Alþýðublaðið - 07.07.1967, Page 3

Brown enn
misskilinn
London, 6. 7. (NTB-Reuter),
Stóra Bretland hefur ekkert á
móti því, að' Evrópa fái aukin á-
hrif innan alþjóólegrra varnar-
bandalaga, án þess þó, að stofn-
að sé til sérstaks varnarbandalags
Evrópu, sagði Harold Wilson, for-
sætisráðherra Breta, í spurninga
tíma í neðri máistofunni í dag.
Spurningu varðandi þetta, var
varpað fram vegna umnt-æla Ge-
orges Brown, utanríkisráðherra,
á ráðherrafundi í Haaff, þar sem
hann fullyrti, að Stóra-Bretland
vildi taka þátt í þróun samcinaðra
Evrópu af efnahagslegum, stjórn-
málalegum og landvarnaástæðum.
Edward Heath, leiðtogi stjórn-
arandstöðunnar, tók þessum orð
um feginsamlega og sagði, að
þau bentu til þess, að verkamanna
fiokkurinn liti nú raunsærri aug
um á varnarmál.
Heath vakti til mikilla um-
ræðna fyrr í ár, þegar hann lagði
til, að Stóra Bretland og Frakk-
land hefðu kjarnorkuvopn sín í
standi til þess að til þeirra mætti
taka, ef stofnað yrði evrópskt
varnarbandalag.
En Wilson sagði, að þetta hefði
Brown alls ekki átt við. Hann
hefði aðeins átt við virkari þátt-
töku í þeim varnarbandalögum,
sem þegar væru til, t.d. NATO.
Ennþá ein Tengda-
mamma út um land
f næstu viku leggur hópur kunnra
leikara upp í leikför út um
land. Verkefni þeirra í ferðinni
er ,,Eldskírn tengdamömmu", leik
rit í 3 ?áttum. Þetta er þriðja
leikritið í leikritasyrpunni um>
liana tcngdamömmu, sem er sýnt
hérlendis. Áður hefur „Tann-
hvöss tengdamamma'1 og „Tauga-
stríð tengdamömmu" vcrið sýnt
en öll Ieikritip eru eftir tvo Eng-
lendinga, Philip King og Falk-
Iand L. Karry
í leikflokknum eru 9 leikarar,
þau Emelía Jónasdóttir, Nína
Sveinsdóttir, Áróra Halldórsdótt-
ir, Lárus Ingólfsson, Guðrún Ás-
mundsdóttir, Valgerður Dan, Borg
ar Garðarson, Bjarni Steingríms-
son og Pétur Einarsson. Bjarni
Framhald á 15. síðu.
Nína,
og Emilía í hlutverkum sínum).
VARÐVEIZLA FRIÐAR
MEGINSTEFNA KANADA
viðtal við Jón P. Sigvaldason
sendiherra Kanada á íslandi
HÉR á Iandi er staddur Jón P.
Sigvaldason, sendilierra Kan-
ada á íslandi. Jón er af ís-
lenzkum ættum, foreldrar hans
voru fæddir í Þingeyjarsýslu,
en fluttust á unga aldri til
Kanada. Jón hefur aðsctur í
Osló, en er liingað kominn í
tilefni aldarafmælis sjálfstæð-
is Kanada.
Við heimsóttum liann á Hó-
tel Sögu i gær og áttum við
hann viðtal það sem hér fer á
eftir.
— Hvaða þróun álítið þér
mikilvægasta í Kanada síðast-
liðin 100 ár?
— Þessi spurning er raun-
verulega margþætt, því leggja
má til grundvallar bæði land-
fræðilega og stjómmálalega
þróun vísinda og lista svo
dæmi séu nefnd. Ég álít þó,
að fyrst beri að nefna aukn-
ingu landsvæða. Fyrir 100 ár-
um voru fylkin í Kanada að-
eins fjögur og íbúarnir inn-
an við þrjár milljónir. Síðan
hefur þeim fjölgað jafnt og
þétt til ársins 1948 að Ný-
fundnaland bættist í hópinn
og nú er íbúatala landsins 20,5
milijónir. Þannig hefur Kan-
ada þróazt úr litlu ríki á aust-
urströndinni í víðáttumikið
land, sem nær frá Atlantshafi
til Kyrrahafs.
Annað höfuðatriðið er ef til
vill stjórnmálaþróunin. í upp-
hafi nutum við Iierverndar
Breta en á þeim árum var
ótti við íhlutun Bandaríkjanna
ríkjandi Hins vegar höfum við
smám saman axlað skyldur
sjálfstæðs ríkis og erum í dag
algjörlega óháðir Bretum. Éng-
um hefði t. d. komið það til
hugar fyrir 100 árum að Kan-
ada gæti orðið virkur þátttak-
andi í þróun heimsmála. Núna
i hefur þetta breytzt og rödd
okkar heyrist hjá Same'nuðu
þjóðunum, Atlantshafsbanda.
iaginu og í Kennedy-umræðun
um og víðar.
— Hefur þjóðerniskennd far
ið vaxandi í Kanada?
