Lögberg - 27.11.1952, Síða 5

LÖGBERG, FIMTUDAGINN, 27. N(ÓVEMBER, 1952
5

VI I 4 VUAI
IVIVSA
Ritstjón: INGIBJÖRG JÓNSSON
BLÓM GETA GEYMZT VEL í VATNI
Setjið aldrei blómavasann með
afskornu blómunum við opinn
glugga eða annars staðar þar
sem súgur er, og ekki heldur ná-
lægt of miklum hita, til dæmis
kola- eða miðstöðvarofninum,
þurrahiti frá þessum hitunar-
tækjum flýtir fyrir því að blóm-
in visni.
Gætið þess að blómin standi
alltaf í fersku vatni og það sé
nægilegt vatn í blómavasanum.
Háir og mjóir blómavasar eru
óheppilegir því oftar þarf að
gæta þess að blómin skorti ekki
vatn.
Skerið blómin af þannig að
það myndist langt snið á sárflöt-
inn, í stað þess að beita hnífnum
eða klippunum beint á stilkinn,
ef þannig er að farið eiga stilk-
arnir auðveldara með að sjúga
til sín vatnið.
Ef blómstilkarnir eru mjög
harðir eins og á Chrisanthemum
er gott að merja stilkendana með
hamri.
Verði blómin máttlaus rétt
eftir móttökuna, er oft hægt að
fá þau til að reisa sig aftur, ef
þau eru fyrst sett í vel volgt vatn
í y2 klukkustund og því næst í
hreint kalt vatn. Blómin halda
sér betur ef þau eru sett á kald-
ari stað, þar sem ekki er loft-
raki yfir nóttina.
Það hafa verið gerðar margar
tilraunir með að setja eitthvert
efni í vatnið til að blómin haldi
sér lengur. Mörg mismunandi
efni hafa verið notuð, svo sem
örlítið af bórsýru eða dálítið af
asperíni eða salicylsýru hafa
verið sett í vatnið. Við það heldur
vatnið sér lengur ferskt án þess
að úldna, og blómin standa leng-
ur, að minnsta kosti nokkra
daga lengur. Agnarlítið af sykri
saman við vatnið virðist gera
svipað gagn og þau efni, sem ég
gat um áðan; þess ber þó að gæta
að ekki á að nota nema eitt þess-
ara efna í einu.
Ef skorið er daglega dálítið
neðan af stilkendunum og skipt
um vatn og blómin sett á kald-
ari stað yfir nóttina er hægt að
lengja nokkuð þann tíma sem af-
skorin blóm geta staðið svo að
j prýði sé að þeim.
☆ ☆ ☆
LEIÐBEININGAR UM SLÁTURGERÐ
fyrir ungar húsmæður, sem eru óvanar þeim störfum
Þegar tekið er á móti slátri,
eru iðrin þvegin vel og lögð í
kalkvatn, ristlar raktir og blóðið
síað. Hjörtu, þindar, lungu og
hálskjötið látið í kalt saltvatn,
svo að blóðið renni af. Barkinn
ristur upp eftir endilöngu, ó-
lánseyrun skorin af hjörtunum
og ristur í þau skurður, áður en
lagt er í vatnið.
Ef ristillinn er hirtur er bezt
að rista hann meðan hann er
volgur.
Þegar flusið fer að losna af
vömbunum eru þær skafnar og
þvegnar úr mörgum vötnum. —
Eins er farið með langa og vinstr-
ar. TJr hverri vömb eru sniðnir
4—6 keppir, og þeir saumaðir.
Blóðmör
1 1. blóð
y2 1. vatn
25 gr. salt
%—1 kg. rúgmjöl
0.650 kg. mör.
Blóðið er síað með vatninu.
Saltið hrært vel saman við. —
Mjölið hrært út í og brytjaður
mörinn látinn í. Öllu jafnað vel
saman áður en látið er í keppina.
