Dagur - 28.11.1985, Qupperneq 12

12 - DAGUR - 28. nóvember 1985
bækuL
Spennusaga og ómet-
anleg heimild um
baráttu þjóðar
Út er komiö hjá bókaútgáfunni
Erni og Örlygi síðara bindi ævi-
sögu Guðmundar skipherra
Kjærnested, skráð af Sveini Sæ-
mundssyni.
í fyrra bindinu sagði Guð-
mundur Kjærnested frá uppvaxt-
arárum sínum og er fróðlegt að
sjá þar og velta því fyrir sér hvað
það hafi verið sem gerði þennan
mann að þeim óbifanlega kletti
sem aldrei haggaðist, hvað sem á
gekk, þegar hann ásamt liði sínu
barðist í þorskastríðum við
breska ljónið.
í bókarkynningu segir meðal
annars:
„Petta er saga hatrammra
Hermann
Sveinbjörnsson
skrifar
átaka, taugastríðs og ofbeld-
isverka; saga um harðfylgi og
þrautseigju íslenskra varð-
skipsmanna og óumdeildan for-
ingja þeirra í baráttunni við ofur-
Heimsmeta-
bók Guinness
- Ný og gjörbreytt
íslensk útgáfa
Örn og Örlygur hafa sent frá sér
þriðju íslensku útgáfuna af
Heimsmetabók Guinness. Bókin
er þýdd af starfsfólki Orðabókar-
deildar Arnar og Örlygs en rit-
stjóri bókarinnar er Örnólfur
Thorlacius skólameistari.
Efni þessarar útgáfu er gjör-
breytt frá tveimur fyrri útgáfum
sem komu út 1977 og 1980 og eru
löngu uppseldar. Auk þess sem
efnið hefur tekið algjörum
stakkaskiptum eru nú flestar
myndanna prentaðar í litum og
er þar um byltingu að ræða. í til-
efni afmælis Heimsmetabókar-
innar er tafla aftast í bókinni er
sýnir þróun heimsmeta sl. 30 ár,
en fremst er yfirlit yfir þróun
heimsmetanna sýnd á veraldar-
korti. Þessi tvö yfirlit sýna glögg-
lega að bók af þessu tagi verður
sífellt að endurnýja því þróunin
er með ólíkindum hröð.
Heimsmetabók Guinness nýt-
ur mikiila vinsælda um allan heim
enda sameinar hún það að vera
annars vegar skemmtilegt lestrar-
efni og hins vegar ein yfirgrips-
mesta fjölfræðibók sem völ er á.
Hún er íiáma af aðgengilegum og
traustum fróðleik af hinum ólík-
legustu sviðum. Á það jafnt við
um allar helstu íþróttagreinar
sem önnur mannleg afrek. Kafla-
heiti bókarinnar tala þar skýrstu
máli, en þau eru: Maðurinn/Líf-
heimurinn/Heimur og geimur/
Heimur vísindanna/Listir og
dægradvöI/Mannvirki/Tækniheim-
urinn/Heimur viðskiptanna/
Mannheimur/Afreksverk manna/
íþróttir, leikir og tómstundaiðk-
anir.
Aftast í bókinni er einnig að
finna kaflann Nýjustu fréttir. Þar
eru skráð þau met sem slegin
hafa verið eftir að bókin fór í
prentun. Má þar til nefna einvígi
Karpovs og Kasparovs og lengsta
trefil heims sem prjónaður var í
Álafossbúðinni í Reykjavík, en
þar lögðu 305 manns hönd á
prjóna.
Meðal íslenskra heimsmeta
má nefna langlífasta dýrið, mestu
efli, sem að lokum laut í lægra
haldi.
Sveinn Sæmundsson skráir
sögu Guðmundar skipherra og
baráttunnar við breska ljónið
sem náði hámarki er herskip
reyndi að sökkva varðskipinu Tý.
Breskir útgerðarmenn kröfð-
ust þess að Guðmundur yrði rek-
inn í land og herskipamenn ótt-
uðust hann og hötuðu.
„Við erum ekki stríðsmenn,“
sagði Guðmundur, „en þegar
ráðist er á okkur með ofbeldi
legg ég allt í sölurnar til að verja
sjálfstæði íslands“.“
Það er með eindæmum spenn-
andi lesning í þessu síðara bindi
um Guðmund Kjærnested, þegar
freigáta siglir á skip hans og engu
mátti muna að því hvolfdi. Það
snýst um 180° framan á stefni
freigátunar og hallinn er meiri en
svo að venjulegt skip hefði þolað.
