Dagur - 25.07.1990, Blaðsíða 4

4 - DAGUR - Miðvikudagur 25. júlí 1990
ÚTGEFANDI: ÚTGÁFUFÉLAG DAGS
SKRIFSTOFUR: STRANDGATA 31,
PÓSTHÓLF 58, AKUREYRI, SÍMI: 24222
ÁSKRIFT KR. 1000 Á MÁNUÐI
LAUSASÖLUVERÐ 90 KR.
GRUNNVERÐ DÁLKSENTIMETRA 660 KR.
RITSTJÓRI: BRAGI V. BERGMANN (ÁBM.)
FRÉTTASTJÓRI: KRISTJÁN KRISTJÁNSSON
RITSTJÓRNARFULLTRÚI: EGILL H. BRAGASON
BLAÐAMENN:
JÓN HAUKUR BRYNJÓLFSSON (íþróttir),
SKÚLI BJÖRN GUNNARSSON (Sauöárkróki vs. 95-35960),
INGIBJÖRG MAGNÚSDÓTTIR (Húsavík vs. 41585),
JÓHANN ÓLAFUR HALLDÓRSSON, ÓLI G. JÓHANNSSON,
ÓSKAR ÞÓR HALLDÓRSSON, STEFÁN SÆMUNDSSON
LJÓSMYNDARI: KRISTJÁN LOGASON
PRÓFARKALESTUR: SVAVAR OTTESEN
ÚTLITSHÖNNUN: RÍKARÐUR B. JÓNASSON
AUGLÝSINGASTJÓRI: FRÍMANN FRÍMANNSSON
DREIFINGARSTJÓRI:
INGVELDUR JÓNSDÓTTIR, HEIMASÍMI 22791
FRAMKVÆMDASTJÓRI: HÖRÐUR BLÖNDAL
PRENTUN: DAGSPRENT HF.
SÍMFAX: 96-27639
Atvímiumál fatlaðra
Á 25. þingi Sjálfsbjargar, landssambands fatl-
aðra, sem haldið var 21.-23. júní, urðu miklar
umræður um atvinnumál fatlaðra. Þingið lýsti
áhyggjum sínum vegna minni hlutdeildar fatl-
aðra á vinnumarkaðnum, og framtíðarhorfurnar
virðast því miður ekki góðar. í ályktun lands-
sambandsins segir á þessa leið:
„Fyrirsjánalegt er að miklar breytingar eru að
verða á atvinnulífi íslendinga á næstu árum,
breytingar sem geta haft mjög alvarlegar afleið-
ingar fyrir atvinnumöguleika fatlaðra, ef ekki
verður nú þegar spyrnt við fótum. Ástæðurnar
eru margþættar en tvö atriði skipta mestu máli:
Annarsvegar er vinnumarkaðurinn að breytast í
grundvallaratriðum. Stjórnvöld og atvinnurek-
endur eru farin að gera sér grein fyrir því að hag-
kerfi landsins þolir ekki lengur stjórnlausa upp-
byggingu, þar sem ómarkviss sjónarmið ráða
ferðinni. Þessir tímar eru liðnir í íslensku efna-
hagslífi.
Hinn þátturinn, sem er þessu nátengdur, eru
bein og óbein tengsl við endurskipan efnahags-
mála í Evrópu. Fatlað fólk og ýmsir aðrir minni-
hlutahópar eru nú þegar að verða undir á vinnu-
markaði. Þegar fyrirtæki endurskipuleggja starf-
semi sína eða jafnvel sameinast, hefur það í för
með sér fækkun á starfsfólki. Þessi þróun er þeg-
ar hafin. Þau eru byrjuð að undirbúa samkeppn-
ina á Evrópumarkaðinum. Þarna verður engin
miskunn á ferðinni. Fyrirtækin eiga ekkert val.