Ekki er sama hvernig mjölið
er, sem notað er í slátur. Það
má ekki vera mjög gróft; eink-
um er það óhentugt í lifrarpylsu.
Sé mjölið mjög gróft, er gott að
blanda í það hveiti eða heil-
hveiti. Þá er einnig gott að láta
svolítið haframjöl í blóðmör,
svo sem einn hnefa í hvern lítra
af blóði. Saxað grænkál eða söx-
uð fjallagrös þykja góð í blóð-
mör. Þarf þá minna af mjöli.
Blóðmörinn látinn í keppi og
saumað fyrir. — Gæta verður
þess, að ekki sé of mikið í kepp-
unum. — Keppirnir látnir í sjóð-
andi vatn og soðnir 2—2% klst.
Salta verður í pottinn.
Ef notaðir eru ríupokar, er
mjöli bætt í blóðið. Pokarnir
vættir áður en látið er í þá.
Þrýst vel niður í þeim og bund-
ið fyrir. Betra er að pokarnir séu
heldur smáir, annars þurfa þeir
svo langa suðu.
Lifrarpylsa
1 lifur
25 gr. salt
1 peli nýtt soð eða mjólk
% kg. rúmjöl og svolítið
hveiti eða heilhveiti
% kg. mör.
Ef nýru fylgja slátrinu eru þau
þvegin ásamt lifrinni. Himnun-
um flett af og lifur og nýru skor-
in í bita og söxuð í söxunarvél.
Sé vélin gróf er gott að saxa
lifrina tvisvar. — Soðinu eða
mjólkinni bætt í ásamt saltinu.
Mjölið hrært saman við og brytj-
aður mörinn látinn í. Lifrin færð
upp í langa, vinstrar eða keppi,
sumað fyrir og soðið eins og
blóðmör.
Vinstrar og langar þurfa held-
ur minni suðu en vambir.
Um lundabagga
Mikið þótti húsmæðrum á
vanta, þegar lundabaggar voru
á þrotum í búi þeirra. — Þess
vegna lögðu þær mikla alúð við
það á haustin að gera sem bezta
og flesta lundabagga. Þegar pm
heimaslátrun var að ræða, voru
lundir notaðar í baggana. En nú
fær engin húsfreyja lundir og
því verður að notast við hjörtu
og hálskjöt, því hvorttveggja
fylgir slátrinu, ef allt er með
felldu.
Margir telja sér trú um, að
ristillinn sé ekki manna matur,
en því fer fjarri, ef hann er vel
verkaður. — Ef nota á ristilinn
er hann rakinn þannig, að tals-
verður mör fylgir görninni, rist-
ur og skafinn vel, þveginn úr
saltvatni og þerraður. Hjarta og
hálskjöt verkað vel, hjartað
skorið í ræmur og þær lagðar
ofan á feitari endann á ristlin-
um, og hálskjötið, salti stráð á
og ristillinn vafinn þétt utan um
um. Þindin þvegin og saumuð
utan um baggann. Lundabagga
þarf að sjóða 1%—2 klst. eftir
því hve stórir þeir eru. Gott er
að hafa lundabaggasoð í lifrar-
pylsu.
Sé ristillinn ekki notaður, er
allur mör skafinn af honum. —
Garnamörinn skorinn í lengjur
og notaður eins og ristill í
lundabagga.
Lundabaggar eru ágætir bæði
nýir og súrsaðir. —Mbl.
Herdeild frá Texas var að stíga
á land í Norður-Afríku. Foring-
inn ávarpaði hermennina og
sagði: — Munið, að við verðum
að forðast alla árekstra við hina
innfæddu. Þótt þeir segi til
dæmis, að Afríka sé stærri en
Texas, verðum við að láta sem
við álítum, að þeir hafi rétt fyrir
sér.
Minning merkismanns
„Aldrei er svo bjarl yfir öðlingsmanni,
a3 eigi geti syrt eins sviplega' og nú."
