Heimskringla - 30.12.1931, Blaðsíða 1

Heimskringla - 30.12.1931, Blaðsíða 1
DYERS & CLEANERS, LTD. Men's Suits $1.00 50c CALX, 37 061 Suits Hats >^IÉL ^Of-r^?" ^wttmm^M DYERS & CLEANERS. LTD. Ladies' Dresses Cloth, Wool or Jersey ...... $1.00 CALL 37 061 XLVI. ÁRGANGUR. WINNIPEG MIÐVIKUDAGINN 30. DBS. 1931 NÚMER 14 HEIMSKRINGLA 0SKAR 0LLUM ISLENDINGUM FARSÆLS ARS .AFHJÚPUN LTKNESKIS HANNESAR HAFSTEIN Rvík 2. des. Úr því kl. var 1.30 í gær, fór fólk að safnast saman á Lækj- artorgi og götunum þar í grend Kl. 2 kom skrúðfylkingin frá hafði t. d. hugsað sér að þjóðin notaði orku fossanna til að frelsi Indlands með miljónum Hvað af þessu kann að leiða mannslífa. Að öðru leyti kvað er auðvitað dulið, en ærið al- knýja járnbrautarlestir um land hann ekki gerlegt, að fara óðs- varlegt virðist það vera. ið, og enginn efi er á því, að! lega að neinu, en sjá fyrst, -------------- rafmagnsmál landsins væri kom hvernig ráðstafanir þær, sem fSLENDINGAR BRIDGEKAPP- in í betra horf en nú er, ef á ráðsstefnunni á Englandi AR WINNIPEGBORGAR hans hefði notið lengur við. \ voru gerðar, hepnuðust. En ____ Síðan mintist ræðumaður á þær ráðstafanir voru í því j haust og f vetur hefi_ verið Alþingishúsinu, Og var svo fjöl-' fckáldið Hannes Hafstein, og, fólgnar, að nefnd var kosin til gpilað um verðlaunaskjöld, sem menn að hún fylti algerlega j sagði að íslendingar ætti að .þess að rannsaka, hvaða leið stórblaðið "Tribune" gaf' með Lækjartorg vestur í Austur- stræti upp á Bankastræti og norður á Hverfisgötu. Mun sjaldan slíkur manngrúi hafa safnast saman á einn stað hér í bænum. Lúðrasveit Reykjavíkur lék fyrst fold!" Jesa Ijóðmæli hans á hverjum degi; þeir hefði áreiðanlega gott af bví. Þótt Hannes Hafstein hefði átt motstöðumenn í stjórnmál- um, eins og öll mikilmenni, þá hefði hann ekki átt neinn óvin. Heill, norðurheimsinsJOg þessi mynd hans ætti að Síðan gekk Matthías n.inna alla á, svo lengi sem væri fær til þess að koma sama stjórnskipulagi á fót á Ind- landi og er í sjálfsstjórnarný- lendum Breta. AUSTURFÖR BRACKENS Ólafsson, formaður minnis- varðanefndarinnar, fram á pall- inn hjá myndinni og flutti af- hjúpunarræðuna. Ræða Matthíasar ólafssonar. — Það var skömmu eftir lát Hannesar Hafsteins, að nokkr- um vinum hans kom saman tim að láta reisa honum minn- Isvarða, og leita til þess sam- akota um land alt. Brást al- þjóð svo vel við þessari mála- Ieitan, að eftir stuttan tíma hafði safnast svo mikið fé, að ákveðið var að festa kaup á myndastyttu. Einari Jónssyni var falið að gera frummynd- Ina, en eirmyndin er steypt í Kaupmannahöfn. Það er nú all-langt síðan hún kom hingað, en það hefir stað- Ið á því að fá henni sæmilegan | stað. Að lokum varð það að samkomulagi við ríkisstjórnina, að' hún skyldi sett hér á fótstall ]>ann, er líkneski Jóns Sigurðs- sonar hafði staðið á, en það flutt niður á Austurvöll. Munu allir vera ánægðir með það, því að fyrir framan Alþingishúsið hefði mynd Jóns Sigurðssonar alt af átt að standa. Það var upphaflega gert ráð fyrir því að afhjúpa líkneski ]>etta á 70. ára fæðingardegi Hannesar Hafsteins hinn 4. þ. m. mán., en það varð þá úr að þessi dagur var valinn, enda er hann ekki síður heppilegur til ^þess, þar sem vér nú minnumst hún ytæði, að Starfið er margt, en eitt er bræðrabandið, boðorðið, hvar