Íslendingur - 20.04.1860, Blaðsíða 7

Íslendingur - 20.04.1860, Blaðsíða 7
15 ,: þegar stundir lí&a fram, a& menntun nor&urálfunnar fái fótfestu þar í Iandi, frekari en ábur hefur verib. Menn muna, ai) fyrir 30 arum fóru Frakkar, eins og nú Spán- verjar, su&ur yfir haf, herjnbu á Algier (þab er næst fyrir austan Marókko), og hafa síban lagt þar undirsig lönd og borgir, og breitt þar daglega nt alls konar menntir, sem ábur voru óþekktar þarlendum mönnum. Nú komum vjer til þess atribis í sögu norbura'ifunnar þetta árib, sem er einna merkilegast, en þab er ítalska málefnið. Undir því, hvernig þab ræbst, er kominn fribur eba styrjöld. Menn vita, ab Italía er af náttúrunnar hendi eitt land sanifast og samgróib, en mennirnir hafa skipt henni sundur milli sín í niörg ríki. Sybst er Neapelsríki; þar eru logandi eldfjöll (Ætna, Vesuvius) og gríbarleg harbstjórn; þar fyrir norban kemur Eómaborg og páfinn; þá taka vib nokkur smáríki (Parma, Modena, Toskana, o. fl.); nyrzt er Piemont ab vestan, Lombardi og Venedig (Langbarba- land og Feney) aö austan; þá koma Mundíufjöll (Alper), fyrir öllu norbrinu. Nú er lítil saga, og þó ekki gób, frá iVeajje?skonnngi og páfanum, en þegar lengra dregur norb- ur, þá fer heldur ab verba sögulegra. Menn hafa heyrt, ab ófribur rnikill stób í fyrra snmar (1859) niilli Austur- ríkis-keisara, sem átti Lombardi og Venedig, öbru megin, Og Frakkakeisara og konungsins í Piemont, sem og er kall- abur Sardiniu-konungiir, hinu megin. Austurríki varb und- ir í þeim vibskiptum og varb ab láta laust Lombardi, sem lagt var til Sardiniu. En Venedig er enn eptir, og unir illa sínum hlut undir Austurríkisveldi. I þab mund komst los á stjórnendur alla í hinum smáríkjunum á Mib-ftalfu þar fyrir snnnan. Þeir höfbu verib Austurríki hábir, en Italir hatast vib allt, sem þaban er, og ráku þá burt. Hafa menn nú síban verib ab þinga um þab, hvernig kjörum og kostum Italíu yrbi bezt fyrir komib. þab virbist eins og helztu og beztu uiönnum á Italiu sje gebí'elldast, ab sam- eina alla þessa sundurlibnbu parta í eina heild, og þab munu þeir Cavour greiíi og Garibaldi hershöfbingi vilja, er nú þykja hinir helztu menn á ítalíu. En nú getur varla nokk- ur þjób í norburálfunni rábib sjer sjálf fyrir afskiptasemi og rábríki stórþjó&anna. þab virbist þó, sem Frakkar og Englismenn sjeu sanihuga í því, ab Italía losist upp frá þessu undan áþján og yfirdrottnun Austurríkis ; en hins veg- ar lítur svo út, sem tvennt hafi helzt vakab fyrir mönnum meb þessismáríki á Mib-Italíu; annab, ab steypa þeim öll- um saman í eitt konungsríki; hitt, ab leggja þau öll nndir Sardiniu-borning. Yrbi þá þab ríki hjer um bil meb 12 milíórmni manns, og því nær eins voldugt eins og Pröss- land, sem er talib eitt af stórveldum álfu þessarar. Allt er undir því komib, ab Frakkar og Englendingar geti orb- ib vel ásáttir í þessu efni. Haldi þeir vel saman, þá þorir Austurríki ekki ab spyrna móti sanngjarnri ósk og ebli- legri framför ítala, og þá hika Rússar vib, a& rjetta Aust- urríki hjálparhiind. En ef Englar og Frakkar eru sundur- þykkir, sem vel má verba, þá er allt öbru máli ab gegna. þá er líklegt, ab allt fari brábum í ljósan loga, og sjer þá ekkert mannlegt auga fyrir endann á þeim hlutum. I vetur hafa Englendingar og Frakkar gjört út nokkur herskip og 20,000 manns á hendur Kínverjum, en Kínverj- ar hafa vibbúnab mikinn í móti. Verbur þá eitthvab sögu- legt ab sumri. Ný jarðstjarna. Leverrier heitir stjörnuspekingur einn frakkneskur, hann sagbi fyrir nokkrum árum, ab fyrir utan Uranus yrbi ab vera til hnöttur, og sýndi meb reikning- um braut hans og þyngd. Hann vóg hnöttinn ósje&an. Hnötturinn fannst þar og þannig, sem hann sagbi, og heitir Neptunus, eins og kunnugt er. Nú heiur hann fundib meÖ reikningi, og annar mabur, ,ib