Ný tíðindi - 25.02.1852, Blaðsíða 7

Ný tíðindi - 25.02.1852, Blaðsíða 7
23 hinnar ísl. stjórnardeildar. Nefndin fór a8 eins fram á, að foringjaembætti deildarinnar væri tekið burtu, og með því ætlaði hún að spara 2400 rbdd., sem innanríkisráðherran Til- lisch hafði ætlað foringja deildarinnar í áætl- aninni. — Á 16. bls., 2. dálki 4. 1. a. o. (f 15. jan. 1852) les: (f 15. des. 1851). Bókairegn. Frá prentsmiðju Islands er ný út komið: „Ágrip af æfisögu dr. Marteins Lúters, N o r ð u r I j ó s i n. (Ritgjörð tekin úr dönsku). (Framhald). Reynslan er bóin að sýna það, að það bregzt varla, að efsti hluti ljóssbogans er einmitt á þeim depli himinsins, sem scgulnálin bendir á. þetta reynist og cins um alla staði á hnettinum. þannig korast skiparinn Parry að raun um það á ferð sinni norðan um Vestiirálfu, að segulnáiin benti móti suðri undir eins og komið var norður fyrir vissa línu í Húð- sonarflóanum. En þar sem þetta var, þar sýndust og norðurljósin vera fyrir sunnan mann. Opt hafa menn reynt að mæla það út, hvað langt Dorðurljósin væru burt frá jörðinni, en með því slíkar tilraunir hafa leitt að mjög ólikum ályktunum (frá 1 mílu til 400 mil.), þá sýnist þeim varla vera trúandi og það því heldur, sem ekki má vita hvort, það er sama norð- uiijósið, sem allir sjá, cða sinn íjer hvort, líkt og yfir- gripsmikið þrumuveður getur sjest á mörgum stöðum í scnn, án þess að það þurfi að vera sömu eldingarnar, sem allir sjá. Norðurljósin gætu allt að einu verið eins og atriði eða geislabrögð hins sama norðurljóssmynd- andi náttúruviðburðar. það er og ástæða fyrir að. tortryggja hæðamælingar þessar, að menn hafa óræka vissu fyrir þv/, að norðurljójin eru á stundum miklu na?r jðrðu. þau hafa stundum verið sjen hjernamegin við skýin (2000 feta hátt). í Baffínsnoanum sá skipari Parry norðurljós á milli skipsins og landsins, og þá var hann ekki meira en 3000 fet frá landi. það er og títt, að menn frá þórshöfn á Færeyjum sjá dranga einn, sem ef 3000 feta frá bænum úti í sjónum, á bak við norðurljósin. j>ó að þessar athuganir sanni það ekki, að norðurljósin geti ekki verið mjög hátt í lopti, þá verður það þó ekki tekið, sem víst, fyr en mcnn hafa fengið nægar rökscmdir fyrir því. það hafa menn og talið með eiginlegleikum norð- urljósanna, að þau gæfu hljóð af sjer. Hafa sumir lýst þvf hljóði cins og einhverju blýsturhljóði, sem heyrðist í loptinu, sumir hafa líkt því við lækjarnið, sumir við það, er þýtur í merkisblæju á stöng, sumir við þyt í loganda báli, og sumir við vængjaþyt stórra fugla. þessi ætlan, að norðurljósunum fylgi eitthvert hljóð, er rik bæði meðal hinna viltu Yesturheimsbúa, Færeyinga og þeirra, er í Svíþjoð hinni köldu búa. Á næst lið- samiðaf J. Amasyni. R.vík. 1852. Prentað á kostnað E. Jónssonar". — Bókin er 5^ örk í 12 bl. broti og kostar innbundin 3 mörk. Hún er til sölu hjá Egli Jónssyni í Reykja- vík. Aptan við bókina er registur ytir sölu- bækur útgefandans. „Bónorðsförin. Leikur í þremur þáttum. Utg.: M. Grímsson." Kostar í kápu á prentp. 12 skk., en á betri pappír 16 skk., og 'er að fá hjá útgefandanum. inni öld þóttust og margir hafa heyrt þetta norðurljósa- hljóð, en á seinni tíinum hafa mjög fáir getað heyrt það, jafn vel þó raargif hafi gjört sjer allt far um það. Meðal þessara fáu, sern á seinni tiraum hafa heyrt það, teljum vjer Hood í norðurhluta Vesturáll'u; hann heyrði hljóð, sem hanu hjelt fyrst að væri norðurljósahljúð, en síðai- komst hann að því, 'að það kom af því, er ísinn (hafísinn) drógst saraan við kuldann. Prófessor Fork- hammer heyrði og þeis konar hljóð á Færeyjum, en hann gat ekki með vissu sagt hvort það væri heldur fra norðuiijósunuin, eða sjáfargjálp við einhverjar eyj- arnar. Af öllu þessu geta menn því ekki fengið neina vissu raeð nje móti norðurljósahljóðinu eða tilveru þess. þó eru öll líkindi til, að menn myndu optar verða varir við norðurljósahljóðið, ef það væri nokkurt til. En það hlýtur að vera vandhæfi á, að geta vitað hvort hljóð, sem í loptinu heyrðist, væri heldur frá norðurljósunura, eða frá hreifingum loptsins, eða einhverju öðru. Eptir þvi hafa menn tckið, að norðurljósið er ckki jafn títt á öllum tímuin, svo menn hala íniyndað sjer, að það væri hundið við vissa tíina. Hansteinn hefur þóttst hafa fundið 24 því lík tímabil frá því árið 502 fyrir Krists burð, til hjer um bil 1830. árs eptir Krists fæðingu; og heldur hann að norðurljósin sjeu þi á vait- arkafla sínuiii. Eptir þessari ætlan yrði hvert tímabil norðurljósanna hjer um bil 97 ár. En sökum þess, að menn verða að nota fornaldarinnar óljósu og ýkjufullu sögusagnir um norðurljósin, þá getur hæglega farið svo, að athuganir manna hjcr eptir leiði til allt annara á- lyktana um þetta atriði. Vjer erum nú búnir að lýsa því nokkuð, hvernig norðurljósin eru vön að líta út fyrir augum manna, og ætluin þvf næst að tala ura áhrif þau, sein þau hafi á það, sem umhverfis oss er. það er cnn ekki búið að ganga úr skugga um samband norðurljósanna við veðr- iittiifarið. En af athugunum þeim, sem þar að lúta, er það helit að ráða, að hin lágu og kyrrlátu norðurljós- in viti á staðviðri, en hin háu og flugmiklu fari optast nær undan stormum og stórviðrum, helzt útsynningum. þar á móti er engin ástæða til þess að ætla, að norður- Ijósin vití á harða vetur og fcöid sumur. það er og óvíst hvort veðráttan fer eptir norourljósunum, eða norðurljósin eptir veðrinu. Að minnsta kosti er

x

Ný tíðindi

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ný tíðindi
https://timarit.is/publication/77

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.