Lögberg - 27.08.1936, Blaðsíða 7

Lögberg - 27.08.1936, Blaðsíða 7
LÖŒBERG, FIMTUDAGINN 27. ÁGÚST, 19:56 Island, vagga german skrar menningar Þessvegna vilja Þjóðverjar kynnast landi og þjóð. Þ e g a r ferðamannahópur Norrænafélagsins þýzka var hér um daginn, átti blaðið tai um það við formann félagsins, dr. Ernest Timm, að hann sendi blaðinu línur eftir heim- sókn þessa. Blaðinu hefir nú borist eftirfarandi grein frá honum: Sennilega er engin þjóð í heim- inum, sem hefir' Island og tslend- inga í jafn miklum metu/m og Þjó'ð- verjar. Þa'ð er langt siðan að Þjóðverj- ar fóru að veita íslenzkri menningu og íslenzkri sögu mikla athygli; menn vissu og vita enn í Þýzka- landi, að arfur sá sem Eddurnar og sögurnar hafa geymt heiminum eru afrek sem hin íslenzka þjóð ein hef- ir unnið, þessar fyrstu germönsku bókmentir hafa verið kunnar, ekki aðeins meðal faglærðra manna, held- ur meðal allra mentaðra imanna í Þýzkalandi yfirleitt. Samúð sú, sem Þjóðverjar hafa með íslandi hefir þó hin síðari ár verið allmjög af öðrum rótum runn. in. Nú eru Þjóðverjar sannfærðir um, að öll hin evrópiska menning eigi rót sína að rekja til manna og þjóða af norrænum kynstofni, og sé þeirra verk. En þó flestar þjóðir heimsins hafi tekið upp og fengið hlutdeild í ytra formi þessarar menningar, þá sé það aðeins fáar þjóðir sem hafa í sér hinn skapandi þrótt til áframhald- andi framfara. Þessar fáu þjóðir og þá fyrst og fremst NorðurlandaþjúÖirnar eru, eða ættu að vera, skjól og skjöldur hinna þúsund ára gömlu hugsjóna hins norræna kynstofns. En hug- sjónir Norðurlandabúa eru þessar: Heiður, frelsi og sjálfstæði þjóð- arinnar, einstaklingsfrelsi og virðing fyrir rétti einsfaklinga, (sem vita- skuld verða að haga sér eftir þjóð- skipulaginu). En þessum hugsjónum er nú al- varleg hætta búin, fyrir asíatiskum kenningum, sem vilja láta einstakl- ingsfrelsið vikja fyrir kommúnisma, og þjóðfrelsi lí'ða undir lok fyrir harðstjórn. Þjóðverjar sjá ekki einasta Is- land, sem vöggu hinnar dýrmætustu germönsku menningar, heldur sjá þeir líka hér augljóst dæmi um það hve norrænir menn eru sérlega vel til þess færir að rnynda með sér þjóðfélag, dæmi um það, að nor- ræn þjóð, ef hún er vakandi, hefir hún ávalt í sér þrótt til sjálfstæðis. Þetta fordæmi sýnir ennfremur að þjóðfrelsi er undirstöðuskilyrði fyr- ir öllum menningarlegum og efna- legum framförum. Þess vegna hafa Þjóðverjar ekki aðeins áhuga fyrir því að kynnast sögu íslands og fornri menningu. heldur einnig og ekki siður landi og þjóð á líðandi stund. VitS viljum læra að þekkja menningu, atvinnu- vegi og tækni þessa lands. Og okk- ur er það ánægja, að persónuleg kynni, vísindaleg samvinna og verzl- unarviðskifti fari vaxandi milli Þjóðverja og Islendinga, enda erum við fullvissir uim a'ð margt gott get- ur af því leitt. Þessi viðleitni frá hendi Þjó'ð- verja er fullkomlega fjarskyld oll- um stjórnmálum. En það er á hinn bóginn eðlilegt. að mönnum í Þýzkalandi þyki það leitt að barátta sú, sem Þjóðverjar hafa verið þvingaðir út í, skuli vera misskilin á Norðurlöndum