Þau verða að auka framleiðni sína til jafns við
keppinautana og bæta reksturinn á öllum
sviðum. Þetta mun í sívaxandi mæli koma niður á
þeim sem búa við skerta starfsorku, það verður
sá hópur sem fyrst missir atvinnuna."
í ályktun þingsins er bent á leiðir til að snúast
til varnar. Talað er um að opinberir aðilar geti
komið til móts við fyrirtæki til að mæta auka-
kostnaði sem verður vegna starfsfólks sem ekki
skilar fullum afköstum vegna örorku. í öðru lagi
er bent á menntunarmál fatlaðra, en aukin
starfsþekking og sérhæfing í greinum sem henta
hreyfihömluðum, t.d. í tölvuvinnu, leiðir í mörg-
um tilvikum til varanlegra lausna í atvinnumál-
um fatlaðra.
Frá félagslegu sjónarmiði er afar óæskilegt að
einangra fatlaða frá þátttöku í atvinnulífinu. Þjóð-
hagslega er líka óheppilegt að nýta ekki starfs-
krafta allra þegna sem geta lagt sitt lóð á vogar-
skálarnar. Samtök fatlaðra hafa margoft bent á
að ódýrara sé fyrir þjóðfélagið að efla atvinnu-
möguleika fatlaðra, en að láta starfskrafta þeirra
liggja ónotaða. Á tímum tölvutækni og upplýs-
ingamiðlunar ætti það ekki að vera vandamál.
Nafnið Sjálfsbjörg leiðir hugann að þeim sem
bjargar sér sjálfur. Það er einmitt markmiðið og
hugsjónin sem Sjálfsbjargarfélögin og landssam-
band þeirra stefna að. En atvinnulaus verður
enginn sjálfum sér nógur, hafi hann á annað
börð getu og vilja til starfa. EHB
Neytandinn og eggið
Neytendafélag Akureyrar og
nágrennis kannaði meðferð eggja
í nokkrum verslunum á félags-
svæðinu. Pað vakti athygli að í
nokkrum tilfellum voru eggin
hvorki dagstimpluð né höfð í
kæli. Þegar þannig er staðið að
málum er verið að spilla eggjun-
um, leyna neytandann raunveru-
legum aldri þeirra og auka hætt-
una á fúleggjum. Neytendur ættu
að sneiða hjá slíkum söluaðilum
við eggjakaup.
Sumir framleiðendur merkja
eggin pökkunardegi en sleppa
síðasta söludegi sem þeir ættu þó
einnig að tíunda, því mislangt
getur verið á milli varpdags og
pökkunardags. Ekki er heldur
ólíklegt að þessir framleiðendur
sleppi upplýsingum um síðasta
söludag, vegna þess hve misvel
verslanirnar meðhöndla eggin,
og þeir treysti sér einfaldlega
ekki til að ábyrgjast gæði fram-
leiðslu sinnar í eðlilegan tíma.
Niðurstaða könnunarinnar er á
þessa leið.
Verslun sem hægt er að mæla
með: Valberg.
Verslanir sem geyma eggin
stöðugt í kæli, en merkingum
ábótavant: Nettó, Svarfdælabúð,
ÚKE Ólafsfirði.
Verslanir sem ekki er mælt
með til eggjakaupa: Hagkaup,
Hrísalundur, Matvörumarkaður-
inn, Plús markaðurinn, ÚKE
Grenivík.
Vilhjálmur Ingi.
Þú átt leikinn!
„Kvótanefndin“
Á borgarafundi þann 13. maí sl.
var kosin nefnd til að undirbúa
stofnun fyrirtækis um kaup á tog-
skipi til Húsavíkur. Nefndin, sem
gengið hefur undir nafninu
„kvótanefnd11, hefur unnið að
þessu verkefni af fullum krafti og
mun skila af sér á stofnfundi á
morgun - fimmtudaginn 26. júlí
1990. Kynningarbæklingnum „í>ú
átt leikinn!" hefur verið dreift í
öll hús í bænum. Þar er að finna
upplýsingar um væntanlegt fyrir-
tæki og er ekki ætlunin að rekja
efni hans frekar hér. Þess í stað
mun ég fara nokkrum orðum um
þá hugmynd, sem nefndin hefur
fyrst og fremst unnið með.
