Alþýðublaðið - 30.09.1966, Blaðsíða 6

Helgi Hallvarðsson, skipherra, flutti nýlega erindi í
þættinum Um daginn og veginn í útvarpinu. Erind-
ið vakti mikla athygli og hefur Alþýðublaðið íeng-
ið góðíúslegt leyfi höfundar til þss að birta það í
heild.
FYRIR nokkru var í fréttaauka
Ríkisútvarpsins viðtal við for-
mann útvegsmanna í Vestmanna-
eyjum, þar sem fréttamaðurinn
spurði formanninn m. a. að því,
hvernig stæði á hinni tíðu töku
fiskibáta, frá Vestmannaeyjum, í
landhelgi. Formaðurinn svaraði
því eitthvað á þá leið, að sá báta-
floti, sem gerður væri út á tog-
veiðar, gæti ekki veitt annars
staðar en í landhelgi, og gat þess
einnig, að þegar svo hefði verið
komið, að gera átti upp 20 fiski-
báta frá Vestmannaeyjum, sökum
ógreiddra sekta til Landhelgis-
sjóðs, þá hefði það opinbera séð
sig tilneytt til að gefa öllum
íslenzkum landhelgisbrjótum, sem
staðnir höfðu verið að verki, upp
sakir. Eftir svona opinbera yfir-
lýsingu hlýtur maður að verða
hugsi, og fara að velta því fyrir
sér hvað sé hér að gerast, þegar
hægt er að lýsa því opinberlega
yfir, að lög þau, sem sett hafa
verið til verndar landi og þjóð,
verði að brjóta svo að lítill hluti
af yissri sté.tt þjóðfélagsins geti
hagnazt.. Með lögum iskal land
byggja, en með ólögum eyða, er
skrifað á undirstöðu þjóðfélags-
ins, og hver sannur þjóðfélags-
þegn verður að fara eftir því. Ég
tel því að þegar nokkrir útgerð-
armenn og fiskiskipstjórar, taka
upp á því að brjóta lögin, sökum
þess að þeir telja sig ekki geta
gert báta sína út á annað, þá séu
þeir farnir að höggva í undirstöðu
þjóðfélagsins með ólögum. En það
versta í þessu finnst mér vera
þaS, að þegar nokkrir þessara
manna eru búnir að brjóta land-
lielgislögin það oft, að þeir sam-
kvæmt lögum, ættu að hljótá
fangelsun, þá gefur það opinbera
þeim upp sakir, svo þeir geti
byrjað á nýjan leik, sem sannir
þ j Óðf élagsþegnar. Nú mun ein-
hverjum finnast ég taka nokkuð
sterkt til orða, en þá vil ég benda
þeim á, svo og öllum þeim, sem
á mig hlusta, að skipstjóri á tog-
báj, er ekki einn um borð í skipi
sípu, hann hefur undir sinni
stjórn 5—6 menn, sem allir verða
vit#ii að því, þegar hann brýtur
landhelgislögin. Og mér er spurn,
hvernig skyldi þeirra ,,mórall“
verða, þegar þeir dag eftir dag
S1ve♦ða að horfa upp á að lögin eru
■tin? Eða hvernig skyldi „mór-
rin“ verða eftir að þeir hafa
skipstjóra sinn tekinn fyrir
dheigisbrot, fluttan fyrir dóm-
', þar sem skipstjórinn, í flest-
um tilfellum, neitar allri ákæru
> * ’
og þeir sjálfir orðið að lenda í
hringiðu réttarhaldanna, berandi
skipstjóra sínum vitni, heyra
hann fá dóm samkvæmt lögum,
sjá hann sigla í landhelgina á ný,
verða tekinn aftur og aftur, þar
til það opinbera gefur honum upp
sakir, þannig, að hann telst heið-
arlegur borgari á ný. Frá mínu
sjónarmiði, þá hlýtur þetta að hafa
sálræn áhrif á hvern skipverja,
sem í þessu lendir. Eða hvað
álitið þið, að hafi gerzt — og
hvaða sælrænu eftirstöðvar álít-
ið þið, að verði hjá þeim tveim-
ur piltum, sem fyrir nokkru urðu
uppvísir að því í landhelgismáli
að sverja rangan eið fyrir rétti.