vegna þess hve menn á óskiljanlegan hátt blanda saman nationalsósíalisma og fascisma. Með þetta í huga og þessu áliti á landi og þjóð tóku f>oo Þjóðverjar sig upp og lögðu í ferð Norræna- félagsins með Milwaukee ti! tslands. Hugmyndir þessara manna gerðu ]>á ekki vonsvikna er til landsins kom. Við lærðum að þekkja land, þar sem mikilfengleg náttúra og bjart fjar- sýni var i hinu bezta samræmi vi'ð stórvirki þjóðarinnar, er gáfu ti! kynna af hvaða bergi hún er brotin. Allir ferðafélagarnir voru sam- niála um, að viðstaðan í landinu hefði verið alt of stutt. Tel eg nauðsyn á því, að gerður verði samningur milli þjóðanna, sem geri þýzkum ferðamönnum mögulegt að hafa þar lengri viðdvöl. Norræna félagið, sem hefir það hlutverk, að útbreiða og auka þekk- ingu og velvild til íslands meðal þýzku þjóðarinnar, imun geta séð fyrir því, að Þjóðverjar noti sér þá möguleika ti! fulls, sem gerðir verða á því, að slíkar ferðir verði farnar. (iæti þetta orðið til þess að auka skipasamgöngur milli íslands og Hamborgar. Þjóðverjar eru þeirrar skoðunar, að dýrmætasta eign hverrar þjóðar séu sérkenni hennar. Það má þvi ekki taka það illa upp fyrir mér, þó eg rétt minnist á, að nokkur vonbrigði voru það okkur Þjóðverjuim er vér sáum, að í hin- um hröðu framförum landsins virð- ist sem komið hafi yfir þjóðina, og þó einkum höfuðstaðarbúa, nokkur amerískur blær, sem dragi úr þjóð- arsérkennunuan. Yitaskuld sjáum við Þjóðverjar nauðsyn tekniskra framfara og vita. skuld höfum við trú á hinum miklu möguleikum landsíns, sem enn eru ónotaðir. En við höfum sjálfir fengið að kenna á hættunni sem af því stafar, er tækni og borgarlif kippir fólkinu út úr hinu þjóðlega umhverfi og get- um því haft ástæðu til að óttast að svo geti farið á tslandi. En sennilega er þetta álit eða ótti hvað íslendinga snertir sprottinn af því, hve viðkynning okkar við þjóð- ina var stutt, og með meiri viðkynn- ingu lærði ma'ður að þekkja þá rót- festu og þann styrkleika sem í þjóð- inni býr, því að öðrum kosti væri afrek nútíima íslendinga óskiljanleg á sviði málaralistar, líkamsmenning- ar, bókmenta, tækni og atvinnuvega. Margir ferðamannahópar koma á ári 'hverju til Islands. Varla nokkur þeirra mun hafa eins mikinn skiln- ing á þjóð og þjóðarhögum, eins mikla þörf fyrir að kynnast landi og þjóð persónulega eins og hinir 600 ferðamenn, sem komu með Mil- waukee á vegum Norræna f élagsins. Þessir 600 vinir þjóðarinnar hafa nú horfið frá landinu. Norræna félagið mun halda áfram að koma slikum ferðum á, og vonast jafn- framt eftir, að sem flestir íslending- ar lconii til Þýzkalands. Norræna félagið hefir 30 skrif- stofur víðsvegar um Þýzkaland. Mun félagið imeð ánægju leiðbeina öllum íslendingum er til þess leita og greiða götu þeirra til þess að kynnast menningu, vísindum, at- vinnuvegum og tækni Þjóðverja eftir því sem hver og einn óskar. —Mbl. 28. júlí. STJARNI Það var að vorlagi, að Stjarni kom í okkar eigu. Hann var þá illa undan vetri genginn, magur og skáldaður. Einnig var hann fóta- veikur og veill í lungum. Hann var ]>a tiu vetra. Maðurinn