sem þér í fylk- ing standið, hvernig sem stríðið þá og þá er blandið, það er að elska og byggja og treysta á landið. Síðan var líkneskið afhjúpað. Dóttursonur Hannesar Haf- steins skar á bandið, sem hélt hjúpnum saman, en Matthías afhjúpaði myndina. Laust þá manngrúinn upp ferföldu húrra hrópi. Því næst söng Karlakór K. F. U. M. nýtt kvæði eftir Þorstein Gíslason sem birt er á öjSrum stað, og að því loknu lék Lúðra- sveit Reykjavíkur "Ó, guð vors lands!" en Karlakór K. F. U. M. söng undir. Þar með var afhjúpunarat- höfninni lokið. —Mbl. Hon. John Bracken, forsætis- ráðherra Manitoba hefir verið austur í Ottawa undarfarna daga. Er hann nú nýkominn heim. Erindi hans eystra var að finna forsætisráðherra R. B. Bennett að máli viðvíkjandi . skuld Manitoba-fylkis á láni í New York, sem nú er að falla í gjalddaga. Er afborgun af slíku j láni afar erfið á þessum tíma vegna affalla á eanadiskum peningum í Bandaríkjunum. Mr. Bracken lét ekkert uppi um hvernig erindi sínu lauk. FYRIR DAUÐANS DYRUM GANDHI KEMUR HEIM. Gandhi kom síðastl. mánu- dag heim til Indlands, úr Eng- landsför sinni. Var honum tek- ið með kostum og kynjum af flokksmönnum sínum. Biðu menn hans í þúsunda tali við lendinguna og sýndu honum öll þau virðingar- og vináttu- merki, er þeim gat hugsast. Settu konur kórónu úr blóm- fullveldisins, en engum einum I sveigum á hö'fuð honum og manni öðrum en Jóni Sigurðs- jtrópuðu: "Lengi lifi Gandhi syni, eigum vér það eins mikið ikonungur vor!" Gandhi hneigði að þakka, að vér fengum sjálf-|sig mildilegast fyrir þeim, en Sir George E. Foster, stjórn- málamaðurinn alkunni, hefir legið hættulega veikur um lengri tíma. Telja læknar orðið litla von um að honum muni batna. — Hann er hálf-níræður að aldri. SKATTFÉ SKILAÐ AFTUR stæði eins; og Hannesi Haf- stein. — — Síðan mintist ræðumaður á £að er Hafstein kom til út- landa í fyrsta sinn og hvað honum brá, er hann sá 'með eigin augum hve langt vér vor- nm á eftir öðrum. Og þá vakn- aði sú þrá hans og ásetningur, að efla framfarir íslendinga. ,]VIeð ódauðlegum ljóðum hvatti iiann þá til framsóknar, en ljóð- hvöi hefir jafnan hrifið þessa "þjóð mest. Þegar Hanries var orðinu sýslumaður í ísafirði, byrjaði hann þegar á því að koma þar ýmissum framförum á, svo sem orð fór honum ekki af munni vegna þess, að þetta alt skeði daginn, sem hann er í mál- bindindi. En ekki gekk þetta alt sam- an hið Ijúfasta. Andstæðingar Gandhi, Múhameðstrúarmenn, efndu til óeirða og æsinga. — Varð lögreglan að skerast í leikinn, en áður en fullur frið- ur komst á, höfðu 12 menn meiðst á bryggjunni. En þar með var þó ekki öllu lokið. — Uppreisnir hófust víðsvegar um landið, og hafa n-ú um 763 manns verið settir í varðhald. Á einum uppreisnarstaðnum voru 28 manns drepnir. Svip Fjármálaráð Bandaríkjastjórn ar hefir verið að rannsaka um kvartanir ýmsra skattgjaldenda landsins og hefir komist að þeirri niðurstöðu að skattálagn- ingin árið 1930 hefi ekki verið sanngjörn. Afleiöingin af þessu er sú, að skattheimtu eða fjár- máladeildin verður að skila aft- ur skattfé, er nemur $69,476,930 Er upphæð þessi til margra og verður hluti hvers skattgjald- enda færður honum til inn- leggs á árinu 1931. Hundruðir manna, sem allir kannast við, njóta þessa fengs. Á meðal þeirra er John D. Rockefeller