Vísir - 02.06.1965, Side 7

V f S I R . Miðvikutlagur 2. júní 1965.
7
BH
SÓLFAR
UM BREIÐAFJðm
Skarfabyggð i Flateyjar-Klofningi.
Svipmynd-
ir úr Flat-
eyjarferð
Síðari grein
V.b. „Kristján" hefur skropp
ið suður til Reykjavíkur að
sækja flutning að vertíð lokinni.
Hann er væntanlegur um sex-
leytið, en klukkan átta á hann
að leggja af stað með póst og
flutninga út í eyjar. Og við
grípum tækifærið og fáum að
fljóta með.
Nokkrir farþegar eru með út í
eyjamar; unga konan úr Tálkna
firði og drengurinn ætla út I
Hvallátur, og kona Hafsteins
Guðmundssonar formanns, Ól-
ína Jónsdóttir, Daníelssonar í
Hvallátrum, skreppur þangað
með okkur. Nú er komið blæja
logn að kalla og tiltölulega hlýtt
með kvöldinu og við þremenn-
ingarnir, förum að gruna Árna
Helgason I Hólminum um ■ að
hann sé ekki allur þar, sem hann
er séður. Það eigum við eftir
að fá sannað svo að ekki verður
vefengt.
Siglingin út í Hvallátur tek-
ur ekki langan tíma, enda er
vegalengdin ekki nema 5—7 sjó
mílur. Þar eru þrjár fjölskyldur,
þó að ábúendur séu ekki nema
tveir; Jón Daníelsson og Daníel
sonur hans, því að Aðalsteinn
skipasmiður rekur þar ekki bú-
skap, heldur stundar iðn sína
eingöngu. Það mætti kannski
komast svo að orði, að bflaverk
smiðja þeirra Breiðfirðinga væri
í Hvaflátrum, því að bátamir
sem Aðalsteinn smfðar, koma
þeim í stað þeirra farartækja.
Og þegar „Kristján" leggst þar
að vör getur að líta þar fyrir
tvo slíka „bfla“, af „luxus" gerð
tvo glæsilega vélbáta, 9 og 11
smálesta, yfirbyggða og með
ljóskastara á stýrishúsi, renni
legar skeiðar og gætir nokkuð
gamla, breiðfirzka byggingalags
ins á byrðing þeirra. Það leynir
sér ekki að Aðalsteinn er lista
smiður, enda eru handaverk
hans annáluð vestur þar.
Jón bóndi Daníelsson bíður
okkar í vörinni, meðalmaður
á vöxt, rauðhærður og rauð-
skeggjaður, léttur og snar í
hreyfingum með bros í augum.
Það er auðséð á þeim manni,
að ekki er írska kynið útdautt
í Breiðafjarðareyjum.
Það gengur greiðlega að koma
flutningi og farþegum í land í
eynni, og nú er tekin stefnan
á Svefneyjar. Hafsteinn leggur
þó smálykkju á leiðina mln
vegna, til þess að sýna mér
hið nýja landnám toppskarfsins
í Klofningi, allhárri klettaey 1
grennd við Svefneyjar. Þar sást
eitthvað af dílaskarfi áður fyrr,
en fyrir sex til átta árum tók
toppskarfurinn fyrst að setjast
þar að, nokkur hjón fyrst 1 stað
Nú er hann þar einráður og
skiptir ef til vill þúsundum, hef
ur eyðilagt þar allan gróður og
hrakið annan fugl á brott, því
að hann er fugl heimarfkur og
líður jafnvel ekki nánasta
frænda sinn, dílaskarfinn, I sinni
byggð. Harðskeyttur er hann ef
því er að skipta og dirfist eng
inn fugl, jafnvel ekki svartbak-
urinn, að sýna honum áreitni.
Og nú lætur toppskarfurinn
sér ekki nægja landnámið i
Svefneyjarklofningi, enda virð-
ist þar nú hver silla og stallur
þröngt setinn af þessum stóra
og tígulega, þögla fugii, sem
helzt lætur ekki í sér heyra
nema undir veður. Fyrir fjórum
árum komu fyrstu hjónin í Flat
eyjar-Klofning, stuðlabergs-
höfða rétt hjá Flatey. Nú skipt-
báturinn nálgast æskustöðvarn
ar. Hvað ertu gamall, Hafsteinn?
— Þrítugur.
— Voru þið mörg systkinin?
— Sex.
— Er nokkurt þeirra búsett
hérna?
— Nei, þau eru öll búsett
annars staðar. Sjálfur fluttist
ég burtu á tímabili. En nú er
ég, sem sagt, kominn út í eyj
ar aftur.
— og hvernig segir þér hug
ur um endurreisn útgerðar í
Flatey?
