Dagur - 30.05.1956, Side 5

Miðvikudaginn 30. maí 1956
D A G U R
5
Hver var boðskapur Ölals Thors for-
sæfisráðherra á Akureyrarfundinum?
Friðjón Skarphéðinsson:
Kæra Sjáifsfæðisflokksins
Látbragðaleikur og gamanraál í stað raka
Sjálfstæðismenn á Akureyri gerðu sér góðar vonir um fund-
inn í Nýja Bíó á fimmtudaginn var, og ekki að ástæðulausu,
þar sem formaður flokksins, Ólafur Thors, sem jafnframt er
forsætisráðherra landsins, var aðalræðumaður fundarins.
Stærsti brandarinn.
En þeir urðu fyrir nokkrum
vonbrigðum, sem bjuggust við
greinagóðri fræðslu og glöggu yf-
irliti um þjóðmálin yfirleitt. En
þeir sem komu til að skemmta sér,
urðu ekki fyrir vonbrigðum, því að
ræða Ólafs var raunar ekkert lík
því, að hana flytti maður í næst-
æðstu stöðu þjóðfélagsins, svo á-
byrgðarlaus var hún og stráksleg,
en skemmtilega flutt og að mikl-
um hluta brandarar, þó stærsti
látbragðslist og <
leikarar bæjarins
staddir.
r vonandi, að
hafi verið við-
herra, sá hann sig um hönd og
sagði að reyndar væri sama með
nafnið hvort fjármálaráðherrann
héti Eysteinn Jónsson, Jóhann Þ.
Jósefsson, Björn Ólafsson eða ein-
hver enn annar, því þessi ágæta
fjármálastjórn væri í ríkisstjórn,
m Sjálfstæðisflokkurinn hefði
forsæti í, og eins mætti segja um
Steingrím Steinþórsson landbún
aðarráðherra!
brandarinn
sjálfur.
væri ræðumaðurinn
þjóðarskútan
og strandkapteinninn.
Þá brá Ólafur upp mynd af
þjóðarskútunni og sagði að „þar
yrði hver að vera í sínum stað“,
eins og hann orðaði það, en fara
heim ella. Mun hann þar hafa átt
við nafngiftina „strandkapteinn“,
sem festst hefur við hann og einn-
ig þá stund, er hann yfirgefur
stjórnvölinn.
Fyndni í stað raka.
Því fer fjarri að gamansemi í
ræðum manna skuli vítt. Hitt er
aftur á móti æði kynlegt, að for-
sætisráðherra landsins skuli leyfa
sér að koma fram fyrir fólk í líki
skopleikarans. Og að hann skuli
leyfa sér að sækjast meira eftir
því, að koma fólki til að hlæja, og
það tókst honum auðveldlega, en
fá það til að hlýða á alvörumál.
Landhelgismál.
Ólafur varði nokkrum tíma í
landhelgismálin og. ágætt samstarf
stjórnarflokkanna • um þau, þótt
það hefði að sjálfsögðu fallið :
sinn hlut og Bjarna Benediktsson
ar að hafa forgöngu um þau. Skulu
þau mál ekki rædd hér, enda eng
inn ágreiningur um þau meðal
þjóðarinnar. En í þessum kafla
komst ræðumaður einnig lengst
Hver ber ábyrgð að sínum
hluta.
Þá lýsti hann framförunum í
landinu. Taldi þær miklar og góð-
ar og að vel hefði verið unnið í
ríkisstjórninni, þar sem hver bæri
þó ábyrgð að sínum hluta.
Hann kvað landbúnaðinn hafa
verið efldan meira en nokkru sinni
fyrr og gert meira en lofað hefði
verið í raforkuframkvæmdum. —
Þessi mál heyra undir landbúnað-
arráðuneytið og veitir framsókn-
armaðurinn Steingrímur Steinþórs-
son því forstöðu.