með $31,324. hlut, og sonur hans John D. Jr. með $1,804 hlut. Douglas Fairbanks leikarinn gerir kröfu til $12,391 og leikkonurnar Helena Costello Sherman og Dolores Costello Barrymore til $1,345 hver. þeim fyrirmælum að um skyldi vera kept og þeir hljóta er bezt- ir teldust spilamenn að leikslok- um, eftir að allir spilaklúbbar bæjarins hefðu reynt kunnáttu sína. Eingöngu er spiluð svo- nefnd "Contract bridge'", og fylgt spilareglum Culbertson's. Byrjað var í október í haust og hlaut Medical Arts (læknafélags klúbburinn) skjöldinn fyrst og | hélt honum í tvær vikur, Þá tók Conservative Bridge Club skjöld inn af þeim og hafa haldið hon- * ! um fram til þess er íslenzki Bridge klúbburinn vann hann, þann 18. þ. m. Kappleikar fara fram á hverju föstudagskvöldi. Spiluð eru 32 spil og taka 16 manns þátt í kappleiknum, er allir verða að spila sömu gjöf- ina, átta frá hvorri hlið. Spilið er mjög vandasamt, sem þeir vita, er inn á það þekkja. ís- lendingarnir höfðu einvalaliði á að skipa, og eru sumir þeirra, sem þátt tóku í kappleiknum, taldir með beztu bridgespilur- um í landinu. Þessir voru á hlið íslendinga: Pétur Anderson kornsölumaður, W. J. Líndal lögfræðingur og kona hans frú Jórunn Líndal, Dr. Baldur H. Olson, Dr. B. J. Brandson, O. J. Ólafsson, W. Olson og H. J. Pálmason. Næsta spilamót verður hald- ið föstudagskvöldið 8. janúar. Verður leikurinn á milli Skota (St. Andrews Club) og íslend- inga. Er það 10. mótið af 16, skeyti svipaðs efnis. Hefir stjórnarráðið synjað um undan- þágu til útflutnings og skírskot ar til umsagnar útflutnings- nefndar síldareinkasölunnar. Síldveiði hefir verið hér mikil að undanförnu. » * • Rvík 7. des. Bruni í Viðey. Um kl. 7 í gærkvöldi varð vart við eld í húsinu "Glaum- HANNES HAFSTEIN. Við afhjúpun líkneskis hans 1. desember 1931. Sem fyr vér ennþá fögnum þér og fylkjum liði þig í kringum. Sem glæstust hetja á þjóðar þingum í minnum lengi muntu hér. Það gerist oft, að fræknir falla: bæ" í Viðey, og magnaðist ^ó ferst ei orðstír kappans hann á skammri stundu, og brann húsið til kaldra kola. Glaumbær var stórt timbur- hús tvílyft, með útbyggingu, og var í upphafi ætlað verka- mönnum, sem stunduðu ígripa- vinnu hjá Miljónafélaginu í Viðey, en áttu þar ekki heima. — í útbyggingunni, sem var miklu yngri en aðalhúsið, bjó nú iKJartan Lárusson skrifstofu maður- hjá H.f. Kára. Varð miklu bjargað af innanstokks- munum hans. — Á loftinu í húsinu bjó ráðskona með tveim eða þrem börnum sínum, og mun hún hafa mist nær allar eignir sínar sem voru óvátrygð ar. — í kjallaranum var eitt- hvað af matvælum og verkfær- um og brann það alt. Um upptök eldsins veit blað- ið ekki með sannindum, en heyrst hefir að kviknað hafi frá ofni. Engin slys urðu við brunann, og öðrum húsum var ekki hætt, vegna vindstöðu. > (Vísir) SKÁLARÚSTIR ÞORGILS ÖRRABEINSSTJÚPS Á leiðangri sínum í Græn- landi í sumar, rannsakaði Knud Rasmussen ýms forn mann- virki, en merkilegustu rústirn- ar fann hann í svokölluðum Skjöldungafirði. Hyggur hann er þreyta á, á þessum vetri. að það muni vera rústirnar af Er sennilegt að sókn verði ó- væg af beggja hálfu, og verður gaman að frétta af úrslitunum. Sigur íslendingum! FRÁ fSLANDI. BRETLAND OG SKULDIR ÞESS. vatnsveitu, götulagningu oglagar sögur komu víðar að úr framhaldsskóla