Ný tíðindi - 25.02.1852, Blaðsíða 1

Ný tíðindi - 25.02.1852, Blaðsíða 1
 NY TIÐINDI. 5. og 6. bl. 25, «1. f eforiíarmánaðar 185». Um undirstööu hvers lands velmerjunar. Framhald. jjegar vjer cum komnir að raun um það, að velmegun lands og lýða sje hvervetna byggð á jör&unni, og að það sje sjálfsagf, að menn verði að þekkja jörðina til þess, að geta hagnýtt hana svo, sem bezt á við á hverjum stað, þá er næst að gæta að þvi, hvernig þessari þekkingu er varið." %>ab er íljótsjeð að hún er tvenns konar, eins og h'ver önnur þekking, eða að hún snertir bæði hið ytra og innra ásigkomulag og eðli jarðar- innar. Hin ytri þekking er hjer, eins og í öllu öðru, nær manni og auðfengnari, en þann- ig köllum vjer þekkinguna á útliti laudsins, (andslagiuu byggðinni og óbyggðinni. Ja° er nú sjálf'sagt, að hvað ísiandi við víkur, þá er mikið kunnugt af landslagi þess, enda er jarðar - eða landsþekking vor Islendinga að mestu þar í fólgin. Samt sem áður vantar þó fjarska mikið á, að þessi þekking sje í því lagi, sem vera ber; því allur helmingur landsins er fjöldanum af innbúum þess öld- ungis ókunnur, og þessi helmingur landsins er einmitt miðjan úr því. Vjer þekkjum raun- ar þá menn, sem halda, að það sje skaðlaust, þó menn þekki þessa miðju landsius ekki betur; því þar muni lítið vera á að græða, þar sem hún sje ekki annað en eyðifjöll ein, beiðar, jöklar, og hraun. En þessi ætlan þeirra er röng; því þó aldrei væri annað, þá gæti slík þekkiug á laudslaginu bæði dregið allan efa af útilegumaiiiiatrúniii, sem enn brennur við í landinu, sýnt mönnum hvar leita skuli afrjettarfjár þess, sem ekki finnst í vanalegum leitum, og hvar og hvernig vegi mætli leggja milli landsíjórðunganna, annað- hvort þar, sem þeir hafa verið að fornu, eða þá á nýjum stöðum. Landslagsþekkingin er því auðsjáanlega harla mikils varðandi fyrir alla, og þeim peningum væri vel varið, sem eytt væri til þess, að efla hana, sem mest. 3?að er og hið fyrsta, sem hver þjóð leggur huga á, við víkjandi landi sínu, að fá sem beztar og nákvæmastar lýsingar þess, og upp- drætti, og kynna sjer það á alla vegu. Vjer erum nú og það á veg komnir, að vjer höfum fengið ágætan uppdrátt af landi voru, sem bókmenntafjelagið hefur komið á gang. En þó að hann sje svo góður, að það er nærri þvi óskiljanlegt, hvernig snillingurinn Björn riddari Gunnlaugsson, yfirkennari við K.vík- urskóla, hefur getað búið hann til aleinn og á svo stuttum tíma, þá er það ekki einhlítt; því bæði er hann óvíða til og enn síður vel notaður, þar sem landslýsinguna vantar enn með öllu. Hún er að vísu til í Jandafræði Oddsens, en, eins og nærri má geta, harla ófullkomin, og þar á ofan í fárra manna hönd- um. Vjer sjáum nú ekki annað betra ráð fyrir oss Islendinga, en að kosta vissa menn, greinda og áreiðanlega, til þess að skoða, alltjend þann hluta landsins, sem ókunnug- astur er, og rita nákvæma Iýsingu á honum. Ef slíkir skoðunarmenn væru heppilega vald- ir, þá þyrfti þeirra ekki nema einu sinni við, því skýrslur og lýsingar þeirra gætu þá léngi staðið óhaggaðar. Vjer drepum að eins laus- lega á þetta að sinni; því vjer vonum, að menn sjáisvo gjörla hvað mjöghin ytri þekk- ing landsins eða jarðarinnar er nauðsynleg, að það líði ekki á (öngu áður en í það verði skorizt, að afla sjer hennar á einhvern hátt, og væri oss þá kært að heyra uppástungur landa vorra um það, hvernig bezt myndi að fara að því, að fá hana. En nú er að drepa með fám orðum á hina aðra grein lands - eða jarðarþekkingarinnar, eða hina innri þekkingu. Hún er miklu vaudasamari, og því að eins fáanleg, að hin ytri þekking sje á undan geng- in, eða sainfara henni. En engu að síður er

x

Ný tíðindi

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ný tíðindi
https://timarit.is/publication/77

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.