Þessi alkunnu og sönnu orð
Matthíasar Jochumssonar hurfu
mér í hug, er mér barst harma-
fregnin um sviplegt fráfall Jóns
B. Snydals frá Crystal, North
Dakota, en hann lézt af heila-
blóðfalli á ferðalagi í Winnipeg
þann 9. marz 1951. Saknaði ég
þar vinar í stað; að vísu hafði
fundum okkar eigi borið saman
nema endur og sinnum, en eigi
að síður voru kynni okkar með
þeim hætti, að ég bæði virti
hann og bar til hans hlýjan hug;
öðrum þeim, er kynntust honum
að nokkuru ráði, var einnig
sama veg farið í hans garð. En
með slíkan góðhug samferða-
sveitarinnar að baki er það gæfa
að hverfa inn á ókunna landið
handan móðunnar miklu.
Jón Baldvin Snydal, svo hét
hann fullu nafni, var fæddur 3.
febrúar 1899 að Garðar, N.
Dakota, sonur þeirra mætu hjóna
Skarphéðins Jónssonar úr Dala-
sýslu (alinn upp í Stórholti þar
í sveit) og Kristínar Bjarna-
dóttur Bjarnasonar frá Þóru-
stöðum í Bitru í Strandasýslu;
fluttist hún fjögra ára gömul
vestur um haf til Garðar 1883
og hefir átt heima þar í byggð
jafnan síðan, nú um fjölda ár í
Garðarbæ.
Jón ólst upp á Garðar, gekk
þar á barna- og miðskóla, en
stundaði síðan framhaldsnám á
Landbúnaðarháskólanum (State
Agricultural College) í Fargo í
tvö ár, 1918—19. Eftir að faðir
hans dó varð Jón hægri hönd
móður sinnar við búskapinn um
fimm ára skeið, en tók við bú-
inu á heimilisréttarlandinu, er
hann árið 1930 kvæntist Sigur-
laugu Guðmundsson frá Moun-
tain, N. Dakota (dóttur þeirra
Guðmundar Guðmundssonar og
Guðrúnar Þórarinsdóttur), mik-
illi myndarkonu, er lifir mann
sinn ásamt tveim mannvænleg-
um börnum þeirra: — Betty
Lorraine, 17 ára, og Jóni Bald-
vin, 8 ára að aldri.
Eftir nokkurra ára búskap á
heimilisréttarlandinu við Garð-
ar, fluttu þau Jón og Sigurlaug
til Crystal og voru síðan búsett
þar; gerðist Jón brátt búsýslu-
maður mikill, eins og enn mun
sagt verða.
Auk Kristínar móður Jóns,
ekkju hans og barna, lifa hann
þessi sjö systkini hans af tólf:
Emily (Mrs. W. P. Boyle), New
Rockford, N. Dakota; Steindór,
Phoenix, Arizona; Guðmundur,
Watford City, N. Dakota; Stein-
berg, Hensel, N. Dakota; Mar-
grét (Mrs. Oscar Sturlaugsson),
Svold, N. Dakota; Guðbrandur,
Rapid City, S. Dakota; og Oddný
(Nrs. John Reese), Roseau, Min-
nesota; ennfremur hálfsystir,
Signý Snydal, Seattle, Wash.
Jón Snydal gerðist fljótt, er
hann hóf búskap á eigin spýtur,
athafnamaður hinn mesti, eins
og þegar er gefið í skyn. Rak
hann búskapinn í stórum stíl,
bæði hveiti- og kartöflurækt, og
stundaði jafnframt aðra akur-
yrkju; var hann dugnaðarmaður
mikill og hagsýnn í fjármálum,
enda var hann orðinn vel efnum
búinn, er hann féll frá á bezta
aldri.