við barnaskól- ann. Svo varð hann ráðherra — hinn fyrsti íslenski ráðherra, búsettur hér. Engum manni var það fremur að þakka en honum að stjórnin var flutt inn í landið, og var hann því sjálf- kjörinn í það embætti, eins og hann var þá hinn sjálfkjörni foringi íslendinga. Sem ráð- herra hafði hann tækifæri til þess að koma ýmissum hug- sjónum sínum í framkvæmd, en þó var mikið eftir. Hann landinu. Pandit Nehru, forseti All-India Congressins, var tek- inn á leiðinni, er hann ætlaði að mæta Gandhi, og settur í varðhald. Er svo á fréttunum að sjá, sem lítið hafi skort á, að í almenna uppreisn slægist. Enn hefir þó ekki af því orðið. Daginn eftir hélt Gandhi ræðu, fyrstu ræðuna eftir að hann kom heim. Um 50,000 manns hlýddu á hana. Lýsti hann því yfir meðal annars, að hann mundi ekki frá stefnu sinni víkja, þó kaupa þyrfti t fyrsta sinn í sögu Bret- lands er nú líklegt, að til þess dragi að það geti ekki greitt erlendum þjóðum skuldir sín- ar á ákveðnum tíma. Hafa bankastjórar og fjármálamenn Breta látið það uppi, að þeir mundu ekki sjá neinn veg til að greiða Bandaríkunum skuld- ir þær, er í gjalddaga falla á komandi ári. Hjálpast margt að því að gera Bretlandi þetta ómögulegt. Fyrst og fremst getur það ekki innkallað skuld- ir sínar hjá Þjóðverjum og öðr- um Evrópuþjóðum. í annan stað er gengishrun sterlings- pundsins. Og í þriðja lagi skatt arnir á brezku þjóðinni, sem svo miklir eru, að hvergi eiga sinn líka. Og svo hrun eigna- markaðarins, sem nemur 4 til 5 biljónum dala á síðastliðnu ári, og öðru eins á tveimur næstu árum þar á undan. Rvík 28. nóv. Ríkisstjórnin sviftir Björn Björnsson bakarameistara vínveitingaleyfi. í gær klukkan að ganga 3, komu lögregluþjónar á hótel Borg og innsigluðu áfengis- geymsluna. — Jafnframt fékk Björn Björnsson bréf frá dóms- málaráðuneytinu, þar sem hon- um var tilkynt að vínveitinga- leyfi 'væri af honum tekið, og mætti hann ekki, eftir móttöku bréfs þessa veita vín. snjalla, sem stríddi fyrir land og lýð; hans líf skal dáð um alla tíð. Svo lengi varir Iofstír þinn, sem lifir íslenzk þjóð og tunga. Þú trúðir fast á tímann unga og leiddir hann í landið inn. Með von og traust og viljann djarfa þú vaktir þjóð til nýrra starfa. Með afreksmannsins afli' og trú hér unga tímann vígðir þú. Og stattu í málminn steyptur hér sem sterkur vörður þjóðar dáða og giftusamra, góðra ráða, ef hættu þjóð að höndum ber. Og heitum því: í háska og vanda með huga einum saman standa sem heild, og allir halda vörð um heiður þinn, vor ættarjörð! Þ. G. —Mbl. dalur, sem kallaður er Dalur Maríu drotningar. Er hann um- luktur jöklum, en þar er gróður mikill, blóm og kjarrskógur. Eftir dalnum renna ár, og þær fullar af laxi. í firðinum segja Eskimóar að sé uppgripa afli af hákarli og heilagfiski, en selveiði úti fyrir. Um fugl er lítið og landdýr eru þar engin. —Lesb. Mbl. INDIÁNAR geyma 300 ára gamalt herfang. Amerískur fornfræðingur, Arthur' Woodward hefir nýlega skála Þorgils Örrabeinsstjúp, og er margs ólíklegar til get- ið. í lítilli vík við fjörðinn, nokk uð frá þeim stað þar sem Eski- móabygðin er, rákust þeir á riistir þessar. Mátti það heita j. w j m v. u 1.4 fundið i Indianaþorpmu Oraibi hending, þvi að þær voru huld- . * / i,-i'»- -1 •«• tj,',o,-« i Mexico fjolda af skjoldum, ar blomskruði og pdviði. Husið „ \_ t, , „. •*,.,.,, • * r__ct- isverðum og brynjum, sem Pue- hefir venð bygt þanmg, að fyrst , ' , ,., ° , \ \ . ., , „ . . .,,, , ,, | b o-Indiánar hafa tekið herfangi er anddyri, en sjalfum skalan- , .. .