Lögberg - 18.08.1927, Blaðsíða 3

Lögberg - 18.08.1927, Blaðsíða 3
 LÖGBERG, FIMTUDAGINN 18. ÁGÚST 1927. Bls. 3. f f t f 5m£^m^$n>*<m^^ f f Á/arp ijalikonunnar. Flutt á íslendingadeginum í Winnipeg, 6. ágúst 1927. Sem fljúgi svala hratt til hreiðurs síns, er hjúpar nóttin möttli sínum fold, eg heiman vestur hingað beindi för, og himinfegin treð eg þessa mold; því hún er ættar minnar óðalstorð, og elur börn mín, — gjöfult nægtaborð. Og langdreymd sæla sjónum mínum gefst: í sveit við fætur mína hópur sá, sem lagði upp á landnáms Kaldadal með lítil jarðnesk föng, en göfga þrá, sem auðnu-gull úr grjóti þrauta vann, og glitstaf frama' í skikkju mína spann. Sem móðir góð eg blessaði' ykkar braut, þó brann mér hjarta', er siglduð þið á haf; en vel eg skildi vona ykkar dirfð; % í vöggufé eg ykkur hana gaf. Þvi þó eg væri' af silfur-sjóðum anauð, eg seldi' í hendur ykkar mikinn auð: Þá tungu, er hafði þolað þrautaél um þúsund ár og verið hjörtum skjól; þá andans sjóðu, er enginn tæma kann, og eiga glóð, sem lífgar hug er kól; þá sálargöfgi, er sólarkyngi eitt og sortabyljir geta mönnum veitt. Og arfleifð sú varð ofkulindin bezt á ykkar för um landnáms Kaldadal; þið sól og næring sóttuð í þann brunn; hann sannur reyndist þá, og jafnan skal. Þann gnægtaríka, gulli dýrri arf að geyma, er allra trúrra niðja starf. Og hjarta mínu hlýnar vel i dag; mér hlær við augum framtíð þessa.lands; þar börn mín éiga drjúgan heiðurs hlut, og hnýta sinni móður dýrðar-krans. Eg færi kveðju' af feðra og mæðra grund; nú farið heil, — hve dýrðleg þessi stund. Richard Beck. t f f í f f ?:? f f X f f ?:? ^?TVrTVrTi? 4p *jfr~jp~jF~4^~Jp^^F~jF 4r~4** +^ -^^ W^ -^^ ^9 ^' ^+^ O^ <& G^ 4 ^????^??????????????^?????^ Minni Nýja íslands. Flutt á Hnausum 1. ágúst 1927. Þeir sneyddu hjá þér úr öllum áttum, því enginn treysti sér þig að vinna, þú varst stórlát og hörð í háttum, hugðu þeir blíðara viðmót finna; virðist ei fært í vetrar hríðum, veiði að sækja á ís og merkur; frumskóga við og fen í hríðum fellur hVer, sé ei viljinn sterkur. En þeir komu loks, sem þorðu' að reyna það, og fengu þig augum litið; •íslenzkir menn, sem áttu hreina og öfluga trú á vit og stritið; þeirra var öðrum þjóðum smærri, og þó að enginn teldi þá ríka, höfðu þeir manndáð mörgum stærri og mátt til að vinna nýlendu slíka. Fánýtt er margt, sem finst á jörðu, fegrað og prýtt af gyllinga safni, en þér var kærra að heita hörðu, heldur en kafna undir nafni; væntir að sérhver vita mundi, að vor er hér og sumarið hlýja, gróður og tigin tré í lundi, þó trygðin skírði þig fsland hið Nýja. Hér hefir íslenzki andinn lifað, andi sá, sem um framför dreymir; hér er i lífsbók landsins skrifað letur það, sem að tíminn geymir; hér hefir íslenzka þrekið þolað þrautir miklar og yfirbugað; hér hefir bergið Mjölnir molað, mest og íslenzkur kraftur dugað. Óska eg þess: að allar tíðir íslenzka málið hjá þér geymist, starfi með dug og drengskap lýðir, dáðir þeirra svo aldrei gleymist. Vaxi hér ungur andans gróður, undir norrænu geislabliki; verði hér sæmdar sigur-óður sunginn, og haldið frónsku striki. Böðvar H. Jakobsson. i T f f f t f ^^^^^^^?^??????????????