— Það er ekki hægt að nefna
þessa útgerð okkar því nafni,
enn sem komið er. Þetta er ein
ungis tilraun, og enn ekki vitað
hvernig hún tekst. En það er
skammt á góð og fiskisæl mið úr
Flatey, og hentugar aðstæður
til útgerðar að mörgu leyti. Til
dæmis er mjög gott að verka
þar skreið. Loftið er á stöðugri
hreyfingu, svo að herzlan verð
ur jöfn; jarðvegur gróinn svo að
ekki fýkur neitt í hana. Það á
að vera auðvelt að verka hér
góða skreið.
— Hvað um sumarið?
— Það er ráðgert að vera á
skaki I sumar, og leggja aflann
upp heima. Sennilega verður
fiskur genginn á miðin ein-
hvérní(msPT3}úhíPsVi ði
unga, þar sem mað iíáfa 'fiskigöhgúr breytzt f
hann í friði — aðra firðinum aS undahförnu?
— Það held ég varla, nema
hann gengur ekki eins innar-
lega og áður, síðan þessi mikla
netaveiði hófst þar á vetrarver-
tíðinni.
— Eru margir bátar hér á
netum?
— Milli fimmtíu og sextíu,
og þar á meðal margir stórir
vélbátar, yfir 100 smálestir.
— Or verstöðvum hér við
fjörðinn?
— Já, báðum megin, af Snæ-
fellsnesinu og Barðaströndinni
og svo af Vestfjörðum. Það má
segja, að lögð séu net á hvern
blett í firðinum.
— Eru enn ótaldar eyjarnar
á Breiðafirði?
— Ég gerj ráð fyrir því. Við
ir hann hundruðum og færir
stöðugt út landnám sitt. Þarna
í klettunum, sem meðfylgjandi
mynd er tekin, sást hann ekki
í sumarleið — nú taldi ég þar
um fjörutíu hreiður. Toppskarf
urinn á þrjú til fjögur egg, og
leiðir venjulega út allt að því
jafn márga
urinn lætur hann í friði
óvini hefur hann ekki að óttazt
— svo að viðkoman er mikil og
fjölgunin ör. Það má því búast
við að hann tvöfaldi eða þre-
faldi tölu sína í Flateyjar-Klofn-
ingi þegar á næsta ári. Annan
fugl hefur hann þegar hrakið
þaðan, og þess verður varla
langt að bíða að sá gróður, sem
þar er enn hverfi með öllu. Ekki
er vituð nein skýring á þessu
mikla landnámi toppskarfsins
á þessum slóðum.
Frá Svefneyjum er haldið til
Skáleyjar, en þar er formaður
inn á „Kristjáni" Hafsteinn Guð
mundsson, borinn og bamfædd
ur. Ég skrepp aftur í stýrishús-
ið og rabba við hann, þegar
köllum það eyjar, sem standa
uppúr á stórstraumsflæði og
gras grær á, en grasleysur, köll
um við einu nafni sker. Undir
Svefneyjar heyra um sextíu slík
ar eyjar, hundrað og sextíu und
ir Skáleyjar og um þrjú hundr
uð undir Hvallátur.
— Er töðugæft gras I þessum
eyjum, og getur sauðfé gengið
þar sjálfala?
— Já, það er töðugæft gras
þar og í sumum eyjum mun
sauðfé geta gengið úti á vetr-
um. Eyjabændur stunda allir
sauðfjárrækt að meira eða
minna leyti, en mikið af fénu
er flutt á land síðari hluta vors
og látið ganga þar á afrétt fram
á haustið.
— Er hlunnindamikið í Skál-
eyjum?
— Já, eins og raunar víðast
hvar hér í eyjum. Æðarvarp og
selurinn allur nýttur til mann-
eldis. Kjötið er bezti matur,
hreifarnir voru súrsaðir og spik
ið ýmist brætt eða saltað. Sels
lýsisbræðingur er hið bezta við-
bit; mjúkur, hvítur og bragðgóð
ur, og harðfiskur með söltuðu
selspikj er herramannsmatur og
eins konar þjóðarréttur okkar
hérna í Breiðafjarðareyjum.
Og svo er það lundakofan; hún
var tekin úr holunum með j?ogg
í'— það voru þrjár, lengcjír af
goggum notaðir Við Jgkjuna;
„kimagoggur", sem var stytztur,
„miðholugoggur" og langholu-
goggur“. Nú hefur kofatekjan
lagzt niður að mestu, og lunda
veiði er ekki stunduð hér í eyj
um . . .
„Kristján“ leggst nú í vör í
Skáleyjum, en hefur þar
skamma viðdvöl. Síðan er hald
ið aftur út í Hvallátur, þar sem
kona formannsins kemur um
borð, og snúið heim í Flatey
um lágnættið.
Nú er komið blæjalogn og
þokulaust á fjöllum. Sólskin á
morgun, segir Reynir Vigfússon.
Hann er glöggur á veðurútlitið
við Breiðafjörð, hann Árni
Helgason í Hólminum, enda þótt
hann sé fæddur og uppalinn á
Austfjörðum.
Hjónin Hafsteinn Guðmundsson frá Skáleyjum og Ólína Jónsdóttir
Sraaðl
Hvallátrum og
börn þeirra.