Alþýðublaðið - 23.05.1964, Blaðsíða 5

|pniinruM><
inniiiMini«i
\
■■(*■•« 'niniiiiiiinniiiii•111111111111 liiiiiiiiiiiinmiiiiiiiiiiniiiiiiiiiiiiniiniiiiiiiiiiniiniiniiiiini ^
uptaxtar og lífskjör
| FYRIR viku benti ég á það hér
i í blaðinu, hversu erfitt væri og
i hlyti að vera að mæla breyting-
Í ar á framfærslukostnaði meðal-
Í fjölskyldu með einni vísitölu,
| sérstaklega þegar yfir lengri
I tíma væri litið. Einhver slíkur
| mælikvarði verður þó að vera
Í til. Hann þarf hins vegar að
| laga að breyttum aðstæðum
I méð ekki of löngu millibili. Þá
Í er hægt að komast hjá ágöllum,
Í sem annars er hætt við að
5 skekki þennan mælikvarða.
Hins vegar er engin tilraun
Í gerð hér til þess að finna mæli-
I kvarða eða reikna út vísitölu,
i sem sýni breytingar á meðal-
= kaupgjaldi launastétta. Hér eru
e engar vísitölur til um breyting-
i ar hvorki á kauptöxtum né
i kaupgjaldi, hvorki fyrir ein-
i staka hópa launþega né laun-
| þegana í heild. Samt sem áður
i er það eitt aðalumræðuefnið í
| íslenzkum stjórnmálum, hverj-
I ar breytingar hafi orðið og séu
I að verða á lífskjörum launþega.
I Oft £ viku getur að lesa í mál-
I gögnum stjórnarandstöðunnar,
= að lífskiör launastétta á ís-
§ landi hafi farið mjög versnandi
= undanfarin ár. Sama röksemdin
1 t fyrir þessu er endurtekin í sí-
| fellu. Hún er ofur einföld. Það
| er sagt, að vísitala vöru og
| þjónustu hafi síðan 1960 hækk-
| að um svo og svo mikið. 1. apríl
| hafi hún hækkað um 84%. 1.
| maí hafi hún hækkað um 87%.
| Hins vegar hafi Dagsbrúnar-
| kaup ekki hækkað nema um
| 56%. Af þessu geti hvert
| manr.sbarn séð, að lífskjör ís-
| lenzkra launbeca hafi versnað
b verulega síðan 1960.
En hér er í raun og veru um
r svo fáránlegan málflutning að
| ræða, að mestu furðu gegnir,
| að hann skuli vera endurtékinn
| án afláts. í fyrsta lagi er „yísi-
| tala vöru og þjónustu” ekki
| hið sama og „vísitala fram-
| færslukostnaðar”. í vísitölu
| framfærslukogtnaðar er einnig
®^®®®®®®®®®®®®®iiiimmnmmnM*iinnmniiiniiiniiiiiiii(Mi*i
tekið tillit til breytinga á opin-
berum gjöldum, greiðslna frá
almannatryggingum og húsa-
leigu. „Vísitala framfærslu-
kostnaðar” hafði 1. apríl ekki
hækkað um 87%, heldur um
63% 1. maí. En það er einnig
meiri hækkun en hækkun þess,
sem stjórnarandstöðublöðin
kalla „Dagsbrúnarkaup” og hef
ur hækkað um 56%. Og er þá
komið að höfuðvillunni í þess-
ar' einföldu röksemdafærslu.
„Dagsbrúnarkaupið”, sem sýknt
og heilagt er vitnað til, er
lægsti taxti Dagsbrúnar. Það
er hann, sem hefur hækkað um
56%. Ef Dagsbrúnarmenn eru
teknir sem heild, hafa kaup-
taxtar þeirra hækkað talsvert
meira, sumpart vegna þess, að
meiri hækkun hefur orðið í öðr
um flokkum, sumpart vegna
þess, að hópar Dagsbrúnar-
manna hafa flutzt milli flokka,
sumpart vegna þess, að ýms-
ar viðbótargreiðslur við kaup-
gjaldið hafa liækkað og sum-
part vegna þess, að greiðslur
fyrir yfirvinnu og næturvinnu
hafa hækkað. Enginn, sem til
þekkir, mun bera á móti því,
að meðal-taxtakaup Dagsbrún-
armanna hefur á þessu tíma-
bili hækkað meira en .lægsti
taxtinn, eða meira en 56%. Og
enginn, sem fara vill með rétt
mál, mun bera á móti því, að
alrangt er að nota taxtahækkun
Dagsbrúnarmanna, hvað þá
hækkun lægsta taxtans eins,
sem mælikvarða á taxtahækk-
un annarra launastétta, þar eð
allir vita, að hækkun á kaup-
töxtum iðnaðarmanna, verka-
kvenna og opinberra starfs-
manna hefur orðið meiri en
taxtahækkun vefkamanna. Það
er því auðvitað fullkomin fjar-
stæða að v.ilja í alvöru draga á-
Iyktun um breytingar á kjörum
íslenzkra launþega yfirleitt af
einföldum samanburði á vísi-
tölu framfærslukostnaðar (að
ég ekki tali um vísitölu vöru
og þjónustu) og hlutfallslegri
breytingu á lægsta taxta Dags-
brúnar og jafnvel breytingum
á kauptöxtum Dagsbrúnar-
manna yfirleitt. Vilji menn
draga einhverjar sæmilega
skynsamlegar ályktanir af sam-
anburði á breytingum verðlags
og breytingum kauptaxta, þá
verður auðvitað að taka tillit
til allra kauptaxta ,sem notað-
ir eru, og reikna út vísitölu,
sem sýndi meðalbreytingu á
þeim. Það væri a. m. k. ekki
jafn-gjörsamlega út í bláinn og
það er að vera stöðugt að bera
saman lægsta kauptaxta lands-
ins, sem æ færri vinna fyrir, og
vísitölu framfærslukostnaðar
og meira að segja venjulega
alls ekki við hana alla, heldur
aðeins aðal-þátt hennar.
