Dagblaðið Vísir - DV - 16.05.1990, Blaðsíða 7

MIÐVIKUDAGUR 16. MAÍ 1990.
27
DV
Skipulagning lóðarinnar:
Garðar og gróður
Markviss vinnu-
Fjölbreytt starf
Hér á landi eru nú starfandi 17
landslagsarkitektar en brátt mun
þeim fjölga um nær helming þar sem
aörir 15 eru í námi erlendís um þess-
ar mundir. Starf þeirra er mjög fjöl-
breytt. í starfslýsingu Félagsvísinda-
stofnunar Háskóla íslands er. starfs-
sviðið skilgreint þannig: „Landslags-
arkitekt skipuleggur nýtingu land-
svæða og mótun lands; hannar úti-
vistar- og íþróttasvæði, kirkjugarða,
torg og stræti, lóðir við stofnanir og
íbúðabyggingar og ákvarðar um
meðhöndlun lands við stór-
framkvædir, svo sem virkjanir, efn-
istöku og vegagerð; vinnur að þeim
þætti lands- og bæjarskipulags er
varðar umhverfi, útivist, ræktun og
náttúruvernd:
Vinnur úr gögnum
Landslagsarkitekt safnar saman,
greinir og vinnur úr gögnum um
náttúrfarslegar forsedur á svæðinu,
það er vistfræði, landslag, jarðfræði,
jarðveg, afrennsli, gróðurfar, dýralíf
og veðurfar, hugar einnig að gögnum
um tæknilega og félagslega þætti sem
hafa áhrif á umhverfið; gerir land-
nýtingaráætlun, ræktunaráætlanir
og tillögur að staðsetningu mann-
virkja, til dæmis húsa, akbrauta,
gönguleiða, gróðurs og götugatna,
svo gætt sé heildarsamræmis milli
mannvirkja og landslags; útbýr
skipulagsuppdrætti, vinnuteikning-
ar, verklýsingar, viðhaldslýsingar,
greinargerðir og kostnaðaráætlanir,
starfar náið meö arkitektum, skipu-
lagsfræðingum og verkfræðingum að
hönnum og frekari vinnslu þeirra
verkefna sem um er að ræða; lítur
eftir framkvæmdum til að tryggja að
þær samræmist hönnunaráætlunum
og að gæði efnis og vinnu séu full-
nægjandi og veitir hlutaðeigandi að-
ilum ráðgjöf. Landslagsarkitekt get-
ur sérhæft sig annaðhvort í heildar-
skipulagningu stórra svæða, svo sem
lands-, þjóðgarða- og orlofshúsa-
byggðar og bæjarskipulags, eða í
innra skipulagi þéttbýlis, svo sem
útivistar- og íþróttasvæðum, heim-
ilsgörðum, götum og torgum; starfar
ýmist sjálfstætt eða hjá hinu opin-
bera.“ Svo mörg voru þau orð.
brögð borga
framkvæmdum.
En landslagsarkitektar eru ekki
eingöngu í því að skipuleggja lóöir
við nýbyggingar, þeir taka einnig að
sér að endurskipuleggja eldri lóðir.
Það er að mörgu leyti viðkvæmara
starf. Það er til dæmis ekki hægt að
vaða með gröfur inn á slíkar lóðir
og það eru fleiri þættir sem þarf að
taka tillit til svo sem hvort eitthvað
af þeim gróðri sem er fyrir í lóðinni
sé nýtilegt áfram en yfirleitt er reynt
að nýta allt það sem nothæft er í
garðinum áfram. Það er mjög mis-
jafnt hversu mikið það kostar að fá
landlagsarkitekt til að skipuleggja
lóð við íbúðarhús, taxti þeirra fer
eftir starfsreynslu og menntun, en í
dag er lægsti taxti 1700 krónur á tím-
ann.
Það tekur yfirleitt svona 20-25 tíma
að gera grófar tillögur að einni lóö,
fullnaðarhönnun tekur annan eins
tíma svo það kostar lágmark frá tæp-
um 70.000 krónum og upp 85.000 þús-
und krónum að skipuleggja meðallóð
en inn í þetta verð er ekki reiknað
eftirlit með framkvæmdum. Svo er
algengt að gerð séu föst verðtilboð í
lóðina og þá er miðað við að sá sem
tekur verkið að sér taki 8 prósent af
því sem það kostar að fullvinna lóð-
ina í laun.“
Of seint að fá tíma
„Það er mjög algengt að fólk fari
allt of seint af stað með að láta teikna
lóðir fyrir sig á vorin. Þegar sóhn fer
að skína í endaðan apríl og byrjun
maí hringja margir og biöja um að-
stoð en þá er yfirleitt orðið allt of
seint að fá hana. Best er að hafa sam-
band við landslagsarkitekt að hausti
eða í byrjun vetrar og fá hann til að
teikna lóðina á þeim tíma. Það segir
sig sjálft að maður skipuleggur ekki
margar lóðir í mai þegar það tekur
40 til 50 tíma að vinna tillögur að
hverri.