nafni Lescarbault, sjeb í sjónpípu nýja jarbstjörnu millum sólar og Merkúrs. Stjarna þessi kvab vera minni en Merkúr, og fara á 19 dögum umhverfis sólina. Til minnisvarba þess, er reistur verbur Luther í Worms á Þýzkalandi, hafa Islendingar gefib 1232 rd. Svo er sagt, ab í Noregi hafi snjókoma orbib svo mikil í vetur, ab sumstabar muni menn þar ekki jafnmikla síban 1818; menn hafa víba ekki komizt milli bœja nema á skíb- um. Ulfar hafa hlaupib ofan í byggbir og gjört spjöll á kvikíjenabi. Síldarafli þar vib land var víba í bezta lagi. Stórþingi Noregsmanna hefur fallizt á, ab hin forna tunga þeirra, norrœnan (íslenzka) verbi kennd í hinum lærbu skólum, og ab stúdentar þeirra skuli eiga heimting á, ab verba reyndir í henni vib háskólann og fá vitníshurb um kunnáttu í henni. I tímariti einu, er háskólinn í Kristjaníu gefnr út, er og von á ritgjörb um íslenzkar bókmenntir á, síbari tímum. Danir, Svíar og Norbmenn hafa setiÖ á þjóbþingum í vetur, í Kaupmannahöfn, Stokkhólmi og Kristjaníu, rœtt og ritab margt, er smíísaman mun í ljós leibast. Englendingar misstu í vetur einn af sínum frægustu mönnum, sagnaritarann Macaulay, hann dó 28. d. desem- berm., sextngur ao aldri. Þeir telja hann mestan allra sinna rithöfunda á 19. iild, og ab enginn þekki nú, eba jafnvel 29 síbustu komst þó allt npp. Hinn fyrri jarl í Damaskus- borg flúbi úr bœnum, eins og ábur er sagt, er honum bár- ust fregnirnar um ófarir föbur síns; fór hann vegaleysur ein- ar um eybimörkina, og ljetti eigi ferb sinni, fyr en hann kom til Bagdad. Fyrst tók hann þab rábs, ab bibja sjer beiningar vib musterin, og lifbi á því nm hríb. Eptir þab gekk hann í þjónustu kryddbraubabakara nokkurs, en hann duldi nafns síns meb öllu, og hvab á daga hans hafbi drifib; því ab hann var hræddur um, ab eins mundi fara fyrir sjer, °g íöbnr sínum, ef þab yrbi kunnugt, hver hann væri. Meb því hann var mabur tyrkneskur, þótti honum þab eng- in undur, þótt menn kœmist snögglega til metorba; en hann kippti sjer eigi heldur upp vib, þótt hann væri hast- arlega sviptur öllum völdum. Þannig libu nokkrir mánubir, ab veslings-jarlinn dtti allilla æfi, en aldrei nefndi hann íöbur sinn á nam> og forbabist alla mannfundi, af hræbslu fyrir því, ab einhver mnndi þekkja sig. Ab síbustu hitti einn af erindsrekum Tyrkjasoldáns hann. „Hvernig stendur áþvíherra", mæltierindsrekinn, „abþjer erub hjer, ogsvona illa staddur?. Sannlega erub þjer jarlinn í Damaskushorg; 30 þab er víst". „Ybur skjátlar í þessu", svarabi hinn; „jeg er fátœkur ibnabarmabur, kryddbraubabakari hjerí bœnum". „Nei nei", svarabi maburinn; „jeg þekki ybur of vel til þess; þjer erub sonur húsbónda míns, rábgjafans. Ilvab ætli fabir ybar segbi, ef hann sæi ybur svona aumlega staddan?fí „I drottins nafni", mælti jarlinn meb la'gri röddu, „ef þjer erub vinur föbur míns, þá sœri jeg ybur vib framlibna sál hans, ab þegja og ljósta eigi upp, hver jeg er". Hinn mælti: „Þjer segib framlibna sál hans? herra; fabir ybar er eigi daubur; í gær fjekk jeg síbast brjef fr<á honum". Þegar jarlinn heyrbi þetta, varb hann næsta glabur vib, og sagbi síban upp alla sögu, fór sfban til bústabar erindsrek- ans, og fjekk sjer klæbi, er tign hans sómdu. Hann rjebst því næst um vib erindsrekann, um brögb þau, er hann hafbi verib beittur, og nú voru aubsýn, og rjeb því næst af, ab halda tafarlaust til Miklagarbs meb erindsrekanum, og beib- ast þess, ab soldán sjálfur dœmdi málib, og ab hann fengi bœtur fyrir skömm þá, er honum hefbi gjörb verib. Þ«g- ar þeir komu til Miklagarbs, varb yfirrábgjafinn meb óllu forviba, er hann heyrbi, hversu illa sonur hans hafbi verib

x

Íslendingur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Íslendingur
https://timarit.is/publication/86

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.