Dagblaðið Vísir - DV - 24.11.1983, Síða 10

10
DV. FIMMTUDAGUR 24. NOVEMBER1983.
Útlönd
Útlönd
Útlönd
Útlönd
Umsjón: Guðmundur Pétursson
i pólitíkinni
Sinn Fein, hinn pólitískí armur
írska lýðveldishersins (IRA-hryöju-
verkasamtakanna), hefur haft
mannaskipti í gömlu forystunni og
um leiö kúvent í stefnu sinni, þar
sem áður var lögð megináhersla á
baráttu með vopnum til þess að láta
meira að sér kveða á stjórnmála-
sviðinu í þágu málstaöar sameinaðs
Irlands.
Gamla forystan í Sinn Fein með
sinn starfsvettvang í Dublin, höfuö-
borg suðurhlutans, átti sínar rætur í
sjálfstæöisbaráttu Irlands gegn
Bretlandi fyrir 65 árum. En á árs-
þingi samtakanna í Dublin á dögun-
um varð hún að þoka fyrir bráðari
yngri offörum frá Norður-Irlandi,
sem lýtur stjórn Breta. Það markaði
timamót þar sem forystan færðist úr
suðurhlutanum yfir til norðurhlutans
þar sem 2.300 manns hafa látiö lífiö í
fjórtán ára ofbeldisbaráttu ofstækis-
aflanna.
Forystan er nú komin í hendur
nýrrar kynslóðar. Hinn nýi leiðtogi
Sinn Fein, Gerry Adams (34 ára)
sem er frá Belfast (og kjörinn fuU-
trúi á breska þinginu þótt hann hafi
ekki tekið þaö sæti), var naumast
fæddur þegar maöurinn sem hann
leysti af hólmi á dögunum, Ruarri
O’Bradaigh, hóf þátttöku í neðan-
jarðarbaráttunni gegn stjórn Breta á
N-Irlandi.
Adams byrjaöi strax á því að loknu
kjöri aö staöfesta áframhaldandi
stuðning stjórnmálaflokksins Sinn
Fein við ofbeldisverk IRA á Noröur-
Irlandi. En hann blés jafnframt tU
„sóknarviðkjörkassana”.
Hinn gamli kjarni lýðveldissinn-
anna í Sinn Fein hefur jafnan spom-
að gegn frekari pólitískum umsvif-
um og hefur lengiheldur viljað troða
vígaslóöina. — En Adams vill aðSinn
Fein láti jafnvel sveitarstjórnarmál-
in til sín taka og þá jafnt í báðum
landshlutum, Irska lýðveldinu í suöri
ogN-Irlandi.
Þessi sonur byggingarverka-
manns í hinu kaþólska Falls Road-
fátækrahverfi Belfast gaf jafnvel í
skyn að Sinn Fein ætti að aflétta
banni sínu á því að félagar samtak-
anna tækju sæti á írska þinginu. —
Sinn Fein hefur unniö þingsæti bæði í
breska þinginu og því írska en þessir
kjömu fulltrúar samtakanna hafa
aldrei tekið sæti sín. Það hefur lengi
verið nokkur ágreiningur um þá
stefnu og leiddi til klofnings innan
Sinn Fein 1970 í tvo arma, annars
vegar bráöabirgðasamtökin (pro-
visional) og hins vegar hin opinberu
Sinn Fein samtök. Opinberi armur-
inn varð síöar hinn marxíski verka-
mannaflokkur.
Á ársþinginu á dögunum gerði
O’Bradaigh ljósa andstööu sína gegn
því að félagar í Sinn Fein tækju sæti
á þingi, sem hann taldi jafnfjarlæga
hugmynd, „eins og að IRA settist að
samningaborðinu og ræddi það að
leggja niöur vopnin, óhugsandi”.
I röðum lýðveldissinna eru margir
þeirra skoðunar aö þátttaka í stjórn-
málum muni grafa undan hinni
vopnuöu baráttu og benda á verka-
mannaflokkinn sem dæmi, en hann
hefur lagt niður allt vopnabrölt síðan
hann komst á þing. Gamli kjaminn
lítur einnig svo á að seta á írska
heimaþinginu jafngildi viðurkenn-
ingu á tvískiptingu Irlands (1921) á
meöan barátta þeirra hefur öll geng-
ið út á að sameina landshlutana.
En ýmsir forvígismenn em orönir
þeirrar skoöunar að samtökin kom-
ist lítið áleiðis í Irska lýðveldinu,
nema félagar þeirra fái að láta aö
sér kveða á þingi.
Jafnframt skilur það gömlu
lýðveldissinnana frá hinum yngri
vinstrisinna forvígismönnum að hin-
ir fyrrnefndu telja takmarkiö
einfaldlega aö sameina noröurhlut-
ann Irska lýðveldinu en hinir síðar-
nefndu hafa ennfremur að fram-
Eitt af andlitum iRA
tíðarsýn að koma á sósíalísku kerfi á
öllu Irlandi.
Frá því 1981 hefur Sinn Fein unniö
nokkra kosningasigra á N-Irlandi og
byrjaöi meö því að einn af hungur-
föngum IRA, Bobby Sands, náði
kosningu á breska þingið áður en
hann og níu fangar aðrir sveltu
sjálfasigtilbana.
I bresku þingkosningunum í júní í
sumar bauð Sinn Fein í fyrsta skipti
fram í öllum kjördæmum N-Irlands
og jók atkvæöamagn sitt um 60%.
Sinn Fein fékk um 43% atkvæða
þjóðernissinna Ira og komst pannig
jafnfætis Lýðveldis- og verkamanna-
flokknum kaþólska, sem jafnan hef-
ur litið á sig sem talsmann þessara
500 þúsund kaþólikka er á N-Irlandi
eru.
