Lögberg - 31.12.1936, Blaðsíða 1

Lögberg - 31.12.1936, Blaðsíða 1
PHONE 86 311 Seven Lines f« {ov 1 Co* For Service and Satisfactien PHONE 86 311 Scven Lines For Better Dry Cleaning and Laundry 49. ÁBG-ANGUB WINNIPEG, MAN., FIMTUDAGINN 31. DESEMBEB 1936 NÚMEE 53 LÖGBERG ÖSKAR ÖLLUM ÍSLENDINGUM GIFTUSAMS NYARS! Frá Islandi ,æ<3Sý<3ýýSS$S<3$$$S$<3S3$3S$S3S3^^ Góður árangur af komrœkt Kornræktin á Sámsstöðum varð í sumar fyrir hnekki, bæði af völd- um þess, hve klaka leysti seint úr jörð, og vegna stórviðra og votviðra í haust, svo kornið komst ekki i hús fyr en i nóvember. En samt var árangur sæmilega góður. Uppskeran varð 90—100 tunnur af byggi og höfrutn. Akr- arnir, sem sáð var í í sumar, korn- tegundum þessum voru rúmlega 19 dagsláttur. Klemens Kristjánsson tilrauna- stjóri frá Sámsstöðum var hér í bæ í gær. Hafði blaðið tal af honum og spurði hann um kornrækt hans og tilraunastarfsemi í sumar. Frásögn hans var á þessa leið: —Eg verð að segja, að yfirleitl gekk mér heldur ver i sumar en undanfarin ár, segir Klemens. Kornið, bygg, hafrar og rúgur þroskaðist þó alt saman vel, og eins grasfræið. En klaki var í jörð í ökrunum alt f ram í júní. Varð klak- inn þess valdandi, að kornið varð gisstæðara á sumum ökrunum en ella hefði verið. Sexraðaða byggið þroskaðist í byrjun september, tvíraðaða bygg- iíS i miðjum september og hafrarnir frá 7.—15 september. Rúgurinn var fullþroska um 20. september. Alt var kornið í ár vel þroskað, stórt og fallegt. Ný byggtegund Eg hefi, eins og kunnugt er, á undanförnum árum lagt meginá- herslu á ræktun sexraða byggs, og þá fyrst og fremst Dönnes-byggs, sem nú hefir verið ræktað hér í 14 ættliði. En í sumar reyndi eg nýja tegund af tvíraða byggi. Er það dönsk tegund, sem heitir "Abbed Maja"-bygg. Er ræktað mikið af byggi þessu í Danmörku, og þykir það sérlega gott til ölgerðar. Tegund þessari sáði eg 1. rniaí og náði hún fullþroska rétt fyrir miðj- an september. Þykir mér það allmikils virði, 'að hér skuli vera hægt að rækta bygg- tegund, sem Danir sækjast eftir að rækta. En auk Dönnes-byggsins rækta eg af sexraða tegundum "Maskin"- hYgg, "Sölen"-bygg og "Holt"-bygg. Af höírum rækta eg aðallega Niðar-hafra og "Favorit"-hafra. En alls hafði eg í tilraunareitum mínum í sumar 20 byggtegundir og 14 hafrategundir, er þroskuðus^ allar fullkomlega. V etrarrúgurinn Eg hefi aldrei haft eins mikið af rúgi eins og nú, 210 kg. Og þó ó- drýgðist hann uriiikið, f auk í of sarok- inu 16. sept. Hann var prýðilega þroskaður. En rúgrækt mín hefir alt af verið í smáum stíl. En votviðrin í haust gerðu mikið tjón á korninu. Það náðist ekki í hús iyrri en 4.—10. nóvember. Sumt af því hafði þá verið alllengi í stórum stökkum. Var það svo þurt, þegar það var tekið inn, að hægt var að setja það í poka. En aftur það, sem var í smáskrýfum, var svo rakt, að nauðsynlegt var að húsþurka það. Af þessum ástæðum var meðal kornuppskeran á dagsláttu ckki eins mikil og hún hefir oft áður verið. Kemur og þar til greina, að helming- ur akranna voru í ár á nýbrotnu landi, en þá verður uppskeran alt að því 1/3 minni, en þegar sáð er i land, sem áður hefir verið ræktað. 