Dagblaðið Vísir - DV - 18.07.1995, Qupperneq 15

ÞRIÐJUDAGUR 18. JÚLÍ 1995
15
„Einnig verða íslenskir ökumenn að sýna þeim fjölmörgu hjólreiðamönn-
um, sem hér eru á ferð, meiri tillitssemi," segir Ólafur Teitur Guðnason.
Það eru ekki mörg ár síðan þeir
útlendingar sem kusu aö eyða sum-
arfríi sínu á íslandi þóttu með
frumlegri mönnum. Þetta er nú
óðum að breytast. Straumur er-
lendra ferðamanna hefur aukist
jafnt og þétt og nú koma vel á ann-
að hundrað þúsund manns til
landsins á ári hverju. HVers kyns
ferðamannaþjónusta hefur stór-
aukist í kíölfarið og skapað kær-
komin atvinnutækifæri sem felast
m.a. í gistiþjónustu, skipulagningu
ferða og minjagripasölu. Ferða-
mannaþjónustan er nú einn helsti
vaxtarbroddur íslensks atvinnu-
lífs, ekki hvað síst úti á landsbyggð-
inni, og lítur út fyrir að íslensk
náttúra sé að verða ein helsta auð-
lind okkar.
Hvernig græðum við?
Erlendir ferðamenn hafa einnig
orðið íslendingum til blessunar á
annan hátt en þann að veita at-
vinnu því sú þjónusta, sem komið
hefur verið á fyrir þá, stendur aö
sjálfsögðu líka okkur til boða.
Þannig hafa .ferðamöguleikar ís-
lendinga innannlands aukist til
muna, auk þess sem hin mikla
umræða um ferðaþjónustu hefur
eflaust orðið til að kveikja áhuga
margra á eigin landi. Ein merkasta
nýjungin í ferðamannaþjónustu er
net upplýsingamiðstöðva sem kom-
ið hefur verið á fót. Þær eru nú 42
talsins og eru víðsvegar um land.
Hlutverk þeirra er að gefa stað-
bundnar upplýsingar um allt sem
ferðamenn kunna að forvitnast
um, auk þess sem nokkrar hinna
KjáUaiinn
Ólafur Teitur
Guðnason
starfsmaður upplýsingamið-
stöðvar í Staðarskála
stærri gefa upplýsingar á lands-
vísu. Sveitarfélögin koma víðast
hvar aö rekstrinum ásamt ferða-
málaféiögum viðkomandi svæðis
sem fá tii þess styrk frá Byggða-
stofnun. Með tilkomu upplýs-
ingamiðstöðva hefur þjónusta við
ferðamenn stórbatnaö og er von-
andi að uppbygging þeirra haldi
markvisst áfram. Mér finnst
ástæða til að hvetja íslendinga að
nýta sér þessa þjónustu, annað-
hvort með því að hafa samband við
upplýsingamiðstöð í nágrenninu
eða á áfangastað áöur en lagt er af
stað í frí. Upplýsingar um ástand
vega, vegalengdir, gistimöguleika,
veiðileyfi, áætlunarferðir og margt
fleira eru þar á reiðum höndum.
Með þessu móti er tvímælalaust
stuðlað að því að gera sumarfríið
enn ánægjiilegra.
Hvernig græðum við landið?
Þótt þjónusta við ferðamenn hafi
farið vaxandi er enn margt sem
betur má fara. Enn er víða ábóta-
vant að staðir séu skilmerkilega
merktir og einnig verða íslenskir
ökumenn að sýna þeim íjölmörgu
hjólreiðamönnum, sem hér eru á
ferð, meiri tillitssemi, ekki hvað
síst á ómalbikuðum sveita- og há-
lendisvegum. Umfangsmesta verk-
efnið, og það sem mestu máli skipt-
ir, er þó aö halda ástandi landsins
jafn góðu þrátt fyrir þennan mikla
gestagang. Vandamálið er nefni-
lega það, líkt og fiskimiðin voru
áður, að nú er landið og náttúran
orðin að auðlind sem enginn á en
allir vilja nýta. Afleiðingar ofnýt-
ingar fiskistofna þekkja allir og
klaufalegt væri að lát það sama
henda íslenska náttúru. í þessu
sambandi finnst mér mjög mikil-
vægt að sú hugmynd að láta ferða-
menn borga aðgangseyri að náttúr-
undrum á hveijum stað til að
standa straum af kostnaði viðhalds
og framkvæmda nái ekki fram að
ganga.'Ég veit af samtölum mínum
við erlenda ferðamenn hér að þaö
myndi skaða ímynd landsins veru-
lega. Að sjálfsögðu á ferðamaður-
inn að borga en það verður aö ger-
ast þannig að honum finnist ekki
að verið sé að plokka af honum fé
hvert sem hann snýr sér. Hvort
sem sérstakur skattur verður lagð-
ur á alla sem koma til landsins (likt
og flugvallarskattur), fyrirtæki,
sem byggja á ferðaþjónustu, skatt-
lögð (auðlindaskattur?) eða hvert
sveitarfélag um sig látið borga,
verður ferðalangurinn að geta ferð-
ast um landið eins og hann lystir
án þess að þurfa að láta einkennis-
klædda hhðverði rífa hjá sér
snepla. Þótt við reynum vissulega
að hafa tekjur af ferðamönnum
verður gestrisni og þjónustulund
að vera það andlit sem við sýnum
þeim. Nauðsynlegt er að íslending-
ar haldi áfram að byggja upp þjón-
ustu við ferðamenn og séu vakandi
fyrir því sem betur má fara. Þannig
munu þeir áfram verða okkur til
blessunar.
Ólafur Teitur Guðnason
„Ein merkasta nýjungin í ferðamanna-
þjónustu er net upplýsingamiðstöðva
sem komið hefur verið á fót. Þær eru
nú 42 talsins og eru víðsvegar um
land.“
Félagslegt uppgjör
Uppgjörsreglur félagslega hús-
næðislánakerfisins eru orðnar svo
flóknar að venjulegt fólk skilur þær
ekki. Á uppgjörsblöðum eru ekki
tæmandi lýsingar á mikilvægustu
þáttum og þaö vefst fyrir mönnum
að rökstyöja