Ársþing Sinn Fein samþykkti
naumlega að óbreytt skyldi sú stefna
að félagar tækju ekki sæti á þingi, en
með breytingum á lögum samtak-
anna sem gerðar voru þykir ljóst að
máliö verði fljótlega tekið aftur upp
til endurskoöunar.
Samþykkt var hins vegar tillaga
um aö leyfa félögum að taka sæti á
Evrópuþinginu ef einhverjir þeirra
næðu kjöri í kosningunum á næsta
ári. Megintilgangurinn er að reyna
aö fella leiðtoga Lýöveldis- og verka-
mannaflokksins, John Hume.
IRA hyggur
meirí umsvif
Eiffelturninn yngdur upp
Eiffeltuminn, þetta vörumerki
Parísar, sem öölaöist mei; i frægö en
nokkum tíma skapari hans, hefur
gengið undir yngingaraðgerð og
megrunarkúr. Er turninn orðinn 1000
smálestumléttari.
Til skamms tíma hafði ekki veriö
skipt um svo mikið sem eina af tveim
oghálfri milljón r a • mhaldiöhafa
þessari tignarlegu járnbyggingu
saman. I viöhaldi hefur hins vegar
mjög verið notuð steinsteypa í við-
gerðir. Upphaflegur þungi Eiffel-
tumsins, sem var 7.175 smálestir,
bætti því á sig uns hann var kominn í
11.000 smálestir. Þótti mörgum nóg
um og verkfræðingar kviðu því aö
fjórir járn„fætur” turnsins stæðu
ekki undir þessu til lengdar.
Yngingaraðgerðin hefur staðið í
tvö ár og hefur kostaö um 700
milljónir króna. Mikið magn af stein-
steypu v^r fiarlægt og í staðinn sett-
ar stálplötur. Vökvaknúnar lyfturn-
ar gömlu og þungu véku fyrir nýtísku
rafmagnslyftum.
„Það vekur mér stolt að geta sagt
þaö strax í dag aö Eiff eltuminn verð-
ur í besta ásigkomulagi á 100 ára
afmælisdaginn,” segir Bernard
Rocher, forseti samtakanna sem
reka og annast turninn og endumýj-
unina.
100 ára afmælið veröur ekki fyrr en
Eiffelturninn á hátiðarstund.
eftir fimm ár. Eiffeltuminn var
reistur af franska brúarverkfræð-
ingnum Alexandre-Gustave Eiffel og
skyldi vera vömmerki heimssýning-
arinnar 1889. Byggingartíminn var
27 mánuöir og var tuminn rétt tilbú-
inn í tæka tíö fyrir heimssýninguna
og 100 ára afmæli stjórnarbyltingar-
innar frönsku.
Þessi 300 metra hái turn (nákvæmt
mál er 300,65 metrar) var stærsta
bygging í heimi þar til skýjakljúfur-
inn Empire State Building var reist-
ur í New York 1930. Hann hvílir á
fjórum risastórum ferhyrndum
steinsteypukössum, sem mynda
ásamt neðstajárnhluta tumsins svo
stóran boga aö jafnvel stærri flug-
vélar geta svifið þar í gegn.
Einn flugmaður týndi að vísu líf inu
þegar hann reyndi að fljúga í gegn-
um bogann, og önnur tegund af flug-
manni, ungverskur klæðskeri, hrap-
aði til jarðar og fórst þegar regnkáp-
an dugöi honum ekki í tilraun til
flugs. Eiffelturninn hefur haft
óhugnanlegt aödráttarafl á sjálfs-
morðssinna fólk. Til þessa dags hafa
360 stokkiö úr honum.
Það er auðvitað unnt aö ganga alla
leið upp, 1.792 tröppur. Tuminn er
samsettur úr 12.000 járnbitum, sem
brotajárnssalar vom farnir að líta
löngunaraugum 1909 þegar umræður
vöknuðu um að rífa turninn. Þaö eru
nefnilega fleiri turnar en Hallgríms-
kirkjuturninn sem vakiö geta gagn-
rýni hjá sínum staðarmönnum. Þeir
hatrömmustu í París töldu að Eiffel-
tuminn setti ámóta svip á borgina og
„risastór verksmiöjustrompur”.
En turninn stóö þetta af sér og
gegndi mikilvægu hlutverki til rekst-
urs loftskeytastöðvar fyrir herinn í
heimsstyrjöldinni. I síöari heims-
Þessi Ijósmynd er frá þvi 1888þegar Eiffelturninn var ismíðum.
styrjöldinni var aftur stungið upp á
því aö rífa hann niður en í staðinn
fengu Ameríkanarnir hann leigðan
fyrir útvarpsstöö.
Eftir síöustu viögerðir á turninum
verður aö telja framtíö hans tryggöa
fyrir talsmönnum niðurrifs.
Turninn samanstendur af þrem
pöllum. Sá efsti liggur í 276 metra
hæð og þykir þaðan dásamlegt útsýni
yfir Paris, enda leggja margir feröa-
menn þangaö leið sína og matsölu-
staðirnir í honum em vinsælir,
einkanlega eftir að boðiö var þar að
nýju upp á ódýrari máltíðir en verið
höfðu um hríð, og stuðluðu að auk-
inni aðsókn. Á efsta pallinum hefur
verið innréttuð eftirlíking af vinnu-
stofu Gustave Eiffel verkfræðings,
sem turninn dregur nafn sitt af.
Turninn hefur staðiö vel af sér
veörin, en efsti hluti hans sveiflast
til í mesta rokinu um 22 sentímetra.
Þegar Eiffel-turninn var byggður
kostaði smíðin 7,8 milljónir franka,
en enginn orkar að hugsa þaö til enda
hvað slikt mannvirki mundi kosta í
dag.