1 tilraunareitum hefir uppskeran orðið alt að því sem svarar 26 tunn- um af byggi á hektara og 28 tunn- 11111 af höfrum. Baunarcekt Tilraunir nokkrar gerði eg i sum- ar með bauaarækt, ræktaði bæði grænar baunir og gular matbaunir, 5 tegundir alls, er náðu fullum þroska um 10. sept. Uppskeran varð san svarar 3—4 tunnur á dag- sláttu ai hreinsuðum baunum. Þeg- ar litið er á, hve baunir eru dýrar, verður f járhagslegurágóði af slíkri baunarækt sizt lakari en af korn- ræktinni. Grasfrœið þroskaðist vel Á grasi sem ræktað var til fræ- söfnunar, var fræsetning góð í sum- ar og þroskaðist fræið vel. Fræupp- skeran fór fram á timabilinu frá miðjum ágúst til byrjun september. En fræið náðist ekki í hús vegna óþurkanna, fyrri en í byrjun nóvem- ber, og urðu því allmikil vanhöld á því. Fræuppsktran varð alls 400—500 kg. Legg eg megin áherzlu á að rækta fræ af þessum tegundum: Hávingli, það tekst sérstaklega vel, túnvingli, vallarsveifgrasi, mjúkfaxi (bromus mollis). Auk þess hefi eg tekið þessar erl. tegundir til fræræktar: Rögresi frá Jaðri og Strandvingul (festuca arundinacæa), og hafa þessar tegundir gefist vel. Af öllum þessum tegundum hefi eg, eins og undanfarin ár, valið úr- valsplöntur til ræktunar og kynbóta, og athuga hvaða stofnar gefa bezt- an heyfeng. | sýnt, að rækta má hér rauðsmárann I svo hann verði ríkjandi planta í graslendinu 2—3 ár. Betur gefst mér að hafa smitað en ósmitað rauð- smárafræ. ltér er þá aðalatriði þess,'sem Klemens Kristjánsson hefir að segja af ræktunarstarfi sínu og til- raunum í sumar. Er óhætt að full- yrða, að bændur og búalið um land alt fylgja starfi þessa ötula braut- ryðjanda með athygli og eftirvænt- ingu.—Morgunbl. 9. des. N H Thoughts 600 túnræktarreitir \ið túnræktar tilraunirnar hefi eg alls um 600 reiti. Hef i eg m. a. gert áburðartilraun- ir með síldarmjöl, fiskimjöl, hval- mjöl og lifrarmjöl. En reynslan er sú, að allar þess- ar mjöltegundir eru 2—3 sinnum dyrari til áburðar en hin venjulegu tilbúnu áburðarefni. Þá geri eg tilraunir með mismun- andi sáningu á grasfræi. Reynslan sýnir, að bezt er að herfa grasfræ- ið ofurlítið niður í moldina. Sáðtíma hefi eg reynt á grasfræi alt frá 14. maí til 17. okt. og komst að raun um, að grasfræi imá sá á tímabilinu 14. maí til 30 júní. En sé seinna sáð, hepnast sáningin ver. Sé sáð eftir miðjan ágúst má segja að sáningin komi að sama og engu gagni næsta ár, en ofurlitlu 3. árið. Sléttur, sem eru svo siðsánar, verða að mestu leyti að gróa upp af leif- unum af þeim gróðri, sem fyrir er. Tilraunir hefi eg og gert með mismunandi magn af grasfræi, og komist að raun um, að í vel undir- búið land er hægt að komast af með 24. kg. af fræi á hektara. Yfirleitt hefir reynslan sannfært mig um, að hér er hægt að rækta grasfræ, sem gefur eins mikla upp- skeru og það erlenda grasfræ, sem hér er mest notað. 11 clztu tegundirnar eru þá háliða- gras, hávingull, túnvingull og mjúk- fax. Sé skjólsáð notað, reynist mér bezt að nota bygg, 100 kg. á hektara. Tilraunir með rauðsmára hafa Hornsteinn lagur að byggingu háskólans Hátíðahöld stúdenta voru nokkuð með sérstökum blæ í gær, vegna þess að lagður var horhsteinn að há- skólabyggingunni, þeirrar menta- stofnunar, sem á komandi öldum á að vera útvörður sjálfstæðis og menningar þjóðarinnar. Ekki er minsti vafi á að háskóla- b'yggingin er mesta menningarsporið sem þjóðin hefir stigið, eftir að hún varð fullvalda. Svo er til ætlast, að byggingin verði fullgerð árið 1940, eða einmitt um sama leyti sem þjóð- in á að taka þýðingarmestu ákvörð- un um framtíð sína. Spáir það góðu að þetta tvent skuli