Lögberg - 02.09.1943, Blaðsíða 1

Lögberg - 02.09.1943, Blaðsíða 1
PHONES 8B311 Seven Lines BS T*V*0t, & y^M***: ie& ^SoW- a *<" Better C,ot- ** Dry Cleaning and Laundry iðbefð PHONES 86 311 Seven Lines YV**S lo* Cot- tider eTS 1^0%«^ ' Service and Satisíaction 5B ARGANGUR LÖGBERG. FIMTUDAGINN 2. SEPTEMBER 1943. NÚMER 35 Þýzkir Nazistar umlykja Danmörku heljarklóm. Þetta frjóva og friðsama land er baðað í saklausra blóði. Kristján konungur heíir verið hneptur í varðhald, og ráðaneyti hans einnig að sögn. Danir hafa sökt flestum sínum herskipum. Islenzkir stúdentar í Bandaríkjunum Séra S. O. Thorláksson hefir tekið sér fyrir hendur að safAa upplýsingum um íslenzka stú- denta í Bandaríkjunum, og er þetta fyrsti kaflinn. Ritstj. Þessar hörmulegu fregnir, sem á mánudaginn bárust á ö)dum Ijósvakans vítt um heim, komu í raun og veru engum þeim á óvart, er fylgst hafa með hermd arverkaferli hinna þýzku Nasista því flestir munu hafa það á vitund, að yfirborðs tilhliðrun sú, er Þjóðverjar auðsýndu Dönum umfram hinar hernumdu þjóðirnar, ættu ekki djúpar ræt- ur, og nú er það komið á dag- inn hvað undir bjó. Eftir því sem kröfur hinna þýzku hernaðarvalda á hendur Dönum urðu strangari og ósann gjarnari, styrktist viðnámsþrótt- ur þjóðarinnar, unz þar kom að hún tók alla kosti fram yiir þann, að kyssa á kúgaravöndinn. Og nú hefir hið aldna val- menni, konungur íslands og Danmerkur, Kristján konungur hinn tíundi, verið hneptur í varð hald og ráðuneyti hans verið að vettugi virt. Kaupmannahöfn, um langan aldur. miðstöð lista og vísinda, bústaður Jóns Sigurðssonar, vökuhðimili Fjölnismanna, og öldum saman athvarf íslenzkra stúdenta, hefir verið gert að þýzku ræningjabæli; þúsundir danskra föðurlandsvina hafa á tæpum tveimur sólarhringum látið líf sitt í mannlegri sjális- vörn fyrir virðingu sinni og sæmd þjóðarinnar. Nokkur hundruð danskra vökumanna hafa komist til Svíþjóðar, og eru í þann veginn að mynda þar í útlegð stjórn, er helgi alla krafta 51'na endurfrelsun lands- ins. - Og svona fór þá Hitler með íslenzkir námsmenn við Uni- versity of California í Berkley mynduðu með sér stúdentafélag veturinn 1942—43 eins og sagt var frá í síðasta blaði. Formað- ur félagsins fyrsta starfsárið var Haraldur Kröyer, einn hinna fyrstu, sem hingað komu af þeim fjölmenna hóp íslenzkra stúdenta, sem nú sækja nám til Vesturheims, síðan leiðir lokuð- ust til Evrópu í byrjun þessa stríðs. Haraldur er fæddur. 9. janúar 1921, að Svínárnesi á Látraströnd við Eyjafjörð, sonur hjónanna Jóhanns Kröyers Þorsteinssonar, nú kjötbúðarstjóra á Akureyri, og Evu Pálsdottur Bergssonar frá Hrísey. Mun hann eiga nokkra ættingja meðal Vestur- íslendinga í Canada. Haraldur hóf nám í Mennta- skólanum á Akureyri 1934 og lauk stúdentsprófi þar 1940 með mjög hárri einkunn. Sama haust fór hann til Ameríku. Hafði hann námsstyrk frá íslenzka ríkinu og hóf nám við Universi- ty of California í janúar 1941. Lagði hann stund á tungumál og tók B.A. degree í ensku með "honors" í febrúar s. 1. Var hann þá gerður meðlimur Phi Beta sér lítt kleift að ganga að þeim. Boris konungur lætur eftir sig drottningu sína, Giovanna, dóttur Victors Emmanuels ítalíu konungs, ásamt tveim börnum, Simeon II., sex ára að aldri, sem nú hefir tekið við konung- dómi í Búlgaríu með aðstoð ríkisverndara, og Mariu Louise prinsessu, sem einnig er barn ) að aldri. ? ? -?