Morgunblaðið - 30.05.1999, Blaðsíða 6

MORGUNBLADID
6 B SUNNUDÁGUR 30. MAÍ 1999
Goðafossslysið vekur enn
sárar minningar í hugum
marffra Islendinga. Enn
velta menn því fyrir sér
hvort bjarga hefði mátt
fleiri mannslífum hefðu
áhafnir björgunarskipa ekki
verið svo uppteknar við að
granda þýska kafbátnum
sem skaut Goðafoss niður.
Hugi Hreiðarsson rifjaði upp
mannskæðustu árásina á ís-
lenskt farskip 1 seinna stríði.
GOÐAFOSS var 1542 rúmlestir, smíðaður í Danmörku árið 1921 fyrir Eimskipafélagið. Skipið átti eftir um þriggja tíma siglingu til
lands þegar tundurskeytið hæfði bakborðsíðu þess. í sjdrétti kom fram að fáir hefðu látist af sárum súium, flestir höfðu drukknað.
.. Ljósmynd Arnaldur
GREINARHOFUNDUR ásamt eftirlifandi áhöfn Goðafoss. Efri röð: Baldur Jónsson, Ingólfur Ingvarsson,
Loftur Jóhannsson, Amar Örlygur Jónsson, greinarhöfundur. Fremri röð: Jóhann Guðbjörnsson, Áslaug Sig-
urðardóttir, Aðalsteinn Guðnason og Guðmundur Finnbogason. Á myndina vantar Sigurð Guðmundsson
en hann var staddur erlendis þegar hópurinn hittist.
Hittust
eftir 55 ár
I. Staðsetning á Goðafossi þegar farið er fyrir Reykjanes.
II. Goðafoss um 2,5 sjómflur frá Stafnnesvita.
III. Ágiskuð staðsetning 2. stýrimanns þegar hann lýkur vakt 12.28.
IV. Ágiskaður staður þegar mönnunum á Shirvan er bjargað.
V. Ágiskaður staður þar sem Goðafoss var skotinn niður 13.02.
Ljósmynd/Hugi
TIL að heiðra minningu þeirra sem fórust fór hópurinn að minnis-
merki, sem staðsett er í Fossvogskirkjugarði, um þá sem hafa dmkkn-
að við Islandsstrendur.
SÁR seinni heimsstyijaldar eru enn
ógróin í hjörtum þeirra sem lifðu af
árásina á Goðafoss fostudaginn 10.
nóvember 1944. Skipið, sem var í
eigu Eimskipafélags íslands, var að
koma úr rúmlega tveggja mánaða
siglingu til New York með viðkomu í
Lock Ewe í Skotlandi og átti eftir
um þriggja klukkustunda siglingu til
Reykjavíkur. í einni svipan breytt-
ust örlög þeirra sem um borð voru.
Hver og einn varð að berjast fyrir lífí
sínu og um leið að sjá á eftir vinum,
ættingjum og vinnufélögum. Auk 25
manns úr áhöfn og hópi farþega fór-
ust með Goðafossi breskur merkja-
maður skipsins og 18 skipsbrots-
menn sem skipverjar höfðu bjargað
skömmu áður. Pessi harmleikur
kostaði því 44 menn lífið, bæði börn
og fullorðna. Sjö íslensk börn urðu
fóðurlaus. Fyrr um daginn fórst
bandarískt eftirlitsskip á sömu slóð-
um með 10 manna áhöfn sem talið er
að sami kafbátur hafi grandað. Þótt
liðin séu 55 ár frá árásinni hafa
skipsbrotsmenn af Goðafossi aldrei
hist og sumir hafa reyndar ekki sést
síðan haustið 1944. Það var því við
hæfi, þegar greinarhöfundur rifjaði
upp þetta slys, að koma á endurfund-
um og heiðra um leið minningu
þeirra sem týndu lífi.