falla saman. Sú athöfn hófst með því að próf. Alexander Jóhannesson flutti, í f jarveru háskólarektors, próf. Niels- ar Dungals, stutta ræðu, og las því- næst upp það, sem skráð hafði veiið á bókfell, sem lagt var í blýhylki og gcymist nú um aldir í hornsteini byggingarinnar. Er texti bókfells- ins svohljóðandi: Ilús þetta er reist yfir Háskóla íslands, og var byrjað á byggingu þess árið 1936, þegar háskólinn hafði starfað í 25 ár. Haraldur Guðmundsson, kenslu- málaráðherra, lagði hornsteininn 1. desember 1936, á 25 ríkisstjórnar- ári Kristjáns konungs X. og Alex- andrinu drotningar. Ráðherrar voru þá: Hermann Jónasson, Haraldur Guðmundsson og Eysteinn Jónsson. Forseti sameinaðs Alþingis: Jón Iíaldvinsson. Borgarstjóri í Reykjavík: Pétur 1 ialldórsson. ðáskólarektor: Níels Dungal. í byggingarnef nd háskólans : pró- fessorarnir dr. Alexander Jóhannes- son, dr. Magnús Jónsson,, Guð- mundur Hannesson, Ólafur Lárus- son og dr. Sigurður Nordal. Uppdrátt hússins gerði húsa- meistari ríkisins, prófessor Guðjón Samúelsson.—Úr Morgunbl. 2. des. ome inougj By Richard Beck (Translated from the Icelandic by Watson Kirkconnell) Give me a few stout feathers To flyVhere the wind retreats, Home o'er the lieaving ocean, For my heart-blood thither beats. Fair as a dream unfading Is the face of that mothcrland; Bright is the azurc billow That breaks on her golden sand. Fjords and the far, high valleys Enfold me in their embrace; The humblest flower on their heather I hail as my own dear race.* viafca, og fór Einar Kristjánsson þar með aðalhlutverkið, Alfred. Var söng hans mjög vel fagnað, og öll blöðin í Stuttgart lofa hann mikið í dómum sínum. Segja þau, að rödd hans sé framúrskarandi fögur. Eins og áður hef ir verið f rá skýrt, söng Einar í Stockhólmi á norræna daginn, og var Gustav Svíakonung- ur meðal áheyrenda hans þar. Kon- ungurinn hefir nú sent Einari sænsku gullmedalíuna.—Mbl. 2. des. Frá Edmonton (23. des., 1936) tslending "útvarpað með fjarsýni Eggert Guðmundsson listmálari verður sennilega fyrsti Norðurlanda búinn, sem "útvarpað" verður frá f jarsýnissendistöð. Á miðvikudaginn ætlar brezka útvarpið (BBC) að "útvarpa" Egg- crt frá fjarsýnissendistöð sinni i London, og um leið mun Eggert segja frá íslandi í Útvarpið. Samtímis verður myndum frá málverkasýningu hans, sem nú stendur yfir í London, útvarpað frá fjarsýnissendistöð. Fjarsýnisstöðin i London tók til star,fa síðastliðið haust. Hefir þeg- ar verið útvarpað ýmsum atburð- um, ræðumönnum, er þeir fluttu ræður o. fl. atburðum, og m. a. kenslustundum í golf-leik. Einar Kristjánsson fær seenska fiitll>»rdalíu Operan í Stuttgart hefir nú haft frumsýningu á óperunni La Tra- Herra ritstjóri Lögbergs! Tíðarfarið hér um slóðir hefir verið hið ákjósanlegasta síðastlið- ið sumar og haust. Dálítið kulda- kast kom um fyrsta desember og nokkur snjór, en það varaði aðeins nokkra daga, svo hlýnaði aftur og I mest allan snjó tók upp, og hefir þetta blíðviðri haldist upp til þess tima er þetta er ritað. Uppskera öll var hér betri en um mörg undanfarin ár, og verð á öllum afurðum bænda var miklu betra en áður hefir átt sér stað. Hagur bænda yf irleitt er því miklu betri nú en áður. Ekki hefir þetta góða ár- ferði fyrir bændur orðið til að bæta nokkuð hag þeirra atvinnulausu. Fyrir ári síðan voru atvinnulausir i Albcrta 9,379, en nú fyrsta desem- ber voru