki.
Inga, þú varst heill
og hreinn persónuleiki,
skapföst og ákveðin,
raungóð, sem ávallt
gast séð spaugilegu
hliðamar á málunum.
Inga, þú þurftir að
reyna mikið á seinni
hluta þinnar stuttu
ævi, barst höfuðið hátt,
tilbúin að vinna þessar
orrustur, en um síðir
þurftir þú að lúffa.
Guð blessi þá sem
syrgja Ingu og gefi
þeim styrk til að halda
áfram.
Þín vinkona,
Jóna Baldursdóttir.
+
Elskuleg móðir mín, tengdamóðir, amma og
langamma,
JAKOBÍNA BJÖRG EINARSDÓTTIR,
Furugerði 11,
Reykjavík,
lést á sjúkrahúsi Reykjavíkur ( Fossvogi
aðfaranótt þriðjudagsins 29. júlí.
Jarðarförin fer fram frá Bústaðakirkju miðviku-
daginn 6. ágúst kl. 13.30.
Birna Magnúsdóttir, Þráinn Karlsson,
Magnús Þráinsson,
Karl Þráinsson, Helga M. Óttarsdóttir,
Björg Jakobína Þráinsdóttir, Guðmundur Torfason,
Auður Þráinsdóttir, Marco Dellernía
og langömmubörn.
+
Ástkær faðir okkar, tengdafaðir, afi og langafi,
JAKOB BJARNASON,
Hörgslandi
á Síðu,
lést á Sjúkrahúsi Reykjavíkur mánudaginn
28. júlí.
Útförin fer fram frá Prestbakkakirkju á Síðu
laugardaginn 2. ágúst kl. 14.00.
Sigurveig Jakobsdóttir, Óli Jósefsson,
Ólafía Jakobsdóttir, Kristinn Siggeirsson,
Jóna Jakobsdóttir, Hörður Hauksson,
barnabörn og barnabarnabörn.
+
Ástkær faðir minn, tengdafaðir, afi og langafi,
SVEINN ÁRNASON,
lést á öldrunarheimilinu Hlíð, Akureyri, mánudaginn 21. júlí sl.
Jarðarförin hefur farið fram.
Þökkum starfsfólki á C-gangi fyrir góða umönnun.
Arnór Jón Sveinsson,
Sigurrós Aðalsteinsdóttir,
barnabörn, makar
og barnabarnabörn.
+
Ástkær maðurinn minn, faðir okkar, fóstur-
faðir, tengdafaðir, bróðir og afi,
GUNNAR ÓLAF ENGILBERTSSON
kennari,
Þrestbakka 1,
Reykjavfk,
lést á deild 11 -E Landspítalanum mánudaginn
28. júlí sl.
Jarðarförin auglýst síðar.
Arnfríður Helga Richardsdóttir,
Ásthildur Erla Gunnarsdóttir, Skúli Skúlason,
Magnús Jón Engilbert Gunnarsson,
Hrafn Hargeirsson, Hrafnhiidur Brynjólfsdóttir,
Þorbjörg Margeirsdóttir, Guðmundur Þórður Guðmundss.,
Erlingur Sigurðsson, Pirkko Sartoneva
og barnabörn.

+
Elskulegur faðir okkar,
MAGNÚSINGVARSSON
frá Minna-Hofi,
Heiðvangi 13,
Hellu,
lést á dvalaheimilinu Lundi þriðjudaginn 29. júlf.
Ingvar Magnússon,
Sigríður Magnúsdóttir,
Guðrún Magnúsdóttir,
Sigurður Magnússon.
+
Ástkær faðir okkar, tengdafaðir, afi og lang-
afi,
INGIMUNDUR ÞORSTEINSSON
fyrrverandi flugmaður,
Hofsvallagötu 61,
Reykjavík,
er andaðist á heimili sínu föstudaginn 25. júlí,
verður jarðsunginn frá Fossvogskirkju þriðju-
daginn 5. ágúst kl. 13.30.
-i-
I
Magnús Ingimundarson, Fatou Senghore,
Ómar Örn Ingimundarson, Mai Irene Austgulen,
Unnur Ingimundardóttir,
Agnes Ingimundardóttir,
barnabörn og barnabarnabörn.
+
Þökkum samúð og hlýhug við andlát og útför
GUNNLAUGS Ó. BRIEM.
Aðstandendur.