Fjármál ríkisins sagði hann að
væru til fyrirmyndar, enda engin
furða, þar sem fjármálaráðherrann
væri Eysteinn Jónsson, gáfaður
maður og afburðaduglegur og
strangheiðarlegur að auki. En er
hann hafði um stund réttilega lof- 1
að Eystein Jónsson fjármálaráð-
Hljóp að mestu yfir viðskipta
og sjávarútvegsmál.
, Um viðskiptamálin var hann æði
stuttorður. Hann afgreiddi þau
einni setningu. „I viðskiptamálun-
um eru ofurlitlir erfiðleikar í bráð-
ina“, sagði hann og væru þeir eðli-
leg afleiðing þess að verzlunar-
höftin voru leyst upp.
Ekki gerði hann efnahagsöng-
þveiti þjóðarinnar önnur skil eða
minntist á viðskiptamálaráðherra
Sjálfstæðisflokksins. Og ekki mun
honum hafa þótt fært að gera nið-
urgreiðslutillögurnar hans Ingólfs
Jónssonar viðskiptamálaráðherra
að umtalsefni,' og þótti engum
mikið.
Um sjávarútveginn talaði hann
sáralítið og gerði sér hægt um vik
að hlaupa yfir þann dökka kapí-
tula er gerðist í vetur, þegar út-
vegsmenn gerðu verkbann og
leysa varð báta og togaraflotann
með alhliða.opinberum sköttum á
nauðsynjavörur landsmanna. Hann
var heldur ekki að hryggja menn
með því að segja það hreinskilnis-
Þau tíðindi liafa gerzt, að um-
boðsmejin landlista' Sjálfstíeðis-
flokksins hafá haft uppi þá kröfu
við landskjörstjórn, að líta beri á
Alþýðuflokkimr og Framsóknar-
flokkinn stírn einn sfjórnmálaflokk
og þess vegna beri að úrskurða að
nefndir flokkar eða kosningabanda-
lag þeirra liafi einn sameiginlegan
landlista í kjiiri við kosningarnar
24. júní n. k., eða a.;m. k., áð þeim
verði sameiginlega tithlutað upp-
bótarþingsaetum, svo sem um einn
flokk vxri að ræða.
Þessa furðulcgu kiöfn byggja um-
boðsmenn Sjálfstæðisflokksins á því,
að Alþýðuflokkurinn og Frajnsókn-
arflokkurinn „hafi stofnað til sam-
eiginlegra framboða í öllum kjör-
dæmum, stofnað til algers kosninga-
Til Dvergs
Dverg-er-hagur Dvergurinn.
Dvalins viður smíði,
í hans ljóðum oft eg finn,
óðsins snillclarprýði.
f hans máli meitlast þar 'áJoií n.
margur lífsins þáttur,
— ei af munni mælginnar, —
minnsti andardráttur.
Lýsir skýrt og skorinort,
skemmtilega tíðum,
menn sem kalla, mennt og sport,
er miklast nú hjá lýðum.
Það er gaman get eg sagt,
að gera svona bögur,
en í þann reitinn ei get lagt
andans blómin fögur.
Þú átt skilið, það eg veit,
þakkir fyrir bragi,
Káinssvip og kennileit
knapinn orðahagi.
St.
bandalags, algerrar sameiningar
ilokkanna", eins og það er orðað
í greinargerð þeirra. Þá er staðhæft,
að frambjóðendur þessara flokka
séu boðnir fram undir merki sant-
eiginlegrar stefnuskrár og i því
skyni að mynda samstæðan þing-
flokk, er á þing kemur. Þetta sé
ger't til þ’ess að freista þess að fá
hréinán meirihluta á þingi, og gæti
lega, að undanfarið hafa safnazt jslíkt auðveldlega átt sér stað, án þess
aðrflokkar þessir' hafi riieirihluta
óhemjumiklar gjaldeyrisskuldir og
að skömmtunarkerfið gamla og
óvinsæla er raunverulega skollið á
nýrri mynd og er þegar farið að
gera vart við sig í vöruvöntun.
Ólafur Thors er sjálfur sjávarút-
vegsmálaráðherra, svo að honum
er líklega ekkert um það gefið að
tala mikið um útvegsmálin, eins og
rau nú eru.