Hann var einnig maður félags-
lyndur og tók mikinn og farsæl-
an þátt í sveitarmálum. Hann var
sveitarráðsmaður (County Com-
missioner) í Pembina-héraði í
átta ár, formaður í skólaráði
Crystal-bæjar árum saman og
einnig í stjórnarnefndum (Board
of Directors) sjúkrahúsanna í
Cavalier og Grafton. Félagsmál
bænda og velferðarmál þeirra
lét hann sig eðlilega * miklu
skipta. Hann studdi, í einu orði
sagt, drengilega öll góð málefni
meðal landa sinna og annarra á
sínum slóðum.
Eins og vænta mátti um jafn-
heilsteyptan mann og Jón var
að lundarfari, var hann ágætur
heimilisfaðir, sonur og bróðir.
Jón Baldvin Snydal
Vinfastur var hann að sama
skapi, enda naut hann víðtækra
vinsælda meðal landa sinna og
annarra, er kynntust honum.
Jón var myndarmaður mikill
að vallarsýn, hinn alúðlegasti í
framkomu, og ágætur heim að
sækja; verður mér nú ofarlega
í huga, hve fögrum orðum þeir
félagar úr Karlakór Reykjavík-
ur, er dvöldu á heimili þeirra
Jóns og Sigurlaugar, fóru um
hlýjar og höfðinglegar viðtökur
aar. Og það heyrði ég oftar en
einu sinni á Jóni sjálfum, hve
vænt honum þótti um þá sögu-
ríku heimsókn Karlakórsins í
íslenzku byggðina. Þurfti það
engum á óvart að koma, sem
nokkuð verulega þekkti til Jóns.
Hann var maður mjög bók-
hneigður að eðlisfari, víðlesinn
íslenzkum bókmenntum og
skildi þær vel, og fylgdist einnig
vel með íslenzkum málum. Þess
vegna var honum koma hinna
ágætu og skemmtilegu söngvara
frá ættjörðinni sérstakt ánægju
efni.
„Drengir heita vaskir menn og
batnandi“, segir í Snorra-Eddu,
og eiga þau orð vel við um Jón
Baldvin Snydal. Hann var
drengskaparmaður, sem óx með
árunum bæði að manndómi og
víðsýni, en eigi getur betn
vitnisburð.
Mikill harmur er aldurhnig-
inni móður hans, ekkju og börn-
um, öðrum ættmennum og vin-
um, kveðinn með fráfalli hans í
blóma aldurs; en þá er að mmn-
ast lokaorða skáldsins í erindinu
fagra, sem vitnað var til í
greinarbyrjun:
„Og aldrei er svo svart yfir
sorgarránni,
að eigi geti birt fyrir eilífa trú!“
RICHARD BECK
Mannfórnir á sjó
Framhald af bls. 4
Þótt undarlegt megi teljast,
hafði þegar hér var komið,
Harris skipstjóra og Rhodes
stýrimanni verið boðið skipið
Harry F. Thompson, skonnorta,
sem ráðin var til siglinga við
Suður-Ameríku, og í stað þess
að taka þá fasta fyrir að hafa
gefið hinar örlagaríku fyrirskip-
anir eða að minnsta kosti að
halda þeim sem vitnum, leyfði
Meredith þei mað fara úr landi,
eftir að hafa tekið af þeim
skýrslu. Parker annar stýrimað-
ur og aðalvitni að því, sem fram
fór milli skipstjórans og Rhodes,
var horfinn og einkennilegt var
að yfirvöld Sambandsríkjanna
gerðu enga tilraun til að hafa
upp á honum. Murrey, negrinn,
sem hafði aðstoðað Holmes við
að kasta hinum sextán farþeg-
um fyrir borð, var einnig horf-
inn.
Mál Holmes var lagt fyrir hinn
háa kviðdóm. — Hann var kærð-
ur fyrir brot á lögum frá 30.
apríl 1790, sem fjalla um refs-
ingu sjómanns, sem fremdi morð
í rúmsjó. Til þessa hafði enginn
tekið neitt tillit til aðstæðnanna
eða ástæðunnar til þess, sem
fram fór, að hann hafði drepið
sextán manns til þess að bjarga
lífi hinna 25, sem eftir lifðu. Nú
þegar hann einn — og ekki einu
sinni Murray, sem h'afði þó að-
stoðað hann við drekkingarnar,
var dreg^nn fyrir rétt, snerist
hugur almennings honum 1 vil.
