Vísir - 04.02.1966, Blaðsíða 7

V ISIR . Föstudagur 4. febróar 1966.
T byrjun þessarar viku lauk
hinni svokölluðu „friðar-
sókn“ Bandaríkjamanna í
Vietnam. Það má segja að £ 40
daga og 40 nætur hafi sendi-
menn og fulltrúar Bandaríkja-
manna ferðazt fram og aftur
milli höfuðborga um allan heim
til þess að vinna þeirri stefnu
fylgi að friður yrði saminn í
Vietnam og reynt hvar sem
mögolegt var að komast í sam-
band og samþykki við kommún
istaieiðtogana um það að skyn-
samlegast væri að létta þess
um blóðsúthellingum og hörm-
angum af Vietnam-þjóðinni og
þá sjálfsagt lfka spilað inn í
þetta vilji Bandaríkjamanna til
að spara sér þau milljarða út-
gjöld sem þeir eru nú að gera
ráð fyrir á fjárlögum sínum. Og
til þess að gera friðarsóknina
vænlegri, þá hafa Bandaríkja-
menn nú £ 37 daga látið vera
að senda sprengjuflugvélar sin-
ar til árása á Norður-Vietnam.
Það var á mánudaginn, þegar
Johnson forseti tilkynnti £
ræðu, að sprengjuárásunum
yrði nú haldið áfram, sem það
varð ljóst, að „Friðarsóknin"
hafði farið út um þúfur.
Skoðanir á þessari svoköll-
uðu friðarsókn eru mjög skiptar
eins og á fleiri atriðum varð-
andi Vietnam-styrjöldina. Eftir
að hún hefur mistekizt, engan
' vandamál Bandarfkjanna f Viet-
nam séu ekki kommúnistarnir,
heldur flutningaerfiðleikarnir.
Bandaríska herliðið sem kom
fyrst til Vietnam á s.l. ári mátti
segja að kæmi að óerjuðu landi,
þar sem öll samgöngutæki
vantaði.
Liðið varð að senda í skyndi,
því að kommúnistaherinn bjó
sig undir að ná öllu landinu á
sitt vald s.l. sumar. Þar gáfust
því engin tækifæri til að vinna
að nauðsynjaverkum til að gera
landið greiðfærara og treysta
þá birgðaflutninga sem nauð-
synlegir eru. Sem dæmi um þá
erfiðleika sem þama er við að
etja hefur verið bent á þá
meðalreglu, að flutningaskip sé
að jafnaði 20 daga að sigla frá
Vesturströnd Bandaríkjanna til
Vietnam, en þá byrji þó tíma-
eyðslan fyrst að ráði, þvf að
skipið muni þurfa að bíða 30—
40 daga fyrir utan strendur
landsins áður en það fái af-
greiðslu við þau afar takmörk-
uðu hafnarskilyrði sem þar eru.
Sömu söguna er svo að segja
um flutningaleiðirnar frá höfn-
unum, þar er aðeins við að
styðjast strjálar jámbrautarlín-
ur sem Frakkar lögðu á ný-
lendutímunum f gegnum fmm-
skógasvæði, örfáir og mjóir
vegir mynda lífæðar með ófull-
komnum brúm, sem þar að auki
herfylkingar kommúnista, hafa
óáreittir getað þrammað um
600 km. leið á hlutlausu landi
og komið svo yfir landamærin
rétt við bæjardyr höfuborgar-
innar Saigon og má þá jafnvel
búast við hörðustu bardögunum
þar, langt fyrir sunnan þá
breiddargráðu sem upphaflega
var og hefur sfðan verið skils-
lína milli Norður- og Suður-
hluta landsins.
IZ ommúnistarnir hafa hafnað
friðartilboðum Bandarfkja-
manna, það er að segja haldið
fast við fyrri yfirlýsingar sfnar
um það að þeir séu ekki til við-
tals um annað en uppgjöf Suð-
ur-Vietnam og Bandarfkjanna,
sem er auðvitað svo mikil fjar-
stæða, að það túlkar ekkert
annað en það að þeir ætla að
halda styrjöldinni áfram. Þetta
þýðir þá um leið, að þeir gera
sér vonir um að enn kunni þeir
að verða yfirsterkari. Þeir virð
ast ímynda sér, að ef þeir bara
seiglist áfram, þá verði þeir
sem standa á móti þreyttir og
leiðir á stríðinu og hlaupist á
brott. Styrjöldin er þannig eins
og skáktafl, báðir fmynda sér
að taugar hins aðiljans kunni
að bila og vonleysi að fylla
hugann. Kommúnistamir
byggja þetta á ýmsum táknum
sem þeir greina og mikla e.t.v.
