Heimskringla - 18.04.1945, Blaðsíða 3

WINNIPEG, 18. APRIL 1945
HEIMSKRINGLA
3. SÍÐA
PASKARÆÐA
Eftir séra Halldór E. Johnson
Framh.
Þótt ráða megi of orðum ritn-
inganna, að postularnir hafi trú-
að á holdlega upprisu meistar-
ans hygg eg þeir hafi brátt lagt
aðra háleitari og andlegri merk-
ingu. í hana. Aftur á móti hef ir
kirkjan eða guðfræðin haldið sig
fast við hina grófari, holdlegu
hugmynd og út frá henni skapað
sór kenninguna um upprisu
holdsins, sem ennþá er talað um
í játningunum, þótt mig gruni
að fáir trúi, nú orðið. Frá sögu-
kga rökrænu sjónarmiði hefir
líka hin holdlega upprisukenn-
ing aðra mieingalla. Hún gefur
ekki nægilegt tilefni til þeirrar
hreytingar, sem andlega skoðað,
verður á postulunum, né þeirrar
orku sem trú þeinra veitir. Taki
^naður frásagnir guðspjallanna
hókstaflega trúanlegar, voru þeir
aður viðstaddir upprisu Lasar-
°sar án þess sá atbuirður olli
^niklum sinnaskiftum í huga
þ°irra. Frásagnir um upprisu
óauðra er annars víða að finna
hæði í biblíunni og öðrum helgi-
ritum — já og jafnvel í fleiri
fornsögnum. Ekki verður samt
þess vairt að slík kraftaverk
verkuðu svo mjög á þá sem ann-
ars trúðu atburðunum.
Til þess að öðlast einhvern
skilning á viðbrögðum postul-
anna verðum við fyrst og fremst
®ð gera okkur einhverja grein
fyrir sálairástandi þeirra og and-
iegum þroska. Þess ber þá fyrst
að geta, að þeir voru — að Lúk-
asi ef til vill undanskildum —-
aigerlega óupplýstir alþýðu-
menn, og myrkur vanþekking-
arinnar var þá meira en nú, því
engin er sá, í samtíðinni, sem
engin sannleiksgeisli hefir skin-
tð. En hér ber okkur að nema
staðar og gera okkur grein fyrir
fleiru. Þeir voru fávísir en ekki
afvegaleiddir. Nú er því ein-
mitt svo farið, að í farveg þekk-
ingarinnar hafa flotið öfga-
stefnur og mieira og minna frá-
æitar kenmsetningar er glepja
mönnum gáning. Þekkingar-
^eysi postulanna átti skylt við
vanþroska barnsins fremur en á-
skapaðan vanskilning, sem skap-
ast af falsrökum. Þeir voru
þessvegna meðtækilegri fyrir á-
þ^if, en þau áhrif urðu að viera
n°gu sterk og nógu greinileg,
því heilaspuni grísku heimspek-
hinar og barndóms, hálfþekking
^isindamenskunnar rómversku
°áði ekki til þeirra. Þeir lifðu í
^eimi hversdagslegrar efnis-
hyggju ienda voru þeirra ætt-
jeiddu trúarbrögð, gyðingdómur-
mn svo ósálræn í eðli sínu, að
þau höfðu aldrei myndað sér
°einar ákveðnar skoðanir um
a°nað líf.-
Eg hef reynt að velta þessu
iyrir mér á allar lundir, því mér
^efir lengi skilist að upprisan sé
uPprisa kristindómsins. Því meir
Sern eg hefi um það hugsað, þess
sannfærðari hef teg orðið um
sannveruleika upprisunnar í
þeim skilningi að Kristur hafi
mrst postulunum eftir andlátið,
annars eiga athafnir þeirra eng-
ar skýringar. Nú var þeim lang
eólilegast, eftir upplagi sínu og
andlegum þroska, að skoða þetta
^yrirbrigði frá holdlegu sjónar-
miði einungis. Engin mundi fús-
ari en eg að kannast við ýkjur
°g afvegaleiðslu í ölum fom-
'ritum, en það hefir, að hinu leit-
lr,u aldrei blindað mér sýn,á því
að ýkjurnar em altaf ofnar í
rmgum einhvern sannleiks
Jarna. Jafnvel í skáldskapnum
S*kja menn æfinlega fyrirmynd-
m°ar til þess sem er sýnilegt og
eyranlegt. Röksagnarlausar
,uilyrðingar eiga hér engan rétt
a sér, fremur en annarstaðar
i^Sar einlægir menn grafa eftir
^Hi sannleikans í fornum fræð-
um eða nýjum. Um hvað sé
hiegt eður eigi gætu þeir einir
borið sem gjörþektu eðli allra
hluta.
