Dagblaðið Vísir - DV - 24.11.1983, Blaðsíða 14

14
Jli
DV. FIMMTUDAGUR 24. NOVEMBER1983.
I
AUGLYSIR
breyttan opnunartíma
Opið
mánud.—fimmtud. kl. 9—19,
föstudaga kl. 9—20,
laugardaga kl. 9—16.
Jón Loftsson hf.
Hringbraut 121 Sími 10600
Menning
Menning
Menning
i
i
jNDIRsT gfjsKlL^——
Skóli fyrir þá sem hafa
undirstöðukunnáttu í ensku.
Underwood College býður uppá
kennslu í:
ensku
verslunarensku
vélritun á rafeindaritvélar
tölvur
ritvinnslu
telex o.fl.
Underwood College er einn af
bestu verslunarskólum í Englandi,
hefur sérhæft kennaralið, enda
66 ára reynslu.
Underwood College gefur erlendum
nemendum mikla möguleika, því
75% nemenda skólans eru
Englendingar.
Underwood College er í Bournemouth
á S-Englandi.
Nánari upplýsingar milli
kl. 18.00-20.00 gefur: .
0 BOURNEMOUTH
UNDERWOOD COLLEGE
icelandic agent
Anna Ingólfsdóttir, Langafit 11,
210 Garðabæ, lceland, tel: 91-52795
A LÞJOÐLEGA NORRÆN
Ný tónlist frá Norðurlöndum
Nordisk musik
Tónlist eftir Ketil Hvoslef, Björn Wilho Hall-
berg, Poul Ruders £t Heikki Laitinen
Bergens Kvartoni Ensemble, Stockholms
Filharmoniska Orkester, The Elsinore Players,
Harpans Kraft
Caprise CAP 1152
Umboöá íslandi: Fálkinn
Ingvar Lidholm—Skaldens Natt
Stockholms Filharmoniska Orkester, Herbert
Blomstedt, £t Iwa Sörensen, sópran.
Caprise CAP 1269
Umboflá íslandi: Fálkinn.
Þótt Bandaríkjamenn þykist nú
greina sérstök norræn einkenni á
peirri tónlist sem samin er á Noröur-
löndum, sbr. ýmisleg skrif þeirra um
Tónlist
Aðalsteinn Ingólfsson
tónlistarflutning á Scandinavia To-
day, þá hljóma slík ummæli sem
hreinustu öfugmæli í eyrum þess
sem hlýtt hefur á nýjustu hljóm-
plötur meö verkum norrænna
tónskálda. Þar ægir saman áhrifum
frá þjóölagatónlist, ítalskri framúr-
stefnu, Darmstadt skólanum
svonefnda, miöaldatónlist, jassi og
tónlist frumstæöra þjóða, svo fátt
eitt sé nefnt. Undrum sætir hve oft
norræn tónskáld hafa komist
ósködduö út úr viðskiptum sínum viö
alla þá tónlist.
Eru það einkenni á
norrænum tónlistar-
mönnum?
Þetta sannast á tveimur hljóm-
plötum frá Caprice sem nýlega rak á
fjörur mínar, safnplötunni Nordisk
musik og nýrri upptöku á Skaldens
Tæknin er undirstaða menningarinnar:
BÖRNIN OKKAR
VERDA AÐ TAKA VIÐ
Á öllum tímum veraldarsögunnar
hefur tæknin veriö meginaflvaki
menningarinnar. Með tækni hefur
maöurinn öölast vörn, vald og mögu-
leika á aö komast af, aðlagast ótrú-
legustu aðstæöum og til aö þróast.
Þaö þarf ekki lengi að leita í mann-
kynssögunni til aö finna óræka
sönnun þess hvernig tæknin og þekk-
ingin hefur lyft þjóöum upp á hærra
menningarstig: Aztekarnir og ink-
arnir í Suður-Ameríku, súmeramir í
Mesópótamíu og Rómverjar eru
einungis örfáir slíkra tinda i
manniegu atgervi og þróun manns-
andans.
Þeir eru til sem telja sig hafa and-
úö á tækni, tengja hana ímyndaðri
andúö á iðnaði og viöskiptum eöa
hernaöaræöi og gróðafíkn. Þessi af-
staöa er byggö á misskilningi og
furðulega lítið hefur veriö reynt að
leiðrétta og giröa fyrir sh'kar firrur.
Tæknin er undirstaöa nútíma-
menningar. Hún er hluti af okkur
sjálfum og án hennar gætum viö ekki
Ufaö menningarlífi. Eins og tæknin
er undirstaða og lykill aö færni
hljóðfæraleikarans, óperusöngvar-
ans eöa ballettdansarans þá er hún
jafnframt sá hvati sem eflir allar
framfarir í atvinnulífi þjóöar, en á
atvinnulífinu byggjum viö
menninguna.
Ef spurt væri: Hvaö er tækni?
Mætti svara því á eftirfarandi hátt:
Tæknin er áunnin þekking, árangur
hugar og handar sem gerir mannin-
um kleift að þróast. Tæknin og hug-
vitið, sem hún skapar, skilur
manninn frá öörum lifandi verum og
gerir honum einum kleift aö beita og
beisla náttúruöfl í þágu markmiða
sinna, og nægir þar aö nefna sem
dæmi eld og vatn.
Alls staöar notar maðurinn
tæknina til aö glíma viö sífellt flókn-
ari viöfangsefni og ekki síður til þess
aö lifa. Án þeirrar tækni sem nú er
ráðiö yfir yrðu vísindin harla fátæk-
leg, án hennar ættu færri kost á
lækningu meina sinna og ljóst er aö
sýnu lægra væri risið í hstum og
menningu.