I fyrsta sinn héldu nú mörg blöð
því fram í ritstjórnargreinum
sínum, að kringumstæðurnar í
stórbátnum hefðu verið þannig,
að „aðgerðir" Holmes hafðu ver-
ið nauðsynlegar til þess að
bjarga lífi meiri hluta farþeg-
anna, og hann hefði verið hinn
eini skipverji, sem hefði sýnt
þrek og áræði.
Á hinn bóginn héldu nokkrir
því fram, að úr því að ekki varð
komizt hjá slíkum sorgarleik,
hefði att að lata draga um hver
fórnarlömbin yrðu, heldur en að
velja svona að eigin geðþótta.
Verjendur Holmes bentu á, að
yfirfullur báturinn hefði verið í
bráðri hættu og ekkert ráðrým
hefði verið til að láta draga um
þetta. Sú staðreynd, að eingöngu
farþegum hafði verið fórnað, en
engum skipverja, olli einnig
mikilli gagnrýni.
Hinn 13. apríl 1842, eftir að
Holmes hafði setið 7 mánuði í
gæzluvarðhaldi, var málið lagt
fyrir The United States Circuit-
dómstólinn í Philadelphiu, og
dómarann Henry Baldwin. En
loks þegar dæma skyldi í mál-
inu, reyndust kviðdómendur
hafa jafn skiptar skoðanir og al-
menningur. Eftir að hafa reifað
málið í 16 klukkustundir, til-
kynnti talsmaður þeirra, að þeir
gætu ekki orðið sammála. Þeim
var þá skipað að komast að ein-
hverri ákveðinni niðurstöðu, og
eftir 10 klukkustundir gengu
þeir aftur inn í dómsalinn með
ákveðin úrslit:
— Sekur, en mælt með að
dómstóllinn sýndi sakborningi
miskunn.
Holmes var dæmdur til 7 mán
aða einangrunar og þrælkunar-
vinnu. Sú staðreynd, að honum
var einnig gert að greiða 20
dollara í sekt, gerði dóminn í
þessu einstæða máli aðeins ein-
kennilegri.
Enn í dag hefir engin skýring'
fengizt á því, hvers vegna engin
tilraun var gerð til þess að lög-
sækja aðra skipverja, sem hlut
áttu að máli.
Þegar dómurinn varð kunnur,
streymdu þúsundir bréfa til for-
seta Bandaríkjanna, þar sem
beðið var um að Holmes yrði
náðaður. Flestir bréfritaranna
álitu, við nánari athugun á mál-
inu, að sjómanninum hefði verið
fórnað fyrir aðra, þar sem hann
framkvæmdi aðeins gefnar skip-
anir. En forsetinn neitaði samt
að breyta dóminum, og Holmes
tók út refsinguna.
Þegar hann varð laus aftur,
bauð einn af þeim, sem hafði
samúð með honum, að taka hann
í skiprúm á skonnortu, og þáði
hann það.
Þannig endaði eitt hið mest
umdeilda og einkennilegasta mál
aldarinnar. —M. Jensson þýddi
—VIKINGUR
Unaðsleg stund
Hinn fyrsta dag októbermán-
aðar lögðum við, konan mín og
ég, af stað vestur á Kyrrahafs-
strönd, aðallega til Vancouver-
borgar. Vil ég nú segja lítils
háttar frá því sem bar fyrir
augu mín og eyru eina unaðs-
lega kvöldstund þar í borginni,
og þá ef til vill sumt fleira, sem
stendur 1 sambandi við þá stund.
En þetta er svo lifandi fyrir
sálarsjón minni, að ég vil segja
frá því, sem þar gjörðist eins
og það væri að ske á þessu
augnabliki.