^ Hvorum ? Við vorum nokkur, að horfa, á mynd af ungum, svipmiklum og mannvænlegum manni. Sagði þá gáfaður maður viðstaddur, er dáir mann þann, sem myndin er af: "Er nú þetta guð eða djöfull- inn, sem horfir úr andlitinu? Segið mér." Enginn svaraði þá. Rétt á eftir sagði sami maður: 'XJuð og djöfullinn saman, eru 'all right', en annar þeirra al- gerlega, hvor sem er, er ómögu- legt." Eg var að hugsa um þessar setningar morguninn eftir, þegar eg vaknaði, og nokkur svör komu mér til hugar: 1. Það hlýtur að vera guðs andi, megin-andi þessa unga manns, sem um ræðir, því frá barnæsku hefir hann þráð að skapa fagrar myndir. 2. Það eru aðal einkenni myrkra valdsins, að viija eyðileggja og kvelja. 3. Það eru aðal einkenni Ijóss- valdsins, að vilja lífga, gleðja, hef ja, tkapa heilbrigðar eindir og heildir.. Seinni setningin 'XJuð og djöf- ullinn saman, 'all right', en ann- an þeirra, er algerlega ómögu- legt." Um samvinnu guðs almáttugs og óvinar sálnanna, getur ekki verið að ræða, með samþykki frá Satan. Þegar Drottinn notar Satan, hlýtur sú vinna að vera úti látin, eins og til dæmis fyrir Sæmund fróða, annað hvort með óleyfilegri von um mannssál að launum, eða af beinni nauðung. Líklegast alt af með voninni um að fá þessa lifandi heildar- veru, sálina, til að kvelja. Það er því undir frelsisnotkun manns- ins komið, hvort Kölski verður af laununum eða ekki. Að hið illa vald sé til af vís- dómsráði Guðs, efast eg ekki um, en eg er algerlega öndverð þeirri trú, að hann hafi ákvarðað néin- ar sérstakar verur til að falla því alveg á vald; en vissir eiginleik- ar eru sjálfdæmdir inn í myrkra- ríkið, falla þangað, af náttúrlegu eðli sínu, eins og geisli frá sól, og þá vjtanlega þéir með, sem gefa sig af fullu ráði og ákveðnum vilja þar með. Það er, að falla á Satans vald. Er þá jafnt á komið fyrir þeim, sem felfur á Guðs vald? Svarið er svo stórt og mikið, spurningin svo heimskuleg, að það sýnist fásinna éin, að taka éinstaklings dæmi. En þegar við erum að læra að lesa, byrjum við á a b c, eða einhverju einu feljóði stafanna o. s. frv., þar til við fljúgum yfir stafrofið, í hvaða samsetningu þéirrar tungu, sem vér kunnum, sem er. Svo er það með stóru málin, að einstaklingsdæmin mynda heild- irnar. Eg ætla því að konja með myndirnar, sem flugu í huga minn í morgun, sem svör við setn- ingunni áminstu. Á holdsvistardögum Jesú Krists standa harmþrungin foreldri yf- ir rekkju -dáinnar dóttur sinnar, á Gyðingalandi. Stúlkan er um tólf ára, og harmur þeirra yfir skilnaðinum endalausa, nístir hjörtu þeirra, svo tárin hrynja þeim af augum, um andlitin og rekkju og lík hinnar dánu, og andvörpin eru svo sár, að ná- grannar þeirra taka undir í hóp- um úti. Jesús Kristur gengur í húsið, að rekkjunni, tekur í hönd litlu stúikunnar, vekur hana til lífs og gefur hana foreldrunum aftur. Og til frekari áherzlu skípar hann að gefa henni að borða. — Fyrir fáum vikum síðan hitti maður, þá staddur í Winnipeg, og sem, samkvæmt áður frömdum glæpum, má hiklaust telja á djöf- ulsins valdi, litla stúlku fjórtán ára, sem bauð honum að kaupa blóm. Hann kaupir, en kveðst eigi h'afa smápeninga á sér og segir henni að koma upp á her- bergi sitt, og sækja borgunina. Hún fer á eftir honum. Hann tekur um kverkar henni, og byrjar að kremja úr henni