Gætinn lesari getur vanalega
greint öfgar frá raunvsmleik-
anum í frásögnum hinna fmm-
stæðu höfunda, því þeir kunna
ekki að ljúga, þar sem okkur
hefir lærst listin með æfingunni.
Grunntónninn í upprisu frásögn
guðspjallanna geymir hljómblæ
sannleikans. öll viðbrögð post-
ulanna gagnvart viðburðunum
| em eðlileg og í samræmi við á-
i stand þeirra. — En fyrst af öllu
verðum við að hafa það hugfast
að það vom hvorki hieimspeking-
ar eða trúmenn, í nútíðar skiln-
ingi, sem stóðu við krossinn og
sáu “guðs hetjuna deyja”. Þeir
þektu Krist aðeins sem meistara
sinn og leiðtoga. Hrifniir af
töframagni persónuleikans höfðu
þeir fylgt honum í barnslegri
undirgefni. Ræður hans voru
þeim að mestu óskiljanlegar en
þeir höfðu takmarkalausa trú á
áhrifamagni hans. Þeir höfðu
aldrei ætlað sér annað hlutskifti
en vera hans lærisveinar og
fylgjendur. Nú stóðu þeir eins
og gersigraðir og höfuðlaus her,
eins og einmana og ráðþrota
börn við krossinn. Svo úrræða-
lausir vom þeir að þeir létu það
öðmm eftir að veita meistaran-
um nábjargirnar. Þessir menn
leiddust ekki af neinum hugar-
hyllingum, allra sízt nú þegar
vonir þeirra um guðsríki, rétt-
lætisins, góðmenskunnar og firið-
arins vom til grafar gengnar
með Kristi. Þeir trúðu aðeins
því, sem þeir heyrðu og sáu.
Hvað höfðu þeir séð? Böðla
Rómaríkis, hins ósigrandi negla
im’eilstarann á kirossinn. Þeir
höfðu séð Jesú hneigja höfuð
sitt í dauðanum, eins og í viður-
kenningar skynii við það vald
sem kveður upp dauðadóminn
yfir sannleikanum og réttlætinu
með ofbeldis hnefa hermensk-
unnar. Þeir höfðu heyrt hann
taka síðasta andvarpið — þar
með var því öllu lokið og þeir
sjálfir ekkert nema ósjálfbjarga
alþýðumenn beygðir og blóðrisa
undir örlaga svipu auðs og kúg-
unar,-
Þannig líta þeir út, á föstu-
daginn langa, en á páskunum og
eftir páskana eru þeir þess full-
vissir að Kristur sé ennþá með
þeim, sem lærifaðir og leiðtogi.
Jafnframt þessu fer strax að bóla
á æðri og andlegri skilningi á
upprisunni. Þess vegna gerist
hvítasunnu undrið, sem þyrfti
að skýrast í ljósi nútíðar þekk-
ingarinnar í sálrænum efnum.