*,•,.' ,,„nl af Spánverjum fyrir 300 arum. um hefir venð skift í tvent • , . *. . , , , . . . , u^«, Spanverjar voru þa að leggja með þvervegg. Auk þess hefir ;_,_,.. , .„ . JAC .* '_u • -X1/.IÍ t, * „ iMexico undir sig, og arið lb05 verið utbyggmg dahtil. Það er . . *' ° „ c-^ * i • oAi istofnuðu þeir borgma Presido a erfitt að mæla veggina sok- ,;. .„..,. , . * * . ___„ I de Santa Fé rett hja landamær- um groðursins, en þeir voru „ " , - um Pueblo-Indiána nkisins. viðasthvar um emn meter a , , ,.,, , ,,. „ -1-, : Háðu Indianar margar orustur hæð og ahka þykkir. En ekki ° , ,. ., fX „ „.. við þa, og herfangið hafa þeir voru rustirnar ohreyfðar af l "...._ siðan geymt sem helgidoma og mannavöldum., Hefir einhvern tíma verið bygður Eskimóakofi . notað við andadansa og aðrar Morgunblaðið spurðist fyrir inn í hliðskálaveggsins og Eski trúarsamkomur. um það hjá lögreglunni í gær, hverjar væru orsakir þess. Jón- atan Hallvarðsson fulltrúi lög- reglustjóra varð fyrir svörum. Hann sagði, að leyfið hefði ver- ið tekið af Birni Björnssyni, vegna þess, að sannast hefði, að hann væri riðinn við áfengis mál. En þar eð rannsókn þess væri skamt á veg komin, neit- aði hann um frekari upplýs- ingar í málinu. • • • Seyðisfirði 6. des. - Vegna mikillar síldveiði hér undanfarnar vikur, hefir bæj- arstjórnin hér sent áskorun tll atvinnumálaráðuneytisins að móar hafa rifið mikið grjót úr! **& f6u Indíánar, sem ena veggjunum. Hleðslan er þó enn eru eftir í Pueblo-landinu, stæðileg þar sem hún er ó- geyma gripi þessa vanlega, og hreyfð, og hafa verið notaðir Það var fyrir sérstaka nað, að furðu stórir steinar í hana. Má Woodward fékk að sjá þá. En af öllu marka, að bygging þessi ekki var við það komandi að hefir ekki verið gerð af Eski- han nfengi neitt af gripunum. móum, og á því, hvað pílvið- 1 öðru Þ0^1' sem heitir Acamo urinn, sem vex í rústunum, er íékk hann þó þrjá spánska stór, og rætur hans greinast sWöldu hJá Indíánum. Eru þeir víða, má marka að byggingin kringlóttir og gerðir úr tvöfaldri er mjög gömul. nautshúð. Spánska skjaldar- ' Það eru miklar líkur til þess nierkið er málað á þá með gul- að þetta séu skálarústir Þor- um> rauðum og grænum lit. gils ÖiTabeinsstjúps, því að lýs- —Lesb. Mbl. ingin á þeim kemur vel heim við söguna. Þar segir, að þeir j Skemtisamkoma. hafi bygt sér skála við vík nokk Stúkan Skuld hefir ákveðið gera ráðstafanir til þess að ura og hafi skálinn verið holf- að hafa almenna skemtisam- koma síldinni á markað, þar eð aður í tvent. Bjó Þorgils með komu á miðvikudaginn 6. janú- fullvíst megi telja að hægt sé að fá nægan markað fyrir hana. Hreppsnef^d Seyðisfjarð- sínu fólki í öðrum endanum, ar. Þar fer fram söngur, hljóð- en Jósteinn og hans fólk í hin- færasláttur, kappræða og alls- um endanum. . ' konar gleðskapur. Allir vel- arhrepps sendi landsstjórninni | Inn af Skjöldungafirði er komnir. Kostar ekkert.

x

Heimskringla

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Heimskringla
https://timarit.is/publication/129

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.