líf- ið. Hann rífur af henni öll föt, og nagar í sundur brjóst hennar og háls. (Þannig var líki hennar lýst fyrir mér). Þannig útlítandi var lík hennar, er það fanst und- ir rúminu hans, fáum dögum síðar. Með hvorum vilt þú vera? Á holdsvistardögum Jesú Krists mætti hann ekkju, sem með trega elskandi móður fylgdi einkasyni sínum til grafar. Jesús kendi í brjósti um hana, mælti til hennar: "Grát þú eigi." Vakti son hennar frá dauðum og gaf hann aftur móður sinni. — Sumarið 1925 náðu tveir há- skólanemendur í Chicago, í Bandaríkjunum í Norður Ame- ríku, tólf ára dreng út í bifreið með sér. Það hafði grípið þá löngun til þess að vita, hvernig það væri að drepa mann. Og þess- ir tveir menn, um tvítugsaldur, gáfaðir, hámentaðir, en báðir guðlausir, drápu þarna dreng- inn, til þess að svala þessari fýsn. Með hvorum vilt þú vera? Alt þetta og margt fleira, hefir skeð og endurtekst, svo oft og í svo mörgum myndum í heiminum, að enginn fær tölu á komið. Viltu vera með honum, sem læknar brestandi mæðrahjörtun og önnur slík hjörtu, hressir, styrkir og lífgar, eða honum, sem tælir, blekkir og rífur lifandi manneskjur í sundur? Hvor heldur þú að sé betri? Rannveig K. G. Sigbjörns^on. Prestastefnan 1927. hófst mánudag 27. júní með guðs- þjónustu í Dómkirkjunni, þar sem annar prestur við Dómkirkjuna, séra Friðrik Hallgnmsson, pré- dikaði út af orðunum í Jóh. 20, 21. Því næst tók vígslubiskup Geir Sæmundsson synoduspresta til altaris. Kl. 4 e. h. var prestastefnan sett í húsi K.F.U.M. og voru þá komn- ir til stefnunnar 8 prófastar, 19 prestar og all'ir kennarar guð- fræðadeildarinnar — alls 30 and- legrar stéttar menn. Síðan bætt- ust níu í hópinn. 1 upphafi fundar var sunginn sálmur og bæn flutt af biskupi, sem að því loknu gaf ítarlegt yf- irlit yfir umliðið fardagaár. Byrj- aði hann á því að minnast tveggja látinna mætispresta, séra Eggerts Pálssonar prófasts á Bréiðabóls- stað, og séra Árna Jóhannessonar í Grenivík, er látist höfðu á far- dagaárinu. Af prestsekkjum hefði ein látist á árinu, frú Valgerður Jónsdóttir, frá Völlum í Svarfað- ardal. Tala þjónandi presta væri nú 107 og auk þess 2 aðstoðarprest- ar. Prestaköllin væru alls 111, en 5 væru prestlaus í bili. Af prestaköllum, sem nú væru, ættu þrjú að falla úr sögunni við næstu prestaskift'i (sem sé Bægisár-, Sanda- og Lundarprestakall), samkv. lögum frá 1907; og yrðu prestsköjlin þá alls 108, en em- bætt'in 109, þ. e. 2 við dómkirkj- una). f Tveir prófastar hefðu beiðst lausnar á árinu (séra Kjartan í Hruna og séra Páll í Vatnsfirði) og einn látist (séra Eggert Páls- son). I stað þeirra hefðu verið skipaðir þeir séra ólafur Magn- ússon í Arnarbæli fyrir Árnes- prófastdæmi, séra Sigurgeir Sig- urðsson fyrir Norður-ísafjarðar prófastdæmi, og séra Ófeigur Vig- fússon fyrir Rangárvallapró- fastdæmi. — Voru þessir nýju prófastar allir v'iðstaddir á fund- inum og bauð biskup þá velkomna í prófastsstöðu. Frá síðustu far- dögum hefði séra Stefán Jónsson próf. á Staðarhrauni fengið lausn frá embætti, en við prófasstörf- um hefði þá tekið, sem settur í bili séra Gísli Einarsson. Þrír kandídatar hefðu vígst á árinu, Sveinbjörn Högnason t'il Laufáss, Sigurður Einarsson til Flateyjar og Páll' Þorleifsson