Kaup á aflaheimildum
Samkvæmt ályktun borgarafund-
arins var það verkefni nefndar-
innar að undirbúa stofnun fyrir-
tækis, til kaupa á togskipi. Það
var hins vegar skoðun nefndar-
manna, eftir að þeir fóru að vinna
að þessu verkefni, að skynsam-
legra væri að einbeita sér í byrjun
að kaupum á aflaheimildum
(kvóta). Rétt væri, við ríkjandi
aðstæður, að stofna fyrirtæki sem
keypti varanlegan kvóta og leigði
hann út til annarra, en væri ekki
sjálft með útgerð. Ástæðurnar
eru einkum þær, að í fyrsta lagi
þá þarf mun minna fjármagn til
þess, en til kaupa á togara og því
meiri líkur á að fyrirtækið yrði að
veruleika. í öðru lagi er erfitt að
finna togskip, sem er falt og með
nógu mikinn kvóta til að geta
rekið sig. A.m.k. eru líkur á að
slíkur gripur fengist ekki nema á
óheyrilegu verði. í þriðja lagi er
það fyrst og fremst hráefni, sem
okkur vantar hér í bænum, frem-
ur en tækin til að ná í það.
Útgerðarfélag
sem ekki gerir út
Útgerðarfélag, sem ekki stundar
sjálft útgerð, er auðvitað svolítið
skondin hugmynd. Ástæður þess
að slíkt er mögulegt eru þær
aðstæður, sem við búum við í
dag, í sjávarútvegi landsmanna.
Þ.e. of stór skipastóll með tilliti
til þess sem taka má úr auðlind-
um sjávar. Við þessar aðstæður
er skynsamlegra að fjárfesta í
fiski, fremur en tré og járni. Síð-
ar kemur eflaust að því, þegar
meira jafnvægi hefur skapast
milli flotans og auðlindarinnar,
að félagið verður sjálft að standa
fyrir eigin útgerð.
Rekstur félagsins
En hvernig fer rekstur slíks félags
fram? Hugmyndin er sú að félag-
ið kaupi aflaheimildir, t.d. með
því að kaupa gamla báta, sem
ekki er lengur hagkvæmt að gera
út. Bátunum verði lagt og þeir
e.t.v. úreltir, en aflaheimildir
þeirra nýttar af öðrum aðilum,
sem eru í útgerð fyrir, en vantar
meiri kvóta. Það er ætlun nefnd-
arinnar að þeim afla, sem félagið
kemur til með að ráða yfir verði
landað hér á Húsavík. Þannig
verður stofnun þessa félags til
þess að styrkja þau fyrirtæki, sem
hér eru fyrir í útgerð og fisk-
vinnslu.
I’rep fyrir þrep
Eins og áður sagði, kemur eflaust
að því að félag sem þetta þurfi
sjálft að standa fyrir útgerð.
Kvótakaup geta hins vegar verið
fyrsta skrefið til að gera það
mögulegt. Félag, sem á kvóta
upp á 500 til 1000 tonn á allt aðra
og betri möguleika til að festa
kaup á skipi, en félag sem hefur
ekki yfir neinum aflaheimildum
að ráða. Við slíkar aðstæður er
jafnvel hægt að fjárfesta í góðum
skipum, sem hafa of lítinn kvóta
sjálf til eigin reksturs, eða e.t.v.
nýlegum, en kvótalausum skip-
um erlendis frá. Með kvótakaup-
um er fyrsta skrefið tekið að öðru
stærra síðar meir - leiðarljósið
er, að sígandi lukka sé best.