Skipstjóri þeirra hafði verið á-
kærður af skipherra á varðskipi
fyrir landhelgisbrot, en hann harð
neitaði allri ákæru og voru því
þessir tveir piltar, af áhöfn hans
teknir til yfirheyrslu. Og eins og
síðar kom I ljós, höfðu þeir heyrt
skipstjóra sinn tala um það, á
leiðinni í land, eftir að varðskip-
ið hafði tekið þá, að hann mundi
neita allri ákæru, og hefur þá aö
sjálfsögðu látið eitthvað í ljös um
það, hvað hann mundi bera fyrir
rétti. A.m.k. fór það svo, að þrátt
fyrir áminningu dómarans um
sannsögli og að hann undirbyggi
þá, lögum samkvæmt, undir það
að vinna eið að væntanlegum
framburði þeirra, þar sem hann
m. a. benti þeim á þann stranga
dóm, sem við lægi að sverja rang-
an eið, þá sóru þeir væntanlegan
framburð sinn. Og þegar þeir
höfðu orðið margsaga í framburði
sínum, kallaði dómarinn skip-
stjórann á sinn fund, og tjáði
honum hvernig komið væri með
piltana og lét hann jafnframt
vita, að ef hann héldi stíft fram
sakleysi sínu, yrði hann að kalla
alla skipshöfnina fyrir rétt. Ját-
aði þá skipstjórinn sekt sína, og
piltarnir viðurkenndu um leið að
hafa svarið rangan eið. Þetta er
því miður ekki í fyrsta sinn sem
togbáta-skipstjóri er tekinn að ó-
löglegum veiðum, neitar öllum
sakargiftum, seih síðan sannast
á hann, og saklausar sálir lxafa
orðið að líða önn fyrir brot hans.
Hér er mjög alvarlegt mál á
ferðinni, sem það opinbera ætti
nú þegar að grípa föstum tökum,
svo að engum blandist hugur um
það hvað séu lög og hvað séu
ólög. Annars er það merkilegt
með marga íslendinga hvað þeir
leggja lítið upp úr svardögum og
drengskapar yfirlýsingum. Má þar
til dæmis benda á þá drengskap-
g 30. september 1966 - ALÞÝÐUBLAÐIÐ
aryfirlýsingú, sem skattborgarar
skrifa undir, þegar þeir hafa lokið
við að gefa upp til skatts, þar
sem sumir reyna af fremsta megni
að draga það mikið undan skatti,
að þeir þurfi ekki að bera þær
byrðar, sem þeir ættu með réttu
að gera, en láta um leið aðra,
sem af fullum drengskap telja
rétt fram til skatts, bera auka-
byrðar. Sá hugsunarháttur, að
reyna að svíkja sem mest undan
skatti, og að skrifa síðan undir
drengskaparyfirlýsingu um að
rétt sé talið fram, er afar lág-
kúrulegur. Um það, hversu lágt
ég tel suma líta á þá drengskap-
aryfirlýsingu, sem þeir skrifa
undir á skattaskýrslunni, hef ég
gaman af að segja eftirfarandi
sögu.
Það var í landhelgismáli þar
sem skipstjóri var ákærður fyrir
landhelgisbrot. Hann neitaði öll
um sakargiftum, og fékk einn af
mönnum sínum til þess að bera
vitni í málinu, og reyndist mað-
urinn honum í alla staði vel í
framburði sínum. Að loknum
framburði hans í málinu, undir-
bjó dómarinn hann fyrir væntan-
legan eið, þar sem hann lýsti
m. a. fyrir manninum þeirri
þungu refsingu sem við því lægi
að sverja rangan eið, oig bað hann
síðan um að sverja framburð
sinn. Maðurinn neitaði því og bar
fyrir sig trúarlegar ástæður. Var
það tekið gilt, og maðurinn þá
beðinn um að skrifa undir dreng-
skaparyfirlýsingu. Lyftist þá mað-
urinn allur við í sæti sínu, og
sagði, af hjartans einlægni við
dómarann:
„Já, eins og þegar maður skrif-
ar undfr skattaskýrsluna?” En
þegar honum var bent á, að röng
drengskaparyfirlýsing jafngilti
því að sverja rangan eið, og við
því lægi sami dómur, neitaði
maðurinn að skrifa undir. En
undir sömu drengskaparyfiidýs-
ingu á skattaskýrslunni- virtist
hann vera tilbúinn að skrifa
Vonandi er slíkur hugsun-
arháttur í minnihluta, og við
skulum vona, að hann verði skjótt
úr sögunni, svo að hver greiði
það sem honum ber.