til Skinna- staða. Nýjar kirkjur hefðu verið reist- ar alls 7 á árinu: í Flatey, á Draflastððum, Víðirhóli, Sleð- brjót, Stærra Árskógi, Síðumúla og Kálfafellsstað, — allar úr steinsteypu. — Prestseturshús hefðu verið reist á Höskuldsstöð- um og Bergþórshvoli, og byrjað á prestseturshúsi á Skútustöðum. Síðasta. alþingi hefði verið sparnaðarþing og hefði það vit- anlega einnig komið fram í fjár- veitingum til kirkjumála (styrk- ur til uppgjafapresta og prests- ekkna verið færður niður í 7,000 kr. og framlög til húsabóta á prestsetrum úr 34,000 kr. í 24,000 kr. Þó hefði þingið samþykt end- urreisn Mosfellsprestakalls í Mos- fellssveit. Þá skýrði biskup frá hag kirkju- sjóðs, sem hefði nú handbært fé með minsta móti, vegna hinna mörgu nýju kirkna, sem reistar hefðu verið á árinu. Ný lán hefðu orðið um 30 þús. og úttekt af inn- eign um 30 þús. Enn mintist biskup á yfirreið sína á liðnu ári, á kirkjulega fundi, sem haldnir hefðu verið (á Austurlandi og í Vík), á kirkjulega starfsemi og útkomin rit. Þá gaf biskup yfirlit yfir messu- gerðir og altarisgöngur. Reglu- legir messudagar á árinu hefðu átt að vera 6,431, en messur hefðu alls verið fluttaf 4,228, eða tæp- lega 40 á hvern þjónandi prest. Utan Reykjavíkur hefðu flestar messur yerið fluttar í Garða- prestakalli á Álftanesi og Út- skálaprestakalli. í 11 presta- kðllum frá 12—20. Altarisgestum hefði farið fjölg- andi. Alls hefðu þeir orðið 5,430, er samsvaraði 9 af hundraði fermdra safnaðarlima. Þó hefði engin altarisganga far'ið fram í 6 prestaköllum. Fermdir hefðu ver- ið á liðnu ári alls 1,962. Hjóna- vigslur alls 616. Fæðst hefðu alls 3.013 (þar af 69 andvana). Dáið alls 1,122. Þá voru bornar upp tillögur um úthlutun styrktarfjár til upp- gjafapresta, og prestsekkna og þær samþyktar. (Til úthlutunar komu alls kr. 9,290). Enn fremur var skýrt frá hag prestsekkna- sjóðs, er nú átti í sjóði kr. 48,039. Gjafir til sjóðsins hefðu orðið alls kr. 508.00 á árlnu (úr 14 pró- fastdæmum). Kl. 8.30 flutti séra Friðrik Rafnar erindi í dómkirkjunni út af síðasta riti Sundar Singhs: "Eftir dauðann." Þriðjudag 28. júní hófst fund- ur að, nýju kl. 9 árd. með venju- legum hætti. Þar gaf biskup skýrslu um störf handbókarnefndar (frá 1925) og lagði fram ^Bráðabirg'ðatillögur" prentaðar frá nefndinni. Var kos- in þriggja manna nefnd til að at- huga þær (sérstl. guðsþjónustu- form'ið) og í 'hana kosnir þeir vígslubiskup Geir, séra Kjartan í Hruna og séra Gísli á Stóra Hrauni og skyldu þeir skilá áliti sinu á síðdegisfundi stefnunnar þann dag. Síðan hófst "prestafé- lagsfundur" og stóð fram yfir hádegi. ' Kl. 4 var aftur settur fundur, er hófst með því, að séra Guð- mundur Einarsson á Þingvöllum skýrði frá gerðum nefndar, sem kosin hafði verið 1926, í "barna- heimilismálinu." Urðu um I það allmiklar umræður,, ísem allar hnigu að því, að kirkju landsins og prestum bæri sérstök skylda til að vinna að því, að ráðin yrði bót á uppeldi vanræktra barna. Var samþykt á fundinum tillaga um 1) kosningu sérstakrar starfs- nefndar, sem falin sé yfirumsjón þessa máls og starfi í nafni presta- stéttarinnar að því að vekja á- huga manna fyrir þessum málum út á við, afla fjár til starfsins og reyna að koma á föstu skipulagi