Bandarískur barnaskóli
Þegar tæknin er annars vegar er
erfitt aö finna bekk sem skipa má Is-
lendingum á með öörum þjóðum. Viö
byggjum ekki á neinni hefö líkt og
Bretar og Þjóöverjar sem komiö
höföu á tæknilega þróuðu iönaöar-
þjóðfélagi þegar um miöja 18. öld og
fluít tækni sína til annarra heimsálfa
þar sem hún hefur oröiö kjarni þeirr-
ar hagspeki sem reist hefur þró-
aöasta iönríki allra tíma; Banda-
ríkin, þar sem skortur á hefðum
varð frekar til aö skipa þeim í for-
ystu á tækmlega sviöinu í' staö
Kjallarinn
Leö M. lónsson
þess aö hamla gegn þróuninni með
heföbundinni íhaldssemi. Banda-
ríkjamenn og Islendingar eiga þaö
sammerkt aö hafa þurft að læra
gífurlega mikiö á tiltölulega
skömmum tíma. Þaö hefur háö
báöum aö byggja ekki á rammri'
hefð en þaö hefur engu aö síður orðið
báöum til góös í ööru tilliti: I staö
þess aö hjakka í viðjum vanans hafa
hugvitsmenn leitaö nýrra leiöa,
hvattir í Bandaríkjunum en sem
aðhlátursefni á Islandi. I báöum
þessum löndum hefur tækniþróunin
því verið meira í ætt viö byltingu en
þróun. En þar lýkur mögulegum
samanburöi — svo gjöróhk er af-
staöa þessara tveggja þjóöa til
tæknimenningarinnar.
Strax í fyrstu bekkjum barna-
þessu sviöi enn þann dag í dag. Ef
svo er þá er þaö skaöi því Islending-
ar eru tæknilega sinnaöir og um
margt færari öörum til að vinna lönd
á sviði tækninnar þótt ég fari ekki út í
aö rökstyöja þaö hér.
Stefnumörkun til lengri
tíma?
Svo undarlegt sem þaö er þá erum
viö alltaf aö sóa kröftunum í að leysa
vandamál aö kvöldi sem sköpuö voru
aö morgni a.m.k. á meðan stjórn-
máhn snúast í um samkeppni um
heimsku. Stefnumörkun til lengri
tíma vinnur afskaplega fá atkvæöi í
næstu alþingiskosningum, — á þingi
er lifað fyrir höandi stund og þeir
þingmenn þykja leiöinlegir sem ekki
berjast gegn því aö kvöldi sem þir
vörðu um morguninn. Þetta birtist
okkur til dæmis í því fuhkomna tóm-
læti sem ríkir gagnvart bömum,
stórum hluta þjóöarinnar, en án at-
kvæðisréttar. Ein mynd þessa tóm-
lætis er sú staðreynd aö bama-
kennarar hafa alltaf veriö ein lág-
launastétta á Islandi. Þar fyrir utan
hefur nýhugsun í skólakerfinu yfir-
leitt þrætt aUt aörar brautir en
kenndar veröa við tæknileg efni. Hér
er ekki viö kennarana að sakast
heldur veldur sú ótrúlega skamm-
sýni alþingismanna og stjórnvalda
að hta aUtaf á almúgann sem at-
kvæöamarkaö en ekki hugsandi
manneskjur og því hefur aldrei veriö
lögö áhersla á að glæöa tækniáhuga
barna og unglinga á því skeiöi sem
hægt er aö stjóma þeim og stýra
komandi kynslóöum til hagsbótar,
• „Tæknin er undirstaða nútímamenn-
ingar. Hún er hluti af okkur sjálfum og án
hennar gætum við ekki lifað menningarlífi.”
skólans kynnast bandarísk börn
tækninni, fyrst í mynd leikfanga
síöan í mynd kennslutækja og sem
rannsóknarefni. Sérstakir timar eru
ætlaöir til aö vekja tækniáhuga
bama og síðan er hann tvinnaöur inn
í annað námsefni meö einföldum
tilraunum, sem bömin gera sjálf eöa
þá meö sýnikennslu. Fæstir
miðaldra Islendingar minnast þess
að haf a komið í tilraunastofu í barna-
skóla, — þær þekktust varla í
framhaldsskólum fyrr en nú á síðari
ámm. I skólanum var nánast ekkert
sem hvatti böm til áhuga á tækni og
kennarar höföu htla sem enga
aðstööu til aö glæöa þennan áhuga
svo nokkm næmi. Þegar ég fylgist
meö námi minna barna get ég ekki
komið auga á aö mikið hafi breyst á
svipað því sem Bandaríkjamenn
hafa fyrir löngu gert sér ljóst, — og
telja sjálfsagðan hlut.
I amsúgi hraðfara uppbyggingar
hættir mönnum til að fórna lengri
tíma markmiðum fyrir stundarhags-
múni, slíkt er eðlilegt. Hverju
einasta foreldri í landinu er þaö
metnaöarmál aö skólinn blási í þær
glæður sem efla einstakhnginn. I
skólanum fer fram einn áhrifaríkasti
þátturinn í mótun einstaklingsins og
því er þetta miklu stærra mál en svo
að dægurmáladeildir þingsins eigi
aö geta ákveöið framtíð þjóöarinnar
meö aögerðaleysi þingmanna sem
hafa ekki kjark til aö hugsa eöa
nenna því ekki.
Leó M.Jónsson
tæknifræðingur.