minn hafði heyrt um Kdsti hans sem "konu-hescs" og þeir brugðust ekki. Eftir að við eign- uðumst Stjarna átti hann góða daga og komst aldrei í kynni við hungur eHa þreytu. En veilan í lungum og fótum skildi aldrei við hann að íullu. Kg veit ekki, hvort Stjarni var nokkur afburða vit-hestur, en hann var hugljúfi, sem ekki er unt að gleyma. Stjarni var skeiðhestur, þýður og dúnmjúkur. Maðurinn minn hafði oft orð á því við mig, að Stjarni færi aldrei nema hálfa ferð hjá mér. Og hann hafði rétt að mæla. Það sá eg bezt þegar hann settist sjálfur á bak honum. Þá færðist Stjarni í aukana og sýndi, hvað í honum bjó: Skapið mikið og flýtir með ágætum. Hann fann það, klárinn minn, að þeim kostum var bezt að stilla í hóf, þegar eg átti í hlut. Stjarni tók miklu ástfóstri við brúnan reiðhest, sem maðurinn minn átti, mikinn grip og gamm- vakran, og varð honum mjög fylgi- spakur. Enda áttu þeir oft samleið og voru jafnokar um margt Einu sinni sem oftar, fylgdi eg manni minum vestur að öxnadals- heiði, þegar hann var að fara í póst- fer'ð. Reið eg Stjarna. Þegar eg á heimleiðinni var komin ofan fyr- ir Bægisá, fór eg fram hjá þremur útlendingum, sem áðu þar í gildragi. Hélt eg áf ram, en haf ði skamt f arið, er eg varð þess vör, að þeir ,voru komnir á hæla mér. Blakaði eg þá við Stjarna og tók hann hraða skeið- sprett. Dró þá skjótt í sundur. Þannig gekk f erðin niður Þelamörk og suður Kræklingahlíð. Stjarni brá sér alt af á hlemmiskeið, þegar mennirnir voru komnir all-nærri. Þegar komið var á móts við Ásláks- staði beygði eg af þjóðveginum og á veginn, sem liggur þangað heim. Leit eg þá til baka og sá, að þessir ferðalangar höfðu stigið af hestum sínum og horfðu eftir okkur Stjarna, sem nú fórum í hægðum okkar. Þeir höfðu lítið af samfylgd okkar að segja. Stjarni sá um það. —Margs hefi eg að minnast um samveru okkar Stjarna, þótt þess verði ekki hér getið. Það er haustdagur. Stjarni er á túninu. Hann hefir ekki tekið effeir póstlestinni, sem kemur neðan veginn. Þegar hún er komin heim i hlað, lítur hann snögt upp. Hann setur sig í kuð- ung og fer á harða spretti upp bratt túnið og hlaðvarpann. Það gljáir á sívalan skrokkinn og hann er léttur i spori og liðugur eins Og ungviði. Eg horfi á Stjarna og fæ sting i hjartað . . . Eftir fáa daga á hann að deyja. Einu sinni dreymdi mig Stjarna eftir að hann féll frá: Eg þykist stödd á víðáttu-miklum völlum, grösugum og iðjagrænum. Mér verður litið i suður-átt. Sé eg þá hvar hestur er á fleygiferð og stefnir í átt til min. Þegar hann nálgast, hægir hann á sér, og þekki eg þar Stjarna minn. Tlann geng- ur til mín og íeggur höfuðið upp við brjóst mitt. Og eg strýk honum og klappa um brjóst og háls..... Mér þykir vænt um þennan draum og eg veit hann rætist. Eg hitti hann aftur, blessaðan klárinn minn ! Gttðrún Jóhannsdóttir, frá Ásláksstöðum. —Dvraverndarinn. JÓNS BJARNASONAR SKÓIJ Margt hefir verið ritað um Jóns Iíjarnasonar skóla. Sumir hafa verið skólanum vinveittir en aðrir óvinveittir. Mér dettur ekki í hug að deila um það málefni. Eg ætla aðeins að