Að skreyta sig með annarra
fjöðrum.
Á það hefur verið bent hér í
blaðinu, að Sjálfstæðisflokkurinn
reyndi að skreyta sig með annarra
fjöðrum. Sannaðist þetta áþreifan-
lega á fundinum á fimmtudaginn.
Öll þau framfaramál, sem Ólafur
gat með góðri samvizku talið nú
verandi stjórn til gildis, heyra und-
ir ráðherra Framsóknarmanna. En
þagði um þá málefnaflokka, sem
hann sjálfur og aðrir ráðherrar
Sjálfstæðisflokksins hafa sjálfir
með farið og miður hafa farið.
Ósæmilegar árásir á dr. Krist-
in Guðmundsson.
Forsætisráðherrann deildi mjög
fast, og því miður, ódrengilega á
utanríkisráðherra, dr. Kristin
Guðmundsson, þriðja ráðherra
Framsóknarflokksins, en hina
Framsóknaráðherrana, Eystein og
Steingr. kallaði hann ráðherrana í
sinni stjórn. Er þetta einkennandi
(Framhald á 7. síðu.)
kjósejida, á bak við sig. Slík kosn-
ingaúríflit séu bæði andstæö anda og
orðalagi stjórnarskrárinnar og kosn-
ingalaganna og sé því bandalag
Frámsóknarflokksins og Alþýðu-
flokksins óheimilt, ef skoða á
sem tvo stjórnmálaflokka.
Á það hefur ekki verið dregin cfuf
og það er opinberlega viðurkennt,
að Alþýðuflokkurinn og Framsókn-
arflokkurinn liafa gert með sér
kosningabandalag og flokkar þessir
bjóða ekki fram til þings hvor á
móti öðrum. Hins vegar er það
vitanlega alrangt að þessir flokkar
liafi stofnað til „algjörrar samein-
ingar flokkanna". Slíkt liefur aldrei
komið til mála og er það alþjóð
kunnugt. Stjórnmálaflokkar þessir
hafa livor sitt ílokksskipulag og
sína stjórn og flokkslög eða sam-
þykktir. Þeir hafa og hvor sína
stefnuskrá og hvor sín flokksblöð
og fjárhag. Hitt er rétt, að samfara
kosningabandalaginu hafa þessir
ílokkar gert méð sér samkomulag
um lausn dægurmála þeirra, sem
riú eru aðkallandi, en samkomulag
þeirra nær ekki til hinna almennu
stefnumála flokkanna. Því hcfur
verið lýst yfir, að þeir muni mynda
stjórn til þess að framkvæma sam-
komulagið um dægurmálin, ef þeir
fá þingfylgi til. Það er því alröng
staðhæfing, ef sagt er án frekari
skýringa að flqkkar þessir Iiafi sam-
eiginlega stefnuskrá.
Húgsanlegt ér, að Alþýðuflokkur-
mn og Framsóknarflokkurinn fái
hreinan meirihluta á þingi, án þess
að hafa meirihluta atkvæða lands-
maniia að baki. Það sý'nir einungis,
að stjórnarskrárákvæði um kosning-
ar eru ekki eins fullkomin og æski-
legt væri. En meðan þau ákvæði eru
í giídi og hcfur ekki verið breytt
með stjórnskipulegum hætti, verður
við þau að una. Eftir kosningarnar
1953 var því mjög á loft haldið í
blöðum Sjálfstæðisflokksins að hefði
ílokkurinn ferigið 464 (?) atkvæðum
íleira í 5 kjördæmum, hefði liann
fengið hreinan meirihluta á AI-
Jjingi. Sjálfsagt hefur þetta verið
rétt reiknað. Flokkurinn fékk J>á
37% atkvæða í fandinu. Ef 464 at-
kvæðum hefði verið bætt við, hefði
hundraðshlutinn hækkað lítilshátt-
ár, kannske í 39%. Blöð Sjálfstæðis-
flokksins hiirmuðu Jrá, að þetta
skyldi ekki fara svo. Þetta sýnir af-
veg á sama hátt, að kosningalöggjöf-
in er ekki eins íullkomin og æski-
legt væri. Hins vegar Jiótti blöðum
Sjálfstæðisflokksins ekkert við Jietta
að athuga, ef Jreirra flokkur hefði
hal't slíkan Jiingmeirihluta.