En nú má .vera að einhver
spyrji: Er það ekki tómur bama-
skapur, að leitast við að skýra
þessa atburði? Jú, það er sá
barnaskapur, sem gerir ráð fyrir
því að allir hlutir eigi sér eðli-
legar orsakir. Það er sá barna-
skapur, sem vill gera sér rök-
ræna grein fyrir þeim atburði,
sem stærstum aldahvörfum hefir
ollað, í sögu mannkynsins. Það
er sá barnaskapur, sem metur
það ekki skammsýni að búast
við því að guð hafi gefið manni
skynsemina til að hugas. Það er
barnaskapur þeirrar barnslund-
ar, sem leitar föðurhúsanna eftir
þeim ábendingum, er eðli vort
og ígrundun gefa. Eg játa mig
sekan í þessum barnaskap. Það
er ekki nema sjálfsagt að virða
viðleitni þeirra, sem af litlum
efnum leituðu sannleikans á
liðnum öldum, en við ættum að
vera menn til að ávaxta þær
erfðir en láta þær ekki verða
eyðslufé í okkar höndum. Frá-
leitt hafa þeir, sem í morgun-
roða menningar og myrkri mið-
alda fluttu fáein sannleikskorn
að landi, ætlast til þess að þau
nægðu alheimi til eilífðar. En
kirkjan hefir verið frámunalega
hirðulaus um að auka þekking
sína í andlegum efnum; svo að
um andlega vísinda starfsemi af
hennar hendi hefir naumast ver-
ið að ræða, á síðairi öldum. Jú,
H HAGBORG FUEL CO. H
★
Dial 21 331 21 331
vísindaleg textarannsókn var
hafin af þýzkum guðfræðingum,
vanalega kendir við Tubingen
skólann, náði hún brátt til ann-
ara guðfræðistofnana um veröld
víða. Þessi texta rannsókn var
merkileg á marga lund og hefði
getað leitt til merkilegrair og já-
kvæðrar vísindaiðju um upphaf
og orsakir trúar vorrar, en hún
staðnaði þegar hún var búin að
segja okkur hverju við mættum
ekki trúa, hún gerði aldrei neina
tilraun til að leiða okkur að ör-
uggum heimildum um hverju
bæri að trúa. Þessi nýja guð-
Frh. á 7. bls.
HITLER i Aform
fýrir Canada
A Það hefði ekki gengið vel hjá okkur Canadamönnum, ef Hitler hefði getað komið
áformum sínum í framkvæmd. Hann hefði ekki verið vægari við okkar land í hryðjuverk-
um sínum, en hann hefir verið við þau lönd, sem hann hefir hernumið og sundur flett. Fólk
okkar hefði verið keyrt í þrældóm. Borgir okkar og land hefði verið lagt í auðn. Eigur
okkar teknar frá okkur.
A Synir okkar hafa barist af miklum móð og ósveigjanlega til eyðileggingar á-
formum hans. Fólk okkar hefir lánað peninga sína til Canada svo unt væri, að mæta þeim
gífurlega kostnaði, er stríð ætíð hafa í för með sér. Við höfum öll gert okkar hluta í því,
að koma Hitler og hans illa innrættu hermönnum á kné.
A Canada biður okkur enn um lán. Það verður að halda áfram stríðinu þar til
fullnaðar sigur er unninn. Hvert það vopn er herskarar okkar þarfnast verður að vera lagt
þeim í hendur. Fæði og meðöl verður að sendast í ríkum mæli. Hinum særðu verður að
vera hjúkrað, og að unnum fullum sigri verður að koma mönnum vorum heim og hjálpa
þeim til að koma sér fyrir í framtíðinni.
A Kauptu öll þau Sigurláns Verðbréf sem þér er unt. Þau eru sú bezta innstæða
er þú getur eignast. Þau borga ágætar rentur, og seinna, er þér kanske vanhagar snögg-
lega um peninga, getur þú fengið þá, án allrar tafar, út á Sigurláns Verðbréf þín, í hvaða
banka sem er. Kauptu alt sem þér er unt—það er kvöð er þú skuldar Canada—það er
kvöð er þú skuldar sjálfum þér.
Leggið í
það bezta
KAUPIÐ Victory Bonds
• NATIONAL WAR FINANCE COMMITTEE
8-64