segja frá því, sem skól- inn hefir gjdrt fyrir mig. Eg hefi verið hvorttveggja, nem- andi og kennari í Jóns Bjarnasonar skóla. Haustið 1927 innritaðist eg, sem nemandi, í skólann og stundaði nám þar þangað til um vorið 1930, að eg útskrifaðist. Eg lauk fjórum bekkjum (Grades 9 to 12) á þremur árum og hefi mikið að þakka skól- anum fyrir þau ár. Eftir að eg fór f rá Jóns Bjarnasonar skóla stundaði eg nám i háskóla Manitoba-fylkis og kennaraskólanum og útskrifaðist úr báðum þessum mentastofnunum. Fór eg þá að leita að kennara-em- bætti og var þá Jóns Bjarnasonar skóli aftur mér til hjálpar. Eg fékk kennaraembætti í skólanum síðast- liðið ár. Nýlega sagði eg lausri þessari stöðu vegna þess að mér bauðst miðskóla-embætti í stærri skóla. Eg er Jóns Bjarnasonar skóla þakklátur fyrir að fá tækifæri þar til að kenna og einnig fyrir námsár min í þeirri stofnun. Jóns Bjarnasonar skóli hefir hjálpað fjölda ungmenna, íslenzkra og hérlendra. Skólinn hefir gefið mörgtrm islenzkum kennurum æf- ingu sem er svo dýmæt. Eg er ekki sá eini, sem hefi gott að þakka skól- anum. Skólinn er enn í dag að vinna þetta verk. Skólaárið byrjar í september og njóta þá, eins og áð- ur, nemendur hjálpar skólans. Allir íslendingar ættu að innrita börn sín í Jóns Bjarnasonar skóla, ef mögu- legt er. Eg óska skólanum alls góðs. Roy H. Ruth, B.A. ENSK HEFÐARKONA GEFUR ÞINGEYINGUM STÓRMERKA BÓKAGJÖF Bókasafn Þingeyinga í HúsaVÍk hefdr liýleg'a fengið að gjöf frá enskri konu, Miss May Morris, yfir 400 bindi ágætra bóka. Benedikt bókavörður Jónsson í Húsavík skýrir þannig frá tildrög- um að gjöfinni og verðmæti henn- ar: Margir hér á landi munu kann- ast við hina ensku hefðarkonu, Miss May Morris, dóttur enska lista- mannsins og Islandsvinarins Wil- liam Morris. MisS Morris hefir dvalið og ferð. ast hér á landi, og fyrir nokkrum árum kom hún til Húsavíkur ásamt vinkonu sinni Miss Vivian Lobb. Skoðuðu þær sýslubókasafnið hér, og undraðist Miss Morris, er hún sá þar bækur eftir föður sinn og fleiri landa hennar, og mest undr- aðist hún þó er hún varð þess vör, að hókavörðurinn hafði séð föður hennar og talað við hann, þá er hann ferðaðist hér á landi og gisti að Þverá í Laxárdal hjá föður bóka- varðarins, sem þá var ungur maður heiima. Nú nvlega hefir Miss Morris sent sýslubókasafninu mikla og stór- merkilega bókagjöf, rúmlega 400 bindi, flest i skrautbandi. Eru í þess- um bókum ritsöfn f jölmargra enskra skálda og rithöfunda, alt frá Shake- speare til nútíma höfunda, ýmisleg merkileg ritsöfn, alfræðibækur og bækur í ölluim helztu fræðagreinum og listagreinum.—Mbl. 28. júli. Er œttarkjarna sveita- fólksins hœttá búin? (Framh. frá bls. 3) bætt launakjör yfirleitt í kauptún- um og kaupstöðum framar því, sem i sveitum getur orðið greitt — alt þetta hefir leitt til þess, að efnis- mesta fólkið, scm upp vex í sveit- unum, sogast sjálfrátt og ósjálfrátt þangað, sem meiri virðist von vegs og frama, og kemur ekki i sveitirnar aftur, né afkomendur þeirra. "I'ungamiðja þjóðlífsins," sem á- valt hefir verið í sveitum landsins, er þannig