um land alt til hjálpar börnunum og til eftirlits I með uppeldi þeirra, 2) að fermingardagurinn í hverri sókn sé ákveðinn með leyfi landsstjórnar, til þess að afla fjár í þessu skyni, og 3) að kosin sé sérstök nefnd til þess í samráði við starfsnefndina, að undirbúa og koma á framfæri v'ið alþingi barnauppeldislöggjöf, er sniðin sé eftir staðháttum og þörf lands vors, og henni heimilað að bæta við sig mönnum utan presta- stéttar. Þá hófust umræður um breyt- ingu á guðsþjónustuformi samkv. tillögu handbókarnefndar. Nefnd sú, sem kosin hafði verið til að athuga tillögurnar, gerði grein fyrir áliti sínu og kom fram með ýmar athugas., sem þó aðallega hnigu að breytingum á orðfæri. Urðu allmiklar umræður um til- lögurnar, en yfirleitt lýstu ræðu- menn ánægju sinni yfir þeTm. Tillögurnar þóttu til bóta og mundu gera guðsþjónustuna há- tíðlegri og hluttöku safnaðarins meiri en hingað til hefði átt sér stað. Lofaði nefndin, sem unn- ið hafði að tillögurA þessum, að taka tillit til framkominna at- hugasemda við framhald starfs síns að endurskoðunarverkinu. Kl. 8y2 síðd. flutti séra Svein- b'jörn Högnason á Breiðabólstað erindi í Dómkirkjunni um "gildi trúarinnar." Miðvikudag* 29. júní kl. 9 árd. var aftur settur fundur með venjulegum hætti. Fyrst flutti biskup kirkjusögu- legan fyrirlestur um ferð Harboes til íslands. Síðan var haldið áfram umræð- um um handbókartilJögnrnar og þar rætt um helgsiðaformin við skírn, fermingu, altarisgöngu og hjónavígslu. Urðu hinar fjörug- ustu umræður um tillögurnar og komu þar fram ýmsar athuga- semdir, sem ræðumönnum þótti ástæður til að gera, og flestar til bóta, enda lofaði nefndin að taka þær til greina á sínum tíma. Stóðu umræður þessar fram yfir hádegi og var haldið áfram frá kl. 3 til 6 síðdegis. Að loknum umræðum var samþykt að bæta þrem mönn- um við í handbókarnefndina og hlutu kosningu þeir Har. Níels,- son próf., Bjarni Jónsson dóm- kirkjuprestur og Magnús Jónsson dócent. Þá var endurkosin nefndin, sem hafði með höndum barnaheimil- ismálið og kosin nefnd til að vinna að bættri lagsakipun við- víkjandi uppeldi vanræktra barna og eftirlíti með þeim (séra Árni Sigurðsson, dócent Magnús Jóns- son og sr. Friðrik Hallgrímsson). Þá flutti dómkirkjuprestur Ejarni Jónsson tillögu frá safn- aðarfundi dómkirkjusafnaðarins út af árásum á kristindóminn í bókum, blöðum og tímaritum, sem fram hefðu komið á síðustu tím- um, en safnaðarfundurinn hefði lýst hrygð sinni yfir og skorað á prestastefnuna að taka afstöðu til þeirra. Eftir nokkrar umr. bar Á. próf. Björnsson f. h. flytj- enda safnaðarfundartillögunnar, fram svohljóðandi tillögu: "Út af erindi dómkirkjusafnað- arins í Reykjavík finnur presta- stefnan ástæðu til að brýna fyrir prestum og söfnuðum landsins, að hvika í engu frá trúnni á Jesúm Krist, guðs son og frelsára mann- anna, samkvæmt heilagri ritn- ingu." Vildu sumir ræðumenn, að til- laga þessi væri ekki borin upp, en urðu í minni hluta. Var til- lagan þá borin undir atkvæði og samþykt með 21 atkvæði (4 atkv voru á móti henni). Var þá dagskrá fundarins lokið. Að fundarlokum flutti biskup bæn og var síðaji sungið versið: "Son guðs ertu með sanni." KI. 9 um kvöldið komu synódus- menn saman á heimili