Níu á lífi
Hópurinn hittist á björtum laugar-
degi fyrir nokkru og var ekki laust
við að nokkurrar spennu gætti. Allir
voru prúðbúnir, líkt og eitthvað há-
tíðlegt væri að gerast, og þegar til
kom var eins og aldagamlir vinir
væru að endumýja kynnin. Alls eru
níu manns í hópnum, þau Amar Ör-
lygur Jónsson, Áslaug Sigurðardótt-
ir, Jóhann Guðbjörnsson, Ingólfúr
Ingvarsson, Guðmundur Finnboga-
son, Aðalsteinn Guðnason, Baldur
Jónsson, Loftur Jóhannsson og Sig-
urður Guðmundsson. Loftur Jó-
hannsson var ekki um borð í Goða-
fossi þegar skipið var skotið niður
sökum þess að hann hafði verið flutt-
ur um borð í annað skip vegna las-
leika í upphafi ferðar. Þá tókst grein-
arhöfundi hvorki að komast að af-
drifum Stefáns Skúlasonar káetu-
drengs sem lengi bjó í Danmörku, né
erlends skipsbrotsmanns sem komst
lífs af.
Flestir þeirra sem eftir lifa búa í
dag á höfuðborgarsvæðinu, utan Ás-
laugar sem býr í Skagafirði og Ing-
ólfs í Hveragerði og þeirra Guð-
mundar og Lofts sem búa á Selfossi.
Ferðin örlagaríka
Við endurfundina þurftu sumir að
kynna sig með nafni og hafði Áslaug
Sigurðardóttir t.d. hvorki hitt Aðal-
stein Guðnason loftskeytamann né
Ingólf Ingvarsson háseta frá því þau
kvöddust um borð í björgunarskip-
inu fyrir 55 árum. Svipaða sögu má
segja um Arnar Örlyg Jónsson búr-
mann og Baldur Jónsson háseta.
Enda þótt langt sé um liðið var eins
og þessi sára upplifun hefði þjappað
hópnum saman fyrir lífstíð. Eftir
stutta stund voru allir famir að tala
hver í kapp við annan. Atburðirnir
rifjuðust smám saman upp og fengu
líf líkt og þeir hefðu gerst fyrir örfá-
um dögum.
Skipbrotsmönnum bjargað
Baldur Jónsson sem býr í Kópa-
vogi rifjaði upp sögu sína og studdist
hann við frásögn sem hann ritaði
daginn eftir slysið. ,Það var klukkan
12 að hádegi að ég var leystur af
„útkikki" úr efra brúarskýli af Sig-
urði heitnum Sveinssyni háseta. Eg
hafði þá fyrir nokkurri stundu komið
auga á skip framundan á bakborða,
nokkuð langt undan. Veitti ég því
enga sérstaka eftirtekt, reyndar
rauk talsvert úr því, en mér virtist
það koma úr skorsteini skipsins. Það
var ekki fyrr en ég var kominn niður
á bakborðs brúarvæng að ég sá eld-
blossa gjósa upp úr þvi. Ég man að
ég hljóp þá strax út á stjómborða, en
þar voru staddir Stefán Dagfinns-
son, 2. stýrimaður, og Sigurður
Gíslason skipstjóri. Höfðu þeir báðir
komið auga á eldinn í skipinu og lét
skipstjórinn setja strax á fulla ferð í
áttina þangað. Hann sagði mér að
ÁSLAUG Sigurðardéttir var
farþegi um borð í Goðafossi.
Henni var bjargað á elleftu
stundu.
fara aftur í íbúðir skipsmanna og
segja þeim að gera sig klára til að
fara í björgunarbát ef með þyrfti.“
Skip það sem stóð í björtu báli var
breskt olíuskip að nafni Shirvan á
leið til íslands. Áfram heldur Bald-
ur: „Því næst fór ég aftur upp í brú
og er ég hafði verið þar í nokkrar
mínútur kvað við ógurleg sprenging
í olíuskipinu og eldsúlan gnæfði hátt
til himins.“ Baldur segir að þá
skömmu síðar hafi þeir komið auga
á björgunarbát sem stefndi í áttina
til þeirra og var gert klárt til að