— Við skulum aðeins rifja
upp landnámssögu Kanada, til
að gera okkur betur grein fyr-
ir þessu atriði. Fyrstu land-
námsmennirnir voru Frakkar,
sem settust að á bökkum St.
Lawrencefljóts. Síðan f-lykkt-
ust Bretar þangað, einkum frá
Bandaríkjunum, því þeir kusu
fremur að vera áfram brezkir
þegnar en bandarískir. Og allt
fram að heimsstyrjöldinni fyrri
var stöðugur straumur innflytj
enda til Kanada alls staðar að
úr heiminum, og þá munu í-
búar landsins hafa verið að
einum þriðja af frönskum upp
runa, einum þriðja engilsax-
neskum og síðasti þriðjungur-
inn var fólk, sem þangað flutt
ist víða að, frá ýmsum löndum
Evrópu og Asíu. Innflytjend-
urnir mynduðu eigin nýlendur
eftir þjóðerni, einkum þó
fyrsta kynslóðin. Þetta fór dá
lítið að breytast með næstu
kynslóð og þá komum við að
heimsstyrjöldinni fyrri. Þátt-
taka Kanada í henni var mjög
mikil og landsmenn færðu
miklar fórnir En i þeim hi-ldar
leik urðu þáttaskil í sögu Kan
ada. Þegar kanadísku hermenn
irnir klæddust einkennisbún-
ingum sínum og blönduðust
hermönnum annarra þjóða,
vaknaði með þeim sterk þjóð
erniskennd, og þeir tóku að
líta á sig sem Kanadamenn,
en ekki Breta, Þjóðverja eða
íslendinga. Það sama endurtók
sig i síðari heimsstyrjöldinni.
Þessi þróun þjóðerniskenndar
hefur vitaskuld tekið langan
tíma vegna fjölbreytilegs upp-
runa landsmanna, en á 100 ára
afmæli sjálfstjórnar Kanada
kom það greinilega í ljós, að
allir lita á sig fyrst og fremst
sem Kanadamenn.
En hins vegar eru Kanada-
menn ekki fjötraðir i hlekki
þjóðarrembings Ástæðurnar
eru eflaust liinn sundurleiti
uppruni þeirra, þeir eiga ætt-
ingja um allan heim. Viðhorf
þeirra eru því einnig alþjóðleg,
og þeim er þess vegna eðlilegé
að líta á okkur heimsins börn
sem eina stóra fjölskyldu.
— Fer ósamlyndi frönsku-
og enskumælandi Kanada-
manna vaxandi eð minnkandi?
• — Ósamlyndi er ekki rétta
orðið, þar sem ekki er til að
dreifa neinu ósamkomulagi á
milli þessara aðila. Við skul-
um strax gera okkur grein fyr-
ir því„ að Kanada er ríkja-
samband, líkt og Bandaríkin.
Sökum stærðar landsins er ó-
framkvæmanlegt að landsstjórn
in ein 'fari með öll málefni
landsbúa, og því er einstökum
fylkjum falin takmörkuð sjálf-
stjórn. Skipting valds á milli
landstjórnarinnar og stjórna
fylkjanna er hins vegar alltaf
umdeilanleg og hefur verið það
Jón 'P. Sigvaldason.
í Kanada, aðallega vegna tekna
landsstjórnarinnar af sköttum.
Hin einstöku fylki krefjast auk
ins fjármagns en stjórnin í Ott
awa kveðst einnig þurfa á mikl
um fjármunum að halda.
Ég minnist þess, að fylkin
Alberta og Ontario áttu í hörð
um deilum við landstjómina
fyrir nokkrum árum af fyrr-
greindum sökum. Undanfarið
liefur það sama verið upp á
teningnum í Queebee, og þá
álíta flestir. þar sem íbúar fylk
isins eru flestir af frönskum
uppruna, að um sé að ræða
deilur þjóðarbrota. En það er
ekki rétt Þetta er sama vanda
málið sem hefur verið óleyst
s. 1. 100 ár og verður það ef-
laust næstu 100 ár: Hvernig á
að fara meðalveginn milli valds
fylkjanna og skattavalds lands
sfjórnarinnar? Vandamál sem
þessi krefjast sífelldrar endur-
skoðunar og þótt Queebec hafi
á síðustu árum verið í sviðs-
ljósinu vegna þessa máls, þá
er ástæðan eins og fyrr segir
eingöngu þessi valdabarátta
fylkjanna og landsstjórnarinn-
ar, en ekki deila á milli þjóð.
arbrota.
— Hver eru stjórnarfarsleg
tengsl Kanada og Englands. og
hvað viljið þér segja um fram
tíð þeirra?
— í stuttu málf, þá er
drottning Englands þ.ióðhöfð-
ingi Kanada. Æðsti maður Kan
adastjórnar er landsstjórinn,
sem gegnir svipuðu hlutverki
og drottningin í Er.glandi. —
Frh. á bls. 15.

7. júlí 1967 — ALÞÝÐUBLAÐIÐ 3