Bandaríkjamenn hafa sfðan þeir hófu þátttöku í Vietnam
styrjöldinni þjálfað tugþúsundir hermanna í skæruhemaði,
enda hefur það komið í Ijós, að lið þeirra nýskipað á land
í Indó Kína er við því búið að heyja stríð ið hin erfiðustu
skilyrði í frumskógum og fjöllum. Mynd þessi var tekin í
æfingastöð bandaríska liðsins og sýnir landgöngu undir vemd
þyrilvængju.
FRIÐARSÓKNIN
i -agvíiiubrts ör
árangur borið, er að sjálfsögðu
auðvelt eftirá að gagnrýna
hana. Það má segja að hún hafi
enga þýðingu haft, eða jafnvel
að hún hafi fremur verið til
spillis með þvf að vekja upp
falskar vonir um að friður
væri á næstu grösum. Um
hana má ræða bæði út frá
stjómmálalegu og hernaðar-
legu sjónarmiði.
yið vitum auðvitað ekki með
vissu, hvaða sjónarmið
Johnson forseti hafði í huga,
þegar hann ákvað að hefja
þessa friðarsókn, vafalaust
vom það mörg sjónarmið sem
toguðust á. Það var vitað að
innrásarherir kommúnista frá
Norður-Vietnam höfðu beðið
talsverða ósigra og farið var
heldur að síga á ógæfuhliðina
hjá liði þeirra. Það gat hugsazt
að þeir væru þannig byrjaðir
að fá eftirþanka út af styrjöld-
inni og til þess gat einkennilegt
sáttatilboð Ho Chi-minhs sem
kom eftir furðulegum leiðum
bent. Það má segja að eðlilegt
hafi verið að Bandaríkjamenn
könnuðu það þvf, hver vilji
væri hjá kommúnistunum að
láta undan sfga.
Hemaðarlega gat það verið
varhugavert, að gera þannig hlé
á hemaðaraðgerðum, hætta á
að slíkt dragi úr sóknarhug, en
það var ekki nóg með að Banda
ríkjamenn hættu loftárásum á
Norður-Vietnam, heldur drógu
þeir einnig verulega úr hreyf-
ingum herja og spennunni i
Suður-Vietnam. Við nánari at-
hugun kann þetta þó að hafa
verið hagkvæmt. Það hefur
stundum verið sagt að erfiðasta
hafa margar verið sprengdar af
kommúnistum.
Það má þannig vel vera, að
hugmynd Bandaríkjamanna hafi
verið sú, að ekki sakaði þótt
nokkur dráttur yrði á styrjald-
araðgerðum. Það kæmi sér ein-
mitt vel að nota tímann til að
bæta flutningakerfið.
TTins vegar er það ljóst, að
kommúnistamir hafa ekki
sfður notað tfmann vandlega.
Þeir hafa notað hann til stöð-
ugra herflutninga suður á bóg-
inn og notfært sér enn með
sviksamlegum hætti samgöngu
leiðir eftir hlutlausu ríkjunum
Laos og Kambodja. Þetta er að
vísu ekkert nýtt, því að í heilan
áratug hafa kommúnistarnir
haldið uppi herflutningum sfn-
um um fjallastigu Laos og þar
með rufu þeir fyrst með svik-
samlegum hætti þá vopnahlés-
samninga sem gerðir voru fyrir
rúmum áratug og er það und-
irrót áframhaldandi styrjaldar
í Vietnam. Munurinn er aðeins
sá, að nú hafa herflutningamir
verið miklu meiri en áður. Erf-
itt er að fá nákvæmar tölur um
hverju þessir flutningar hafa
numið, en almennt er nú álitið
að herafli Norður-Vietnam í
Suðurlandinu sé orðinn á milli
100 og 200 þúsund manns, ef
til vill meira farið að nálgast
200 þúsundin. Þar sem liðsafli
Bandaríkjamanna er nú orðinn
kringum 200 þúsund má sjá af
þessu að líkurnar fyrir hörðum
árekstrum og raunverul. fólk-
orustum hafi nú farið mjög
vaxandi, og þannig hagar landa
mærum við hlutlausu rfkin sem
kommúnistar notfæra sér, að
fyrir sér. Þeir vita að sjálf-
sögðu, að almenningur f Suður-
Vietnam er orðinn langþreyttur
á styrjöldum. Það er ekki nema
eðlil. að stjómarkerfi landsins
sé meira og minna í molum og
vonleysi útbreitt. Þetta ástand
mikla svo ýmsir fyrir sér og
ímynda sér, að meirihluti þess-
arar þjóðar sé andvígur stjómar
völdunum og vilji uppgjöf og
brottför Bandaríkjamanna úr
landi. Engin ástæða er þó til
að ætla að ástandið sé svo
slæmt þarna. Það er enginn
vafi á því að sterk öfl í landinu
eru mótsnúin kommúnistum.