þeir 11,875 í fylkinu. Eru því fleiri atvinnulausir í Alberta, en annarsstaðar i Canada. Stjórnin hér hefir gjört mikið að því að koma einhleypum, ungum mönnum út á land tl bænda, og gefur hún dálitla meðgjöf með þeim mánaðarlega, eins og var gjört á Islandi fyr á tíð, með niðursetningum. Þetta fyrir- komulag mælist mjög illa fyrir, bæði á meðal hinna atvinnulausu og al- mennings. Hefir verið gjörð tals- ve/t uppþot til að mótmæla þessu fyrirkomulagi; mest hefir kveðið að því í Calgary. Ekki hafa allir getað verið á- nægðir með þetta indæla veðurfar hér í haust. Kolasalarnir kvarta sáran yfir þessari tíð, segja, eins og er satt, að þeirra "business" sé "nil" nú á dögum. Líka eru veiðimenn- irnir fyrir norðan (the trappers) mjög óánægðir, þeir geta ekki vel brúkað boga sina á auðri jörð. Allir "rabítar" í sumarskrúða sínum enn- ]'á, gráir á lit, en strax og kemur frost og snjór, þá verða þeir mjalla- hvítir, og bjórarnir af þeim þá í miklu hærra verði. Öll önnur veiði- dýr þar, sem sama lögmáli háð og "rabitarnir." Það þurfa að vera heljar frost og snjór, til þess að loð- fcldirnir af þeim séu hármiklir og fallegir áferðar, þá verða þeir verð- mætastir á markaðinum. Það virðist vera ómögulegt, jafnvel fyrir Guð, að stjórna svo öllum líki. Heilsufar allra landa hér, sem eg til veit, er í bezta lagi. Flestir eða allir íslendingarnir hér, hafa haft atvinnu í sumar og sýnir það, að þeir liggja ekki á liði sínu, þegar færið gefst. Miss Sigríður Johnson frá Lund- ar, Man., heimsótti okkur í sumar, var hún að ferðast um bygðir Is- lendinga í erindum fyrir mánaðar- ritið "Stjarnan" sem hún er rit- stjóri fyrir. Var hennar erindi vel tekið, og fékk hún marga áskrif- endur fyrir "Stjörnunni." Miss Johnson var hér í viku og hafði fundi á hverju keldi, í fundarsal Mr. John Johnsons. Eins og kunn- ugt er, þá tilheyrir hún kirkjudeild Aðventista, og var hún að flytja ]'cirra erindi á fundum þessum. Ekki held eg að henni hafi orðið neitt ágengt í þeim sökum. Land- arnir ganga allir prúðbúnir á sunnu- dögum hér, eins og áður. Mr. og Mrs. Ófeigur Sigurðs- son frá Markerville, voru stödd hér í borginni, aðeins milli heima, voru þau á leið vestur til Vancouver og annara staða á vesturströdinni; þau bjuggust við að verða þar í eina tvo mánuði, að skemta sér. Hér voru líka á ferðinni fyrir skömanu, þau Mr. og Mrs. Oli Björnson frá Markerville; stóðu þau hér við í nokkra daga. Héðan hafa flutt sig til Kanda- har, Sask., Mrs. L. Josafatson og börn hennar, Theodore, Margrét og Amie. Er Amie Moore útlærð hjúkrunarkona og hefir starfað við Royal Alex. sjúkrahúsið hér í borg- inni um nokkur undanfarin ár. Alt þetta fólk tilheyrði og tók mikinn og góðan þátt í öllum okkar félags- skap hér í borginni. Það var höggv- ið stórt skarð í okkar félagsskap með burtflutningi þeirra. Hugheil- ar lukkuóskir fylgja þeim öllum frá vinum þeirra og venzlafólki hér. Mr. M. Goodman frá Wynyard, Sask., er staddur hér í borginni, þar til eftir nýárið. Er hann að heim- sækja föður sinn, sem hér býr, Mr. S. Goodman, og tvær systur, þær Mrs. Carl Johnson og Miss Good- man. Hér var lika á ferðinni nýlega, Miss Kristín Olson, frá Marker- ville. Var hún að heimsækja föð- ursystur sina, Mrs. S. McNaughton. Þann 13. desember heimsóttu nokkrir vinir og nágrannar, 16 tals- ins, þau Mr. og Mrs. A. V. H. Bald- win, iyrirvaralaust, í tilefni