¦ JAFNS KAUPS KRAFIST FYRIR KONUR OG MENN Verkamanna samkundan í Canada (Labor Congress), sem um þessar mundir heldur hið 59. ársþing sitt í Quebec, afgreiddi á þriðjudaginn tillögu þess efnis, að konum verði greitt sama kaup og karlmonnum þar sem um samskonar störf sé að ræða; það var einn af erindrekum British Columbia fylkis, Mr. Whent. er bar tillögu þessa fram, og var hún síðan, eftir nokkurar um- ræður, samþykt í einu hljóði. Þá afgreiddi og þing þefta umræðulaust og í einu hljóði uppástungu, er í þá átt gekk, að þess yrði krafist af King for- sætisráðherra, að hann viki frá embætti verkamálaráðherranum, Mr. Humphrey Mitchell vegna djúps þess, sem væri staðfest milli hans og verkamannasam- takanna í landinu. ? ? ? VÆNTIR BRÁÐLEGA FUNDAR VIÐ STALIN Churchill forsætisráðherra iét þá skoðun sína í ljós á þriðju- daginn í Quebec, að hann vænti þess sterklega, að svo skipaðist til, að hann og Rooseveit forseti gætu áður en langt um liði, átt fund með Stalin til frekari yfir- vegunar gagnvart stríðssókninni. Mr. Churchill lét þess jafníramt getið að ástæðan fyrir því, að Stalin var ekki kvaddur til þátt- toku í Quebec-ráðstefnunni hefði verið sá, að sá fundur hefði að mestu fjallað um stríðið við Japan en eins og vitað væri ríkti friður milli Japana og Rússa. S55$5S555553553$53$53$55555$5«53S5$53553S553S«555^^ ppa Society, en það er viðtrr- smáríkið, sem hann var að revna^gnnij^ sem beir einir stúdent- Krislján konungur X að telja heiminum trú urf, að vera ætti fyrirmyndin að "skipu laginu nýja". HELZTU FRÉTTIR SAMEINUÐU ÞJÓÐIRNAR VELJA SÉR HERSTJÓRA FYRIR ASÍU. Louis Mountbatten, lávarður, hefir verið kjörinn yfirherstjóri sameinuðu þjóðanna í Asíu; hann er náfrændi Georgs Breta- konungs, 44 ára að aldri; þykir fullhugi hinn mesti, og má svo segja að hann hafi vanist her- mensku frá blautu barnsbeini; hann tekst á hendur forustu þess mikla hers, sem verið hefir í uppsiglingu á Indlandi undan- farna marga mánuði; þess er ærið almennt getið til að það muni verða eitt af hinum fyrstu verkum þessa nýja herstjóra, að beita sér fyrir innrás í Burma með það fyrir augum, að opna á ný Burmabrautina til Kína, sem Japanir lokuðu með her- námi sínu; sú braut mátti í raun og veru kallast lífæð Kínverja viðvíkjandi flutningi vopna- birgða til landsins. + ? ? RISAFENGIN ÁRAS A NUREMBERG. Á föstudaginn var vÖrpuðu canadiskar og brezkar flugvélar um 2,500 smálestum af sprengj- um á Nuremberg; mörg hundr- uð sprengjuflugvélar tóku þátt í þessari árás, sem talin er ein sú risafengnasta slíkrar tegund- ar, sem sögur fara af. Nuremberg er iðnaðarborg mikil og miðstöð járnbrauta; þar fóru venjulega fram hin árlegu hátíðahöld Nazistaflokksins. Sam einuðu þjóðirnar töpuðu 33 -"^rengjuflugvélum í þessari harð «5f 42 — M rs. J 07 w-eeCe jan 44 00 7 Winnipeg Ave. snunu aras; ovinanna er um tap af hálfu ekki enn vitað RÚSSAR VINNA FRÆKILEGANN SIGUR. Síðastliðinn mánudag unnu Rússar einn sinn allra frækileg- asta sigur á yfirstandandi sumri; náðu þeir þá á vald sitt hafnar- borginni Taganrog við Asovhaf- ið; *tóku þeir í þessari sögufrægu atrennu þúsundir þýzkra her- manna til fanga, auk ógrynnis af hergagnabirgðum; þeir halda enn áfram látlausri sókn á öllum víglínum Rússlands, en sækja nú einna harðast fram að Bryansk og Smolensk borgun- um. Þýzk hernaðarvöld staðhæfa, að þjóðverjar hafi af ásettu ráði dregið! 'lið sitt til baka frá Taganrog, en Rússar fullyrða á hinn bóginn, að þar hafi þýzki herinn beðið einn sinn átakan- legasta ósigur í vopnaviðskipt- um, engu betri en þann við Stalingrad. S5!S53$55S53555353533S555S53534S5$555$5Í5335^^ Vitar Ettir Richard Beck. Sein er mannkyns sigurganga, sókn á þroskans bröttu fjöll; mörkuð blóði' og beiskum tárum brautfarenda leiðin öll. Spor í alda-klettinn klufu, knúðir andans himinþrá, pílagrímar sólarsæknir; sveipar ijómi þeirra brá. Líkt og bjartir vitar vaki, varpa þeir um tímans haf vegamóðum mannabörnum morgunhlýjum geislastaf. Þegar eggjar iljar skera, örðug