smámsaman að færast þaðan i kauptún og kaupstaði, og ])á cinkum til Reykjavíkur. Þetta útsog úr sveitum i bæi og borgir er ekkert sérstakt fyrirbrigði fyrir ísland, né heldur hitt, að sá hluti æskufólks sveitanna, sem fjöl. hæfustum gáfum sé búinn, leiti það. an hurtu öðru fremur. Þjóðfélags- fræðingar í ýmsum löndum hafa þrásinnis kveðið fast að orði um það, að borgirnar þurfi alt af að fá "nýtt blóð" úr sveitunum, ef menn- ing þeirra eigi að halda horfi. En hitt er einkennilegt, að samhliða þvi sem menn hafa komið auga á þessa reynslu, skuli ekki hafa bólað á ótta um, að eðliskostir sveitafólksins gengi til rýrðar, við sífeldan útflutn- ing úrvalsins af fólki þcirra. Að sjálfsögðu ber að kannast við, að það er ekki nema lítill hluti ]^css fólks, sem úr sveitunum flytur, er heitið getur úrval, en það raskar ekki hinu, sem í þessu sambandi skiftir öllu máli, að með núverandi atvinnuháttiuii og þjóðskipulagi getur sveitunum ekki haldist á nema litlu broti af kostamesta fólkinu, sem þar vex upp — enda hefir borgun- um fyrir það orðið menningarlegur styrkur að "nýju blóSi" úr sveitun- um, að þær hafa dregið til sín ríf- legan hluta af blóma kynstofnsins þar. En hva'ð veldur þvi, ef borgir, sem um áratugi eða aldir hafa sogað til sín kjarnafólk sveitanna, þurfa sífellu á "nýju blóði" þaðan að PHYSICIANS cmd SURGEONS DR. B. J. BRANDSON 216-220 Medical Arta Bldg. Cor. Graham og Kennedy Sta. Phone 21 834—Office timar 2-i Heimili 214 WAVERIjEY ST. Phon* 403 288 Winnipeg, Manitoba DR. B. H. OLSON Phones: 35 076 906 047 Consultation by Appointment Only Heimili: 5 ST. JAAIES PL.ACE Winnipeg, Manitoba DR. J. STEFANSSON 216-220 Medical Arts Bldg. Talsfmi 26 688 Stundar augna, eyrna, nef og kverka sjúkdóma.—Er a6 hitta kl. 2.30 til E.30 e. h. Heimili: 638 McMILLAN AVE. Talslmi 42 691 Dr.P. H.T.Thorlak»on 106 Ifadlcal Arti Bldg. Cor. Qraham og Kennedy BU Phonea 11 21S—21 144 Res. 114 GRENFELL BL.VD. Phone 62 200 Dr. S. J. Joh annesson ViBtalstlmJ 3- —5 e. h. 218 Sherburn St.- -Simi ^O 877 G. w . MAGNUSSON Nuddlaelento 41 FURBT STREET Phone 36 137 Stmit og semjið um aamtalatfma BARR1STER8, SOLICITORS, ETC. H. A. BERGMAN, K.C. íilentkur lögfrœOingur Skrifstofa: Room 811 McArthur BuikMng, Portage Ave. P.O. Box 16 56 PHONES 95 052 og S9 04S J. T. THORSON, K.C. tslenxkur löpfraðinour 800 GREAT WEST PERM. BLD. Phone 94 668 BUSINESS CARDS DR. A. V. JOHNSON tslenzkur Tannlœknir 212 CURRY BLDG., WINNIPEG Gegnt posthúsinu Sfmi 96 210 Heimilis 33 3 2S Drs. H. R. & H. W. TWEED Tannlœknar 406 TORONTO GENERAL TRUSTS BUILDING Cor. Portage Ave. og Smith 8t. PHONE 26 545 WINNIPEQ CorntoaU ^otel Sérstakt verC á viku fyrir namu- og fiskimenn. KomiB eins og þér eruO klæddlr. J. F. MAHONEY, framkvæmdarstj. MAIN & RUPERT WINNIPEO DR. T. GREENBERG DentUt Hours 10 a. m. to 9 p.m. PHONES: Office 36 196 Res. 61 451 Ste. 4 Norman Apts. 814 Sargent Ave., Wlnnipeg A. S. BARDAL 84 8 SHERBROOKE ST. Selur llkkistur og annast um nt- farir. Allur útbúnaCur sa bezti. Ennfremur selur hann allskonar minnisvarBa og legsteina. Skrifstofu