biskups til kaffidrykkju. — Mbl. Fyrir Menn og Konur, sem Eru að Missa Kratfa og Heilsu. Það sannast á hverjum deei að Nuga-Tone er ágætt meðal og sty^r heilsu þeirra, sem hafa við lasleika að stríða og þiást af magaveiki, meltingarleysi, gasi í maganum, höfuðverk, lifrarveiki hnnf MA*m£i tun?u' andremmu þunt blóð, htla matarlyst, ^igt og verki i hakamanum, slakar tauir- ar og eru yfirleitt í slæmu á- standi hvað heilsuna snertir Nuga-Tone gerir blóðið rautt og heilbngt, taugarnar stæltar 017 voðvana styrka; bað læknar nvr- un og ,Ker.r þau fær um að Vinna s;ÍL ver^ 'æ^ar blöðrusjúk- doma og kemur 1 veg fvrir hægða- Ieysi og veitir manneskjunni nýtt por og hf 0g stælir vöðvana osr taugarnar og styrkir öll líffær- in. Nuga-Tone er selt með á- oyrgð 0« peningunum sk'ilað aft- yr, ef kaupandi er ekki fvllileea 2^r.Lefi? fiWðfna í nökk- W»f^ F*sVí .ÖIlum 'yfjabúðum. Srtn v eft,rhkingum. hemtið hið | ekta Nuga-Tone. £g sendi œfinlega allan minn RJOMA ta "co-op." Vegna þess að þessi reglulega borgun fyrir rjóm- ann eru þær tekjur, sem bóndinn getur verulega reitt sig á; og eg hefi altaf verið ánægður með viðskiftin viÖ "Co-Op." SASKATCHtWAN CO OPERATIVE «*™t»KL* Assinibola, Bich Hills, Broadview, Bruno, Bulyea, Carlyle, Carnduff, Cudworth, Empress, .Gnavel- bourg, Humbolt, Indian Head, Invermay, Kelliher, Kerrobent, Lantre.nburg, Lanigan, Lloydminster, Maple Creek, Melfort, Melville, Moosomin, Moose Jaw, North Battleford, Outlook, Oxbow, Preece- ville, Radville, Regina, Saskatoon, Shaunavon, Shellbrook, Swift Cbrrent, Tantallon,, Tisdale, Unity, Wadena, Watson, Wawota, Weyburn, Wilkie, Wolseley, Yorkton. Samtal við A. P. Jóhannsson Skyldur Islendinga við Eimskipa- félag Islands. Alit og umsögn As- mundar P. Jóhannssonar um rekst- ur félagsins og framtíð. Hvað verður fclaginu að fótakcfli? Hér á dögunum haföi Morgun- blaðið tal af Á. P. Jóhanssyni. Hann kom hingað um daginn vestan frá Canada, til þess að sitja á aðalfundi Eimskipafélags íslands. Þetta er i þriðja sinni, sem hann kemur hingað í þeim erindum. Alls hefir hann verið hér fimm sinnum síðan hann fór til Ameríku árið 1000, og mun hafa fylgst ærið vel með í landsmálum öll þessi ár. Velvilji okkar Vestur-íslendinga, segir Ásmundur, til ykkar hér heima, lýsir sér m. a. í því, að við óskum þess og viljum að því stuMa, að Eimskipafélag íslands verði ykkur til sem mestra heilla og styrki sem mest sjálfstæði lands- ins. Allir sjá og viðurkenna, að fé- lagið var ykkur ómetanleg stoð á ófriðarárunum. — Fæ eg eigi bet- ur séð, en sjálfstæði íslands yrð^ það hinn mesti hnekkir, ef erlend- um félögum verður gert mögulegt að ná í sínar hendur samgöngum þcim, sem Eimskipafjélag íslands annast nú. Því næst vék Asmundttr talinu að aðalfundi félagsins. Álit mitt er í stuttu máli þetta, segir Ásmundur: Félagið hefir sem kunnugt er ekki borgað arð síðan fyrir árið H)2o. Þetta hefir ekki komið mér á óvart. T.g hOt því fram á aðal- fundi 1921, að svo miklir fjárhags- öröugleikar steðjuðu að félaginu, að eigi mundi vera hægt að greiða arð í 5—10 ár samfleytt. Eg' rökstuddi mál mitt með því, að bjartsýni og þarfir félagsins ár- in þar á undan, myndi leiða af sér 2% milj. kr. tap fyrir féiagið, ef miðað væri