Skipsmenn héldu allir að Tý
myndi hvolfa, en Guðmundur
hélt ró sinni. Strax að lokinni
þessari heiftarlegu árás, þar sem
mannslífum var teflt í voða og
skipið stórskemmt, gefur Guð-
mundur fyrirskipun um nýja
stefnu og það er tæplega nema
augnablik sem líður þangað til
hann er búinn að skera vörpuna
aftan úr breskum togara.
Það er því ekki nema að von-
um að bresku herskipsmennirnir
yrðu æfir og aftur var siglt á
skipið, sem laskaðist svo mjög að
það rétt komst undan freigátum
og dráttarbátum Bretanna.
Það er stórkostlegt að lesa
þessar lýsingar Guðmundar
Kjæmested í afburða góðri skrán-
ingu Sveins Sæmundssonar, sem
þekkir af eigin raun hugarheim
sjómannsins. Fyrir utan það að
vera spennandi á við bestu
spennusögu er þessi bók ómetan-
leg heimild um baráttu þjóðar
fyrir tilvist sinni.
Ævisaga Guðmundar skip-
herra Kjærnested, í tveimur
bindum, er með því besta sem
prýða má bókmenntaflokk af
þessu tagi.
hillingarnar, mikilvirkasta sjálfs-
ævisöguritarann, elsta sálminn,
mesta pönnukökubaksturinn,
hæstar ævilíkur, lengsta áfengis-
bannið, lengst synt úr sjávar-
háska o.fl. o.fl.
Heimsmetabók Guinness er
sett og prentuð í Prentstofu
G.Benediktssonar en bundin í
Arnarfelli hf. Kápugerð annaðist
Sigurþór Jakobsson.
spurning vikunnatr
Kristinn Torfason, nemi:
Já, og þessi skipting er orðin
mun meira áberandi í dag en
hún var fyrir nokkrum árum.
Verkamenn og fiskvinnslufólk
er verst sett í þjóðfélaginu í dag
og eins finnst mér langskólafólk
vera illa launað þegar það kem-
ur úr sínu námi. Ríkisstjórnin
sem nú situr hefur unnið að því
að auka bilið á milli ríkra og fá-
tækra.
Haukur Þorsteinsson,
vélvirki:
Það sést best á því hversu mis-
jafnlega mikið fólk hefur umleik-
is að efnahagsleg stéttaskipting
er fyrir hendi. Þessi skipting
hefur eflaust alltaf verið til stað-
ar en hún er alltaf að aukast og
verða meira áberandi en áður.
Þeir sem hafa það gott í dag
hafa það svo mikið betra en
áður. Hið svo kallaða „tuttugu
þúsund króna fólk" á í mestum
erfiðleikum með að skrimta.
Björn Snæbjörnsson, starfs-
maður Verkalýðsfélagsins
Einingar:
Ég tel það alveg víst. Sá hópur
manna sem á fjármagnið og lifir
af vaxtatekjunum hefur það
mjög gott. Svo er það hinn hóp-
urinn sem hefur lágu tekjurnar
og lifir varla af sínum launum
og þarf svo auk þess að borga
háa húsaleigu ellegar basla við
að koma þaki yfir höfuðið. Það
vita nú allir hvernig ástandið er
á því sviði í dag. Mér finnst
munurinn á milli ríkra og fá-
tækra vera að aukast. Lægstu
launin hækka sáralítið en
launaskriðið er jafnt og stöðugt
ofar í launastiganum. Þar hafa
menn allt sitt á hreinu.
Úlfhildur Rögnvaldsdóttir,
bæjarfulltrúi:
Ég held að skörpustu skilin séu
á milli þeirra sem skulda og
hinna sem eiga „allt sitt á
þurru“. Ég veit að húsbyggjend-
ur eiga ákaflega erfitt uppdrátt-
ar, enda hitti ég á hverjum degi,
í gegn um mína vinnu, fólk sem
er að borga af erfiðum lánum.
Það hefur alltaf verið einhver
munur fyrir hendi því fólk ber
misjafnlega mikið úr býtum. Þó
er munurinn hér á landi ekki
eins mikill og meðal annarra
þjóða og t.d. eru ekki til margir
„forríkir" íslendingar. Hús-
byggjendur, almennt verkafólk,
elli- og örorkulífeyrisþegar eru
þeir hópar sem búa við bágust
kjör á íslandi í dag.
Örn Valdimarsson,
öryggisvörður á flugvelli:
Já, skiptingin er greinileg hér á
landi. Hana má marka af
mörgu. Hún sést í efnahagslíf-
inu og á slæmri stöðu hús-
byggjenda, svo eitthvað sé
nefnt. I dag á sér stað stórfelld
eignaupptaka í þjóðfélaginu og
sú eignaupptaka eykur enn á
skiptinguna sem fyrir er. Ég tel
verkafólkið vera verst sett.
Telur þú að
efnahagsleg stéttaskipting
sé til staðar hér á landi?