En jafnvel þótt til væri
vísitala, sem sýndi meðalbreyt-
ingar á öllum kauptöxtum
stéttarfélaga, þá væri saman
burður á þeirri vísitölu og vísi-
tölu framfærslukostnaðar ekki
einhlítur til þess að leiða í Ijós
breytingar á raunverulegum lífs
kjörum þeirra launastétta, sem
hlut ættu að máli. Hér kemur
til skjalanna það fyrirbæri,
sem nefnt hefur verið launa-
skrið á xslenzku. En með launa-
skriði er átt við það, þegar, :
hækkun verður á launum laun- I
þega umfram það kaup, sem :
greitt er samkvæmt samning- i
um. Slíkt getur gerzt með mörg i
um hætti, vegna flutnings i
starfsmanna í hærri launa- i
flokka, án þess að það sé skylt |
samkvæmt samningum, vegna =
þess, að t. d. ákvæðisvinna =
leiði til hækkaðs kaups eða i
vegna ýmis konar yfirborgana. i
Það er kunnara en frá þurfi að i
segja, að í öllum iðnaðarlönd- i
um, og þá fyrst og fremst þar i
sem er full atvinna, að ég ekki |
tali um þar sem skortur er á i
vinnuafli, hafa launþegar ekki i
síður hlotið auknar tekjur |
vegna launaskriðs, en vegna i
hækkunar á kauptöxtum. Vegna i
þessa er samanburður á verð- jj
lagsbreytingum og breytingum =
á kauptöxtum alls staðar í iðn- =
aðarlöndum hættur að vera |
réttur mælikvarði á breytingar =
á lífskjörum. Vilji menn komast =
að raun um breytingarnar á lífs i
kjörunum, er því nauðsynlegt ;
annars vegar að hafa rétta vísi- i
tölu um breytingar á fram- =
færslukostnaði og liins vegar I
rétta vísitölu um breytingar á =
raunverulegum tekjum fyrir 1
hliðstæða virmu. Slík tekjuvísi- =
tala er ekki til hér og hún er =
auðvitað mjög vandreiknuð. En i
nokkurn vísi að slíkum vísitölu- i
reikningi er þó að finna í þeirri i
órlegu athugun, sem gerð er á 1
atvinnutekjum verkamanna, i
iðnaðarmanna og sjómanna á i
grundvelli skattaframtals, en i
slík athugun er gerð í sam- i
bandi við verðlagningu land- i
búnaðai-afui'ða á haustin. Síð- i
ustu tölur, sem fyrir liggja um i
þessi efni, eru frá árinu 1962. i
Meðal-atvinnutekjur verka- i
manna, iðnaðannanna og sjó- i
manna voru á því ári 38% i
hærri en þær höfðu verið 1959. i
Meðal framfærslukostnaðar- i
vísitala ársins 1962 var hins i
Framhald á síðu 10.
lllllllllllllllllllllllll■ll■■■■ll•■l|>■|||'■^>•■l•>>|••■|"■lll*l*l,l,,,l,,llll,,,"il,,l,llllll,,l,,,l,l,ll"llllll, 1 ",i,,iiii|i,,«,,,,"i,,,i||,ii,i,,i,ii,,|i|1*
efUr
Gylfa Þ. Gíslason
SamsöngvarN
Fóstbræöra :
um helgina :
KARLAKÓRINN Fóslbræðux* ’
heldur hina árlegu saixisöngvii',
sína fyrir styrktarfélaga sína, ,
Hófust samsöngvarnir í gærkvöldl *
kl. 7,15 e. h. og verða síðan í dag" 1
kl. 3.00 e. h. og á sunnudag kl,
7.15 e. h. -
Að þessu sinpi verður flutt' ’
söngskrá bæði fyrir karlakór ogý'
60 manna blandaðan kór. Karla- :
kórinn syngur lög eftir Þórarinn *
Jónsson, Jón Nordal og þjóðl,ag.