við verðlag, sem þá var orðið og frammundan var. Lagarfoss-viSgerðin varð félag- inu óhemjulega dýr. Nauðsynleg var hún. og verður engum um ó- þarfa kostnað kent. Eins var með (^oðafoss hinn nýja. Víst var þörf á skipinu. En óheppilegt var að smíði hans skyldi lenda á dýrasta tíma. ESlileg verðrýrnun á eignum fe- lagsins leidd að mínu áHti TQ2I af sér 2% milj. kr. tap, er gerði út- borgun arðs ókleifa næsta ár. Þetta hefir komið á daginn. En svo eg víki aftur að reikn- ingsútkomu ársins sem leið. Þótt ekkert fé sé fyrir hendi til þess að borga hluthöfum arð af hlutafé, er það jafn réttmæt krafa frá þeirra hendi að fé þeirra liggi ekki vaxtalaust árum saman. 7% eru hæfilegir vextir, io% er alveg óþaflega hátt. — Hlutaféð er sem næst 1.700,000 kf: Þau ár, sem fé- lagið borgar ekki arð sem svarar 7% af fénu, er réttmætt að skoða þá fjárhæð sem tap félagsins. F,n hvernig sem alt veltur, verS- ur að reikna firningu af eignum félagsins ár hvert, 5% af skipum. 2% af húseignum hér í Reykjavík og 5* af öðrum hústim og eignum félagsins. Sé þetta alt tekiS í reikn- inginn tel eg að tapið síðastliðið ár hafi numið kringum 400,000 kr. Framtíð félagsins fcr cftir því hve vel cða illa almcnningur á landi hér skilur skyldur sínar gagnvart félaginu. HliSstæð efni frá Canada benti eg á nú á aðalfundinum. Fyrir ó- friðinn mikla keyptu Canada-menn mestmegnis öll sín kol sunnan úr Jíandaríkjum. Menn vissu raunar þá um miklar kolanámur i Canada, en jafnframt var mönnum ljóst, at5 þau voru jniklu lakari að gæðum, en Bandarikjcíkolin. Þegar stríðið skall á hækkuðu Bandaríkjakolin fljótlega um 100—200% og voru þá gerð öflug samtök í Canada, til að vinna canadísku koianámurnar og mörg félög mynduð. Gerðu menn sér þá að skyídu að notfæra sér canadísku kolin mestmegnis, enda þótt l>au væru miklu lakari, með það eina fyrir augum, að stuðla að framleiðslu landsins og þar með sjálfstæði þess. Hafa nám- urnar því siSan verið starfræktar með góðum árangri. Við lítum sem sé þannig á í Canada að það skifti minstu máli hvernig dollarinn skift- ir höndum innan ríkisins, en aftur á móti, sé hann borgaður til er- lendra félaga fyrir aðfluttar vörur, sé hann kvaddur í síðasta sinn. Ef tslendingar litu Vannic; á málin væri Fimskipafélagi íslands áreiðanlega borgið. Svipað mættu þið taka ykkur 1 munn. ÞiíS, sem borgið hinum er- lendu félögum fé i fargjöldum og farmgjöldum, og sendið féC iA úr landinu. Þeir peningar eru þjóðinnt glataðir. ÞaS er mitt álit. að þið eigið ekki að láta þaS hafa áhrif á ykkur, jafnvel þó svo væri að Eim- sktpafélag íslands hefði eigi jafn- sjóSan skipastól og hin eriendu fé- lög. sem þó ekki er nú. Þið eisrið að fylkja ykkur um hið innlenda fé- lag. Eimsktpafélag íslands og sjálf- =tæði landsins er eitt og hið sama. Það er þegnskylda allra íslendinga, sem unna sjálfstæði- þjóðarinnar að hlúa að Eimskipafélagi íslands í orði og verki. —Mbl. 3. júní. DREWRYS STANDARD LAGER -hefir fengið viðurkenningu og haldið henni í fimtíu ár. Thc DfiEWRYS Limitcd Establlshed 1377 Wlnnlpeg, Phone 57 221

x

Lögberg

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lögberg
https://timarit.is/publication/132

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.