Stundum hefur verið talað um
það, að Bandaríkjamenn ættu
að semja við kommúnistana og
viðurkenna þá sem hina „þjóð-
legu“ fylkingu. Er þvf svo við
bætt í röksemdafærslunni að
kommúnistamir í Vietnam séu
'svo sjálfstæðir, að þeir gætu
orðið einhvers konar títóistar
Asíu. Þessum hugmyndum má
slá fram léttúðarlegum bolla-
leggingum um það, að það sé
enginn vandi að leysa þetta mál
f hvelli, en ég fæ ekki séð að
þetta standist neina raunhæfa
athugun, einfaldlega vegna
þess að þau öfl í landinu sem
era andvíg kommúnistum era
miklu sterkari en þar er gert
ráð fyrir.
| öðru lagi blimskaka komm-
únistarnir mjög augunum til
þeirra tákna sem þeir þykjast
sjá f Bandaríkjunum og vest-
rænum löndum, um að þar ríki
á bak við tjöldin uppgjafarandi.
Fyrst var um að ræða hinar
alþekktu mótmælagöngur stúd-
enta f Bandaríkjunum og sfðan
gerist það nú þegar þjóðþing
þarf að fara að samþykkja fjár-
lög, það er borga reikninginn
af hemaðarútgjöldum, að ein-
staka þingmenn þar í landi láta
í Ijósi deigju sína. Það má vel
vera að Johnson forseti hafi í
myndi sér, að þegar farið sé að
koma við pyngju kapitalistanna
f Bandarfkjunum, þá sé um leið
komið við hjarta þeirra, þeir
muni blikna og blána þegar þeir
eiga að fara að borga hina stóru
reikninga og hlaupa í uppgjöf
frá öllu saman. Heldur er þó ó-
líklegt að þeim verði þar að
ósk sinni, það sýna allar að-
gerðir Bandaríkjamanna f mál-
inu.
Þá hafa kommúnistarnir
vafalaust túlkað friðartilboð
Bandaríkjanna nú sem veik-
leika, einmitt þau sýni það að
nú sé farin að renna uppgjöf á
lið þeirra. Sennilega er það
einnig misskilningur. Það má
vera að Johnson forseti hafi í
og með hugsað sér að friðar-
sóknin yrði pólitískt bragð
gegn úrtölufólkinu, sérstaklega
með tilliti til þess, að mikil-
vægar þingkosningar eiga að
fara fram á þessu ári. Að öðru
leyti sýnir friðarsóknin lítið
annað en það sem áður var
vitað að Bandaríkjamenn eru
hvenær sem er reiðubúnir að
semja frið og hætta þessu
heimskulega vopnabraki, ef
staðið verður við vopnahlés-
samningana sem enn era að
nafninu til í gildi.
Tjað má segja að friðarsóknin
hafi mistekizt og það hefur
valdið vonbrigðum ekki sízt
hjá þeim sem gerðu sér falskar
gyMivonir um að málin væra
að leysast. Það er varla nema
von að þeir sem þá afstöðu
tóku fyllist svartsýni, enda er
því nú sums staðar haldið á
lofti að hér sé um að ræða að
eins upphaf að nýju þrjátíu ára
stríði, næsta stigið verði að
„stórveldið“ Kfna komi inn f
stríðið „með öllum sínum
þunga", síðan komi Rússar og
þar með sé þetta orðið að
heimsbáli, sem gereyði álfum-
ar.
Þannig er auðvelt f huganum
að draga upp hryllingsmynd
sem mótstaða gegn kommúnism
anum geti leitt til. En heldur
er þetta þó ólíklegt, á bak við
stendur sú staðreynd, að yfir-
burðir Bandaríkjanna á hern-
aðar og kjarnorkusviðinu eru
svo miklir, að ábyggilega er
ekkert sem kommúnistamir
vilja nú eins mikið forðast eins
og að lenda í þeim heljar átök-
um. Hina leiðina geta þeir farið
og fara að æsa til svokallaðra
takmarkaðra styrjalda, þar sem
þeir geti beitt hinum mikla
mannafla, sem þó er tiltölulega
illa útbúinn vopnum og þeirra
uppáhaldsstríð eru skæruliða-
hernaðurinn. Samkvæmt hug-
myndum þeirra er skæraliða-
hernaðurinn aðferð hinna veik-
ari aðila til að sigra þann
sterkari, þannig fmynda þeir
sér að þeir geti smám saman
unnið bug á veldi Bandaríkj-
anna.
■Dandaríkjamenn svara ekki
U með því að kasta atóm-
sprengjum eða „aflaufga trén“
eins og Goldwater gamli ráð-
framhald á bl. II