af því, að 9. desember varð Mr. Baldwin 86 ára gamall. Er hann elzti Is- lendingurinn í Edmonton. Hafði Mr. O. T. Johnson verið kjörinn til að vera foringi fararinnar, og að hafa mál fyrir mönnum. Allir fóru í einum hóp og foringinn í broddi fylkingar, gekk í húsið formálalaust. Skýrði hann heimamönnum frá því strax, að flokkur þessi, sem hann veitti forustu, væri ekki í neinu sam- bandi við kommúnista, fasista né nazista, eða neinn annan óeirCalýð, (Framh. á bls. 8) UATIÐLEG KVELDSTUND Athöfnin í Fyrstu lútersku kirkju síðastliðið sunnudagskveld, er helg- uð var eldri deild sunnudagsskólans, þar sem sungin var jóla-kantatan "The Birth of Our Lord" eftir A. Monestel, var verulega hrífandi og hátíðleg. Stuttri guðsþjónustugerð stjórnaði prestur safnaðarins, Dr. Björn 15. Jónsson, en stór og prúð- legur ungnaennaflokkur söng fyr- greinda kantötu undir leiðsögn frú Bjargar ísfeld. Söngurinn tókst yfir höfuð prýðilega; samhljóman góð og jafnvægi radda hið bezta. Frú Björgu fer söngstjórn ágætlega úr hendi; kom hvarvetna íram ná- kvæm túlkan ljóðs og lags, auk þess sem hljómfall var djarflegt og skýrt. Einsöngvarar voru þær frú Sigríður Olson og Helen Blakie; eru þær viðurkendar af bragðs söng- konur, og áttu sinn drjúga skerf í þvi, hve vel tókst til um kantötuna í heild. Miss Maria Johnson lék undir með flokknum á slaghörpu af næmri samúð. AUfjölmenn ihljómsveit undir leiðsögn Pálma Pálmasonar, aðstoð- aði söngflokkinn og fór hið bezta úr hendi. Yfir samkomu þessari allri hvíldi mildur helgiblær í nánu samræmi við anda jólanna. ÍSLENDINGUR FÆR VIRDULEGT EMBÆTTI Af nýlegum fregnum frá Ottawa má sjá, að Islendingurinn Guðmund- ur Kristjánsson hefir verið skipað- ur Superintendent of Indian Agen- cies fyrir hönd sambandsstjórnar- innar. Mr. Kristjánsson er fæddur á Islandi árið 1879, en fluttist hing- að til lands árið 1887 með foreldr- um sínum; síðustu undanfarin ár hefir hann verið búsettur í Calgary; hann hefir starfað í þjónustu sam- bandsstjórnarinnar i síðastliðin 20 ár; lengst af hjá deild Indíánamál- efna. Nú er hann stöðu sinnar vegna fluttur til Ottawa. PAFINN VIÐ DAUDANS DYR Simað er frá Vaticanborginni þann 30. þ. m., að sjúkdómur Píus- ar páfa sé jafnt og þétt að ágerast; má lesa það milli linanna, að næsta tvísýnt þyki um líf páfa. Er hann maour allmjög hniginn að aldri. Á jóladag útvarpaði páfi ræðu og lýsti blessun frá sjúkrabeði sínum, þrátt fyrir það þó læknar vöruðu hann við slikri ofraun. HEIMSFRÆGUR BLADA- MAÐUR LATINN Á jóladagsmorguninn lézt af hjartaslagi í New York einn allra viðurkendasti blaðamaður Banda- ríkjaþjóðarinnar, Arthur Brisbane, 72 ára að aldri. Var hann aldavin- ur blaðakóngsins ameríska Williams Randolph 1 learst, og reit leiðara fyr- ir blaðahring hans. Álitlegan skild- ing hlaut Mr. Brisbane fyrir blaða- leiðara sína eða íorustugreinar, því árslaun hans námu $260,000. FLUGVÉLAR TIL SPANAR VERÐA BANNAÐAR ()rð hef ir leikið á því, að voldttgt flugvélafélag í Bandaríkjunum hafi selt stjórninni á Spáni allmikið flugvéla, til notkunar í borgara- styrjöldinni. Roosevelt forseti tel- ur þetta brot á hlutleysi Bandaríkj- anna og hefir ákveðið að stemma stigu fyrir slíkri verzlun með lög- um.

x

Lögberg

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lögberg
https://timarit.is/publication/132

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.