Áhætta
Annar góður kostur við það fyrir-
tæki, sem hér er til umræðu, er
að því fylgir mun minni áhætta en
hefðbundinni útgerð. Við ríkj-
andi aðstæður í dag er kvóti mjög
seljanleg vara og það er ekkert,
sení bendir til að svo muni ekki
verða enn um sinn. Rekstrar-
grundvöllur slíks fyrirtækis ætti
því að vera nokkuð traustur. En
jafnvel þótt reksturinn gengi ekki
eftir sem skyldi, ætti að vera auð-
velt að losna við eignir fyrirtækis-
ins (kvótann) á góðu verði og
gera upp við hluthafa, án þess að
þeir bæru skaða af. Með því að
félagið standi ekki sjálft í áhættu-
samri útgerð, er áhættan minni
en ella.
Almenningshlutafélag
og skattaafsláttur
Á þeim borgarafundi, sem vitnað
er til hér að framan, kom fram
mikill vilji til þess að eignarhald á
hinu nýja fyrirtæki verði sem
dreifðast. Út frá þessu hefur
undirbúningsnefndin starfað.
Það er von okkar að helst eigi all-
ar fjölskyldur og fyrirtæki í bæn-
um hlut í félaginu. Þannig yrði
um ranverulegt almenningshluta-
félag að ræða. Minnsti hlutur sem
hægt er að kaupa í félaginu er
10.000 kr. og flestir ættu að vera
aflögufærir fyrir a.m.k. þeirri
upphæð og helst gott betur. Hug-
myndin er sú, að síðar verði
gengið í öll hús í bænum og
hlutafé safnað. í þeim bæklingi
sem dreift verður, er einnig að
finna miða til að skrifa sig fyrir
hlutafé, sem skila má til stjórnar
hins nýja fyrirtækis, eða á skrif-
stofu Húsavíkurbæjar. Rétt er að
minna á það skattahagræði sem
fylgir hlutabréfakaupum og hefur
gert þau að vænlegum fjárfesting-
arvalkosti. Heimilt er að draga
kaupverð hlutabréfa frá skatt-
skyldum tekjum og fæst þá út
skattaafsláttur, sem staðgreiðslu-
hlutfallinu nemur, þ.e. 39,79% af
kaupverði hlutabréfanna. Arður
af hlutabréfum er einnig skatt-
frjáls að vissu marki og hlutafjár-
eign upp að vissum mörkum er
undanþegin eignarskatti.
„Arðurinn“
Hlutafélag það sem hér er til
umræðu, á að geta skilað þokka-
legum arði. Til þess eru allar
forsendur. Kaup á hlutabréfum í
fyrirtækinu á því, ef rétt er á mál-
um haldið, að vera vænlegur
fjárfestingarvalkostur. En arður
af slíkri starfsemi verður ekki
einungis metinn af arðgreiðslum
fyrirtækisins sjálfs. Aukinni
grósku í atvinnulífi fylgir aukin
gróska á öðrum sviðum, fleiri
störf, og aukið atvinnuöryggi,
betra verði á eignum og svo
mætti lengi telja. Þetta er arður,
sem allir bæjarbúar njóta og hafa
raunar mikla þörf fyrir, eftir þá
lægð, sem verið hefur í atvinnu-
málum á undanförnum árum.
Allir með!
Að Iokum er það ítrekað að fólk
kynni sér rækilega efni bæklings-
ins „Þú átt leikinn!“. Nú hafa all-
ir bæ-jarbúar tækifæri til að taka
þátt í atvinnuuppbyggingu á
staðnum. Stofnfundurinn verður
haldinn á Hótel Húsavík fimmtu-
daginn 26. júlí kl. 20.30. Húsavík
á það skilið að þú leggir þitt að
mörkum. ÞÚ ÁTT LEIKINN!
F.h. undirbúningsnefndar,
Kári Arnór Kárason.