Á síðasta þingi voru samþykkt
lög úm hægri handar akstur.
Ég get ómögulega séð til hvers
við þurfum að breyta akstri okk-
ar úr vinstri í hægri. Ef land
okkar lægi að öðrum löndum,
sem hefðu hægri handar akstur
og mikill straumur bifreiða frá
landi okkar lægi þangað yfir og
öfugt, værí þessi ráðstöfun skilj-
anleg. En nú er land okkar eyja
og við því ekki háðir því, hvorum
megin umferð annarra þjóða er.
Svíar munu nú vera að breyta
umferðjnni hjá sér úr vinstri
handar í hægri, og einhvers staðar
kostnaður við breytingar á um-
ferðarljósum, umferðarmerkjum
las ég það, að þeir hefðu reikn-
að út hvað slysa-talan mundi
hækka um mörg prósent fyrstu
mánuðina eftir breytinguna, og
er vonandi, að þeir aðilar hér,
sem hafa með þetta mál að gera,
rasi ekki um ráð fram, en fylg-
ist vel með hvað gerist í Svíþjóð
eftir breytinguna. Það er líka
annað sem fylgir þessari breyt-
ingu; og er það hinn gífurlegi
og öðru því sem umferðina varð-
ar. Það væri nær, að láta þann
áætlaða kostnað fara til að steypa
eða malbika eitthvað af þjóðveg-
um okkar, sem hreint út sagt eru
fyrir neðan það sem kalla má
sæmilegt. Hvað ætli það séu
margar milljónir króna sem bif-
reiðaeigendur greiða árlega í við-
haldskóstnað á bifreiðum sínum
vegna ’hins lélega vegakerfis okk-
ar. Það er ékkert skemmtileg til-
hugsun, þegar maður rennir hér
út fyrir bæinn, að eiga von á
grjóti einhvers staðar í bifreið
sína, sem kemur þjótandi undan
hjólum annarra bifreiða, — eiga
von á því, að eitthvað af því
grjóti, sem undir hjólum eigin
bifi’eiðar lendir, kastist uppundir
bílinn og eyðileggi þar eitt eða
annað, — eða þá lenda í einhverj-
um af þessum fögru grjótgörðum
sem prýða miðja vegina, og hafa
verið iðjusamir við að losa hljóð-
kúta eða einhvern annan hlut
undan bifreiðum. í því sambandi
er ekki hægt annað en að minn-
ast á hina skipulögðu og góðu
þjónustu, sem Félag íslenzkra bif
reiðaeigenda hefur veitt öku-
mönnum, sem lent hafa í vandræð
um með bifreiðir sínar á þjóð-
vegunum, — með því að hafa við-
gerðarbifreiðir á ferðinni um
helztu þjóðvegina. Einnig hefur
FÍB gert sínar ályktanir um bætt
vegakerfi, og er vonandi að fé-
lagið fylgi fast á eftir þeim á-
lyktunum. Mönnum er enn í fér-
sku minni það aðhald, sem félagið
veitti tryggingafélögunum, og er
vonandi áð fleiri aðiljar fái slíkt
aðhald. Það er því vissulega full
ástæða fyrir bifreiðaeigendur að
styðja við bakið á slíkum félags*
skap, en til þess að það takist
sem bezt þyrftu allir eigendur
bifreiða að vera meðlimir í FÍB.
Við íslendjngar erum miklir
sjósóknarar, og eigum svo til all
ar gerðir skjpa. En er það ekki
merkilegt, að við sem svo lengi
höfum byggt afkomu okkar á sjáv
arafurðum, og flutningi þeirra til
annarra landa, skulum ekkert
skólaskip eiga til að þjálfa tilvon
Framhald á 10. síðu.

Varðskipin Óðinn og Þór í Reykjavíkurhöfn,