Ég var staddur í Dönsku
kirkjunni, á East 19th Ave. og
Prince Albert Street. Ég þekki
hana vel, því þar prédikaði ég
fjögur ár. Aldrei gleymi ég
danska prestinum, Sörensen,
sem þá þjónaði þar, því hann
var mér svo frábærlega góður.
Danska fólkið var ávalt okkur
Islendingum einstaklega gott,
að lána okkur kirkjuna sína.
Þetta er sunnudagurinn, 5.
október, kl. 7 að kvöldi. Kirkjan
fyllist fólki. Bekkirnir eru nú
alskipaðir, og innan skamms
allir stólarnir, sem settir voru
inn til að nota auða plássið. Nú
fyllist jafnvel fordyrið. Þar
verða allir að standa, því engin
meiri sæti eru þar til, og þetta
fólk stóð þar allan guðsþjón-
ustutímann. Hvað var þá hópur-
inn stór? Maður, sem hafði öll
skilyrði til að vita sannleikann í
því máli, sagði mér, að aðsóknin
hefði verið 325 manns.
Hvernig stendur á þessum
mannfjölda? Hver er ástæðan
til þess, að þetta er langfjöl-
mennasta guðsþjónustan, sem
haldin hefir verið meðal Islend-
inga í Vancouver? Ástæðan er
að Islenzki lúterski söfnuð-
su,
urinn í Vancouver hefir fengið
nýjan prest, séra Eirík Bryn-
jólfsson frá Útskálum á íslandi,
og á nú að setja hann inn í em-
bættið. Séra Valdimar J. Ey-
lands, prestur Fyrsta lúterska
safnaðar í Winnipeg og forseti
Hins lúterska kirkjufélags Is-
lendinga í Vesturheimi, er kom-
inn á staðinn til að framkvæma
verkið. Dr. Clark Franklin Fry,
forseta United Lutheran Church
in America, kirkjufélagasam-
bandsins, sem íslenzka kirkju-
félagið tilheyrir, var boðið að
taka þátt í athöfninni, en vegna
annara starfa, sem hann hafði
lofað, gat ekki orðið af því, að
hann kæmi. Sama tilboð var
sent Dr. Paul Andrew Kirsch,
umsjónarmanni trúboðsstarfsins.
Honum var heldur ekki unt að
vera við athöfnina, en hann
kom síðar og hafði fund með
safnaðarnefndinni. Fjórir aðrir
prestar voru boðnir, sem gestir,
en það voru: séra P. B. Kron-
berg, prestur Dönsku kirkjunn-
ar; Dr. J. L. Sawyer, prestur
Redeemer kirkjunnar í Van-
Framhald á bls. 7
_ Gigtarstyngir
GÓC tltSindi fyrir þá, er þarfnast
svtunar frá gigtarstyngjum og
hafa ekki geta'S fengiS bðt, en
geta nú fengiS hana meS því aS
nota T-R-C’s. LátiS eigi þreyt-
andi verki lama ySur I framtíS-
inni. ReyniS Templeton’s T.R.C’s
xindir eins. ASeins 65c., $1.36 I
lyfjabúSum. T 844.
Heimsækið Evrópu í vor!
Takist nú á hendur ferðina, er dregist hefir
á langinn. Finnið umboðsmann ferðaskrif-
stofunnar þegar í stað, og hann mun skýra
yður frá lækkuðum fargjöldum og veita
yður ókeypis leiðbeiningar . . . um það,
hvernig bezt megi verja „SPARNAÐAR-
ÁRSTÍÐUM“.
Vegna frekari upplýsinga skrifið
Icelandic Consulate General
50 Broad Street
New York 4, N. Y.
Meðlimur
Europfan T RAVEL CoMMISSION
Evrópisku ferffaskrifstofunnar
Sameinuð Evrópa vegna aukinna vináttusamninga og
og þróunar vegna ferðalaga