talslmi: 86 607 Heimiiis talslmi: 601 662 J. J. SWANSON & CO. LIMITED 601 PARIS BLDG., WINNIPEG Fasteignasalar. Lelgja hús. Út- vega peningalán og eldsábyrgð af öllu tægi. Phone 94 ?21 A. C. JOHNSON 907 CONFEDERATION LIFE BUILDING, WINNIPEG Annast um fasteignir m.inna. Tekur a6 sér a8 ávaxta sparifé fðlks. Selur eldsábyrgS og blf. reiCa ábyrgClr. Sftriflegum fyrir- spurnum svaraS samstundls. Skrifst.s. 96 757—Heimas. SS SSS ST. REGIS HOTEL 285 SMITH ST., WINNIPEG Pœgilegur og rólegur búataður < miðbiki borgarinnar. Herbergi S.2.00 og þar yflr; m»8 baOklefa S3.00 og þar yflr. Agætar málUCir 40c—60c Free Parking for Queats halda? Ef alt væri með feldu, ætti blómi kynstoinisins að hafa náð þar öruggri fótfestu, jafnvel hrein- ræktaðri en í dreifbýlinu. Eitt er a. m. k. víst, að hver sú borg, eða ann- ar staður, sem um langt skeið hefir dregiÖ til sin úrvalsfólkið úr um- hverfinu, hlýtur eftir hlutarins eðli að framleiða bezta efniznðinn, sem sá kynstofn á til. Sé það því algild reynsla, að borgir þurfi sífelt á inn- streynni fólks úr sveitum — sem þær þó eru búnar að mergsjúga lengur eða skemur — að halda, þá getur skýringin ekki verið önnur en sú, að hið bezta af efnivið borganna fari forgörðum, vegna óheppilegra að- stæðna og áhrifa í uppvexti æsku- lýðsins. Á því, að svo muni vera, eða kunni að vera, er það nokkur skýring, að mörgum þeim, sem á- gætustum andlegum hæfileikum eru búnir frá náttúrunnar hendi, er hættara af freistingum og gengur ver að festa sig í rásinni en algeng- um meðalmönnum. Það er nú einu sinni svo, að fáum er alt gefið og skamt öfganna á milli. Af því sem nú var sagt, er auð- sætt, að því fólki, sem bezt er gert að anrllegum eiginleikum, væri að jafnaði hollara að alast upp i sveita- umhverfi, þar sem freistingar eru færri og störf æskulýðsins ákveðn- ari og rótfastari við tilgang sinn, heldur en i bæ eða borg, þar sem gjálífi og glys freistar unglinganna strax og þeir vitkast, og störf eru meira unnin vegna kaups en árang- urs. Persónuleg áhrif foreldra, hversu ágæt sem þau kunna að vera, eru og eigi lengur ])að, sem mest mótar unglinga í uppvexti, heldur það umhverfi (milieu), sem þeif lifa i — skóli, leiksystkin, skemti- staðir, götulíf o. s. frv. — Þó hið andlega umhverfi sveitanna hafi sína annmarka, þá hlýtur ráðningin á því, að bæjum og borgu.ni reynist sérstök u|>])bygging að innflutningi sveitafólks, að vera sú, að umhverfi sveitanna smíði betur úr bezta efni- viðnum, sem er i æsktilýðnum ]>ar, heldur en að jafnaði tekst í um- hverfi borga og bæja. Frá þessu.eru vitanlega margar persónulegar und- antekningar á báðar hliðar, sem geta glapið niönnum yfirsýn um regluna, sem þó stendur óhögguð fyrir þeim. (Jrnmæli þess* kafla eru nálega almenns efnis um málsatriðin. Taka að vísu til þjóðlíf okkar, eins og annara, en þó skal hér nú nánar vikið að isérstakri afstöðu okkar til málavaxta. (Framh.)

x

Lögberg

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lögberg
https://timarit.is/publication/132

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.