brekkan legst í fang, hreystiorð frá hetjuvörum hljóma þreyttum ferðalang. Vökumanna vitar brenna víðum tímans sævi hjá, löngu þjáðum lýðum bjóða leiðsögn upp á fjöliin há; þeim sem förin ógnar eigi, ægiþunga, blóðug spor, bíður útsýn efst af tindum inn í mannlífs draumavor. ar fá, er bera af í sinni grein. Þegar hér var komið, skipti Haraldur um námsgrein og legg ur nú stund á s6jórn\sísindi (International Relations) og býst við að taka M.A. degree í þeirri grein. Haraldur er kvæntur Ragn- heiði, dóttur Hallgríms Hall- grímssonar, síidarkaupmanns frá Hjalteyri við Eyjafjörð. Kom hún til Vesturheims s. 1. nóv. og leggur stund á "Home Eco- nomics" við háskólann í Berkley. Búa þau hjónin sem stendur að 2639 College Avenue í Berkley. Eins og skólaferðill Haraldar ber með sér er hann mikill námsmaður og jafnvígur á flest, sem hann tekur sér fyrir hend- i ur. Um hann má segja, að það virðist stundum hending, hvar gáfumaður tekur sér stöðu. Ho-num myndi vera margar leiðir opnar til frama, þó að sá vettvangur, sem hann hefir nú valið sér, sé líklegur til að gefa honum kost á að neyta hinna fjölþættu hæfileika sinna. Er víst, að hinir mörgu vinir hans hér og heima árna honum góðs gengis á þeirri braut. Berkeley, 12. ágúst 194S. Krislján Karlsson. KONUNGUR BÚLGARÍU LÁTINN. Síðastliðinn laugardag lézt með snöggum hætti í Sofía, Boris III. konungur í Búlgaríu, tæplega fimmtugur að aldri; hann var svo að segja nýkom- inn heim af fundi við Adolf Hitler á vígstöðvum Rússlands, er dauða hans bar að; mælt er, að hjartabilun hafi orðið kon- ungi að bana. Orðsveimur hefir gengið um það, að konungi hafi verið veittur áverki, er orsakað hafi dauða hans þótt eigi sé sú frétt staðfest; en hitt er haft fyrir, satt, að kröfur Hitlers á hendur Boris konungi og búl- görsku þjóðinni um aukna hern- aðarlega aðstoð hafi verið það strangar, að konungur hafi séð Auður Laxdæla, bls. 99—100. Útg. S. Kr. Auður kvaddi ei til fylgdar aðra en lítinn smalasvein. Hefndir sínar hugðist reka hjálparlaust, að starfi ein. Steig á gæðing, brókum búin, beindi för á heiðarslóð, hleypti blakki beint til Lauga. Björt var nótt og sveitin hljóð. heim á hlaðið, Snúðugt gekk hún hurð í klofa sigin var, opnar dyrnar, aðgang buðu, inn hún steig í skálann þar; allt var hljótt, en andardráttur eldaskála heyrðist frá. Gætti hún að; þar inni sofa Ósvíf, líka Þórð hún sá. "Vakan Þórður!" Auður æpti, yfir honum saxi brá. "Vil eg ei, þó svikull sértu, sofanda þér vinna á." Þórður sér á beði bylti brjóst hans þegar saxið snart. Auður jafnskjótt utan sneri og á burtu reið hún hart. Ósvífur til orða tekur: "Einhver gekk um skálann hér," "það var Auður" ansar Þórður, "áverka hún veitti mér." "Óhapp mikið," aldinn mælti, "eftirför skal hafin skjótt; safna liði, flagðið fanga, fyrr en líður þessi nótt.'' "Eftirför skal ekki hafin," anzar Þórður, "ræð eg því. Auður skuld mér átti að gjalda; all-vel stóð hún skilum í. Eins þó banvænt yrði sárið, að ei frekar gera skal. Sýna hefnd hún hefir rekið hreystilegar mörgum hal." "Guðrún hreif minn huga allan hana þegar fyrst eg leit. Sakir eg við Auði átti engar þá eg samvist sleit. Engra bóta unni eg henni; ekki hirti að gera sátt. Málstað á hún miklu betri: Minni sök, til varnar fátt". Fáir treystu, eins og Auður, eigin mætti hefnd að ná. Vildi ei sína bræður brýna blóðgan vígaferil á. Vildi Þórði víti skapa; vega ei, en taka blóð. — Af dugnað Auðar, drengskap Þórðar dæmi geymist mætri þjóð. Bjarni Þorsteinsson frá Höfn. ?g^fr£^g?fc'ttf^i<^tÆ<^^

x

Lögberg

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lögberg
https://timarit.is/publication/132

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.