Ef fólk hefur hins vegar vaðið fyrir
neöan sig og hefur samband snemma
vetrar gefst arkitektinum og garðeig-
andanum mun betri tími til að átta
sig á hvernig best sé að skipuleggja
garðinn. Þetta er ekki verk sem á að
kasta höndunum til.“
Tískubylgjur
„Það er ekki hægt að segja að þaö
séu ákveðnar tískubylgjur í sam-
bandi við skipulagningu lóða. Þó er,
í dag, frekar tilhneiging til að formin
séu mjúk. Margir vilja einnig hafa
lóðina þannig að þeir þurfi ekki að
eyða allt of miklum tíma við vinnu
í garðinum á sumrin. Grasið er ekki
eins vinsælt og það var, í staðinn
vill fólk heldur hellulagnir, malar-
stíga og alls kyns trépalla og blóma-
og trjábeð verða stöðugt vinsælli.
Margir vilja einnig hafa eitthvert
landslag í lóðinni en það fer náttúr-
lega eftir stærð lóðarinnar hversu
mikið er hægt að hafa af slíku. Ef
lóðin er stór getur verið fallegt að
lyfta henni aðeins með steinbeðum
eða grashæðum. Hins vegar verður
alltaf aö hafa í huga að lóðin stingi
ekki í stúf við húsið eða nánasta
umhverfi sitt - hús, lóð og umhverfi
- þarf að mynda eina heild.“
-J.Mar
„Þegar fólk lætur teikna fyrir sig
hús mæli ég eindregið með að það
láti teikna lóðina umhverfis í leið-
inni. Sé litið til lengri tíma sparar
það bæði íjármagn og tíma. Ef lóðin
er teiknuð um leið og húsið er hægt
að setja frostfrí efni þar sem þau eiga
að vera um leið og grunnurinn er
unninn, til dæmis þar sem verönd-
inni er ætlaður staður og svo er
hægt að skipta um jarðveg í lóðinni
þar sem þess þarf. íbúarnir komast
þá strax upp úr drullunni ef svo má
að orði komast," segir Pétur Jónsson
landslagsarkitekt.
„Það er hins vegar sjaldgjæft að
fólk láti teikna lóð og hús samhliða.
Það heldur oft að það sé 'að spara
með því að geyma lóöina og heldur
aö það geti fengið þessa hluti ódýrt
seinna meir. En eftir því sem hlutirn-
ir eru unnir á ómarkvissari hátt þess
dýrari verða þeir á endanum. Ef
teikningar liggja fyrir er líka hægt
að vinna lóðina meira í áföngum."
- segir Pétur Jónsson landslagsarkitekt
Fallegur garður, þar sem gróðurinn myndar eina heild, er augnayndi.
„Það þarf alltaf að hafa í huga að lóðin stingi ekki i stúf við húsið eða
nánasta umhverfi sitt - hús, lóð og umhverfi - þarf að mynda eina heild,“
segir Pétur Jónsson.
Nýting lóðar
„Þegar hafist er handa við skipu-
lagningu lóðar þarf fólk að byrja á
að gera sér grein fyrir því til hvers
það ætlar að nýta hana í framtíð-
inni. Best er að skrifa allar sínar
óskir niður á blað því þannig á sá sem
hannar lóðina mun auðveldara með
að gera sér grein fyrir því hvað er
verið að fara fram á. Þegar þessu er
lokið leitar fólk til fagmanns í grein-
inni eða ef þaö treystir sér til að
skipuleggja garðinn alfariö upp á eig-
in spýtur þá gerir það það sjálft.
í þeim tilvikum sem fólk leitar til
landslagsarkitekts byrjar hann á aö
rissa lóðina upp. Segir til um heppi-
lega nýtingu lóðarinnar, jarðvegs-
skipti fyrir hellulagnir og beð og jafn-
framt segir hann til um hvaða plönt-
ur komi til með að njóta sín best í
garðinum. Margir láta sér nægja
þessar upplýsingar og vinna lóðina
út frá þessum tillögum.
Annars má skipta hönnun lóðar í
þrennt: Fyrsta stig er það sem ég var
að lýsa og felst í því að gera grófar
tillögur að skipulagi lóðarinnar.
Annað stigið er svo teikna lóðina
nákvæmlega upp, hallamæla hana,
gera tillögur að hellulögnum, skjól-
veggjum, að plöntuvali og svo fram-
vegis. Þriðja stigið er svo eftirlit með
Slg