Þjóðólfur - 05.11.1858, Blaðsíða 2

Þjóðólfur - 05.11.1858, Blaðsíða 2
- 58 - fjarlægbin 34 af þeim töldu pörtum, eba hér um bil 7 millíónir geogr. mílur. þann 23. okt. fer halastjarnan út fyrir jarbarinnar hvolf (efta. hrftig), I og 8. ág. hefir hún fario inn fyrir þab; hefir hún þá dvalib 76 daga fyrir innan oss. Mætti nú reiba sig upp á framan3krifaoar grunntölur, og væri gáng- hríngrinn rétt Parabola (fleigbogi, fieigibogi) slaungu- steins leift, einkum í lopttómu rúmi1, þá mætti elta halastjörnuna fram úr öllu valdi, t. a. m. ákvarba, nær hún gengi út fyrir Neptúnusar hvolf. Nú er Neptúnusar miblúngsfjarlægb frá sólunni 30,04 o: 304/10O miblúngsfjarlægbir jarbar frá sólunni, þab er 3004 af þeim hér töldu pörtum. Eptir þeini parabolisku gánglögum ætti hún ab komast út um Neptúnusar hvolf eptir 12 ár og 240 daga, nefni- lega, þegar hlaupársdagarnir eru taldir, þann 10. maí 1871, en inn fyrir þab hefir hún a'tt ab fara þann 21. jan. 1846; hefir hún þá dvalib 25 ár og 4 mánubi í voru kunnuga plánetukerfi. En hrabi hennar, þegar hún gengr út eba inn um Neptúimsar hvolf, er ekki meiri en 1 Vjo ge°gr- n"'a a secúnd- unni. þannig seinkar hún sér allt af þegar hún fjarlægist sólina (sólin eins og togar í hana), en seinkunin fer undir eins minkandi (sólin togar minna þegar hún er komin lángt burt), svo ferbin hættir aldrei þó ab parabolisku ga'nglögin rébi. par sem halastjarnan gengr út og inn fyrir Venusar hvolf, er breidd hríngs hennar 101 af þeim hér tóldu pörtum. t>ar sem hún gengr út eba inn fyrir jarb- arinnar hvolf, en breidd hríngs hennar 197 partar. þar sem hún á sínum aflánga hríng gengr á hlib vib eba fram hjá sólunni, er breidd hríngs hennar 236 partar eba 23fi/,00 jarbarfjarlægbir; heitir sú lína gánghríngsins Parameter, og er ætíb ferföld vib sólnándarljarlægbina. þar sem halastjarnan gengr út eba inn fyrir Neptúnusar hvolf, er breidd gánghríngsins 1667 partar. Líklega er þó gáng- hríngrinn ekki Parabola, heldr mjög lángr spor- baugr, Ellipsis, og þá líkist endi hans mjög Para- bolu, og þess vegna nota menn parabolisku gáng- lögin, meban þeir vita ekki meira, og halastjarnan hefir ekki sýnt sig nema einu sinni. Um hala- stjörnur niá lesa Ursíns Stjörnulíæbi bls. 115 — 135, og um brautirnar bls. 11—115, einkum bls. 104. 15. G. Skýríng-argrein. þab er, ab eg held óvíba títkanlegt í öbrum löndum, ab seta útá eba „kritísera" prédíkanir J) Fleigiboginn í lopti heitir Balli;>tica, cn I lopttómu rumi Píirabolíi. og alþýblegar gubsordabækr í dagblödum, nema þcgar svo sjendr á, ab þær fara raeb ókristilega ¦»illulæf<lónia( sem þarf ab vara almenníng vib. Sé ekki þessar brekr svo úr garbi gjörbar, ab dag- blöbin geti beinlínis og fortakslaust hrósab þeim, og hvatt almenníng til ab lcsa þær, þá láta þau þær optastnær liggja milli hluta og í þagnargildi, og er þab án efa rétt, því slíkar alþýblegar guds- oroabækr hafa sinn dóm meb sér, þann dóin, sem sé, ab almenníngr les þær ekki eba hættir ab lesa þær, ef þær ekki fullnægja þörfum hans. Öbru máli er ab gegna um þær bækr sem eiga ab vera kenslubækr eba hafa beinlínis vísindalega stel'nu; þar er abl'inslan á sínum rétta stab, al' því hún getr sýnt, hvort slíkar bækr eru færar um ab ná tilgángi sínum, hvab í þeini þurfi lagfæringar vib og hvernig úr því verbi bætt, sem áfa'tt þykir. þab er líka aubseb, ab þab er ekki meb öllu hættulaust ab seta útá smágalla vib alþýblegar gubsorbabækr, ef þær ab öbru leyti erugób- ar og uppbyggilegar, því ab þessháttar útásetníng getr spillt fyrir útbreibslu og lestri þeirra, af því hin gub- rækilegatilfiníng er svo vibkvæm, ab hún þolir ekki slík olnbogaskot, einkum þegar alþýba á hlut ab máli, sein ekki er ætíb fær um ab gjöra nógu greinilegan mismun á því verulega og hinu, sem lítib er í varib. þessari varúbarrcglu finst mcr ekki vera ab öllu leyti fylgt í Norbra, 15. sept. þ. á., þarsem ónefndr mabr hefir tekib fyrir sig ab dæma um þær alþýblega gubsorbababækr, sem komib hafa út undir ínínu nafni þessi seinustu ár, nl. Prédikanir, Tækifærisræbur og Hugvekjur. Ur því þab sýnist vera sannfæríng höfundarins, ab þessar bækr, eink- Prédikanirnar og Ilugvekjuniar, sé yfirhöfub ab tala góbar og uppbyggilegar, og ab þab sem hann setr útá þær, sé ekki nema smá gallar, þá hefbi eg óskab, alþýbu vegna, ab hann hefbi látib þessar bækr óumtalabar og lol'ab þeim ab sita vib sitt verb, því margr kann ab finnast sá, sem hugsar, ab þab af hlífb vib höfundinn sé kallabir smá gallar, sem þó sé verulegir ókostir, og ab þab því hjá einhverjum kunni ab spilla þeiin áhrifum, sem lestr bókana annars hel'oi haft. Ab öbru leyti er þessi dómr um bækrnar mér svo velviljabr og vægr, ab eg fyrir mitt leyti get ekki annab en látib mér hann vel líka. þab eru einúngis fáein smá atribi í honum, sem kynni ab verba undirorpin misskilníngi og sem eg meb línum þessum vildi leyfa mér ab hreifa. Höf- undrinn byrjar meb því ivb segja, ab „Prcdikanirnar hafi náb á aig miklu lol'sorbi,, svo sumir hafijafn- vel um þær spáb, ab þær muni innan skams byggja Vídalín út hjá alþybu vorri; en ab han geti laust

x

Þjóðólfur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðólfur
https://timarit.is/publication/72

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.