Nú segja umboðsmenn Sjálfstæð-
isflokksins að J>etta sé á móti anda
og orðafagi stjórnarskrárinnar. —
Þetta er líka hvorttveggja rangt.
Þótt leitað sé vandlega í stjórnar-
skránni, kemur Jrar hvergi fram með
einu orði, að Jjingmeirihluti skuli
hafa meiri hluta atkvæða kjósenda
í landinu að baki. Um anda stjórn-
arskrárinnar að þessu leyti er Jrað
að segja, að eins og sýnt var hér að
framan, getur hæglega farið svo við
framkvæmd fyrirmæla hennar, að
stjórnmálaflpkkur eða stjórnmála-
flokkar fái hreinan meirihluta þing-
níanna án Jjess að hafa hreinan
meirihluta kjósenda. Þetta er ekki
hér sagt sökum Jjess, að skynsamlegt
eða eðlifegt sé að haga jjessu Jjann-
ig, heldur vegna liins, að Jjannig eru
þessi stjórnarskrárákvæði, og meðan
svo er, verður Jjar við að sitja.
í 31. grein stjórnarskrárinnar er
gert ráð fyrir, að „flokkar" hafi
landlista í kjöri. í sömu grein seáir,
að á Alþingi eigi sæti „allt að ’ 11
þingmenn til jöfnunar milli Jjihg-
flokka, svo að hver þeipra hafi Jjing-
sæti í sem fyllstu samræmi við at-
kvæðatölu sína við almennar kosn-
ingar". — Frambjóðendur Jjeirra
flokka, sem hafa landlista í kjöri,
og jöfnunarþingsæti fá, taka sæti
eftir reglum, sem ákveðnar eru í
lögum urn kosningar til AlJjingis.
Er ákveða skal, livort Alþýðu-
Þá flokkurinn og Framsóknarflokkur-
inn megi hafa hvor sinn landlista,
eða hvort Jjeim beri að hafa satn-
eiginlegan landlista, eins og haldið
er fram af hálfu umboðsmanna
Sjálfstæðisflokksins, verður að gera
sér grein fyrir, livað átt er við með
orðinu þingflokkur í 31. gr. stjórn-
arskrárinnar.
Engin almenn skýring er á Jjessu
í stjórnarskránni eða kosningalög-
unum. Verður því að túlka Jjetta
eftir almennri málvenju og reynd.
Samkvæmt því er þingflökkur sá
stjórnmálaflokkur, sem hlotið liefur
a. m. k. einn kjördæmakosinn Jjing-
mann, en stjórnmálaflokkur er,
samkvæmt skýringu Einars Aruórs-
sonar I riti um réttarsögu Alþingis,
samtök manna, er tekið hafa sér
nafn og sett- sér einhverjar skipu-
lagsreglur, kosið sér stjórn og ákveð-
ið sér stefnu í landsmálum og birt
hana opinberlega.
AlJjýðulkjkkurinn og Framsókn-
arflokkurinn fullnægja hvor um sig
Jjessum skilyrðum, og verður þvf
ekki véfengt, að Jjeir eiga hvor um
sig rétt til uppbótarjjingsæta, e£
Jjeir fá hvor um sig a. m. k. einn
rnann kjördæmakjörinn og ef at-
kvæðamagn Jjeirra, hvors fvrir sig,
veitir þeim rétt til Jjcirra.
Geta má þess, sem kurinugt er,
a<S í kosningunum 1937 höfðu Sjálf-
stæðisflokkuriim og Bændaflokkur-
inn kosningasamvinnu I ntörgum
kjördæmum, þannig að hvor flokk-
urinn studdi frambjóðanda hips á
(Framhald á 7. síðu). j