í útsetningu söngstjórans, Ragn-
ars Björnssonar. Blandaði kór-;
inn syngur m. a. verk eftir Hans ^
Leo Hassler, Thornas Norley, Ant
oni Lotti, Orlando di Lasso og
lög eftir tvö lettnesk tónskáld. 4
Stjórnandi Fóstbræðra er Ragn-
ar Björnsson. J''
Sleppa me5 óvið-1
eigandi ummæli
Stokkhólmi, 21. maí
(NTB-Reuter).
ÁN atkvæöagreiðslu, en eftir fjÖE
ugar umræður, vísaöi ríkisþingið'
í dag á bug tillögu Kling dóms-
málaráðherra um refsingu til ,
handa þeim, er gera sig seka um.
óviðeigándi uinmæli um ráðherra t
erlendra ríkja. Fylgdi ríkisþingið
tillögu, stjórnarskrárnefndarinnar
og ákvað eixmig að fjarlægja úr
prentfrelsissamþykktum þá sér-
legu vörn, er þjóðhöfðingjar er-
lendra ríkja og aðrir fulKrúai’
þeirra hafa tií þessa notið í Sví- ;
þjóð.
Minningarfrímerki um Jónas Hall- I Eyjafirði. Jónasi veittist allt nám
grímsson. — Það var 16. nóvem- ! létt. Hann las með miklum áhuga
ber 1957, að út kom eitt frímerki, fornsögurnar og Eddu. — Vorið
svax’t og ljósgrænt að iit og með ; 1829 lauk hann burtfai-arprófi úr
verðgildi ki\ 5.00, — Þetta rnei'ki
var gefið út til að minnast þess,
að þennan dag voru liðin 150 ár
frá fæðingu „iistaskáldsins góða”,
Jónasar Hallgrímssonar. — Hann
mun vera sá fjórði i röðinni af
íslenzkum skáldum, sem myndir
hafa verið af á frimerkjum okkar.
Hinir þrír, sem áður liafa komið,
eru þeir Matthías, Snorri og Hann-
es Hafstein.
Jónas Hallgrímsson fæddist á
Hrauni í Öxnadal ,16. nóvember
1807. Þegar liann var 9 ára drukkn
aði faðlr hans, séra Hallgrímui’, £
Hraunsvalni, er hann var við sil-
ungsveiðai'. — Móðir Jónasar vildi
fyrir hvern mun koma honum í
skóla, þótt efni væru litil til þess.
Sextán vetra komst Jónas i Bessa-
staðaskóla og stundaði þar nám í
sex vetur, en dvaldist á sumrum
hjá móður sinni og fi-ændum í
skólanum, með góðum vitnisburði.
Sumarið 1832 sigldi Jónas til
Kaupmannahafnar, þá 25 ára, og
lagði fyrst stund á lögfræði, en
sneri sér brátt áð náttúrufræði
og bókmentum. Þar var hugur
hans allur. Eftir 5 ára dvöl í Dan-
mörku var Jónas hér heima sumar-
langt 1837 og hóf rannsóknir á
háttúru landsins. Síðar veitti
danska stjórnin honum styrk til
náttúrurannsókna, en ferðalög um
landið voru mjög erfið í þá daga
og hættuleg heilsu manna. Jónas
ofkældist í einu þessara ferðalaga
og lá lengi rúmfastur, fyrst hjá
móður sinni, en síðar í Reykjavík.
Haustið 1842 fór Jónas alfarinn
frá íslandi og dvaldi i Danmörku
síðustu fimm missiri ævinnar.
Þann 20. maí 1845 var hann að
koma heim að kvöldi er hann hras-
aði í stiganum í húsi því, sein
hann bjó í, og brotnaði fótur lians
ofan við ökla. Jónas gerði ekki
vart við sig og lá í rúmi sínu al-
klæddur með brotinn fót til morg- maí 1845, þá aðeins' 37 ára að 1 fyllsti þátturinn í gáfum og skap-
uns. — Vinir hans fluttu hann á í aldri. gerð Jónasar eru stíltöfrar hans.
sjúkrahús morguninn eftir, en allt I í sögu íslendinga er þessi lýsing Hann hafði nálega ótakmarkað
kom fyrir ekki. Jónas andaðist 26. I gefin af starfi Jónasar: „Dplar- J (Framhaid á 10. viíu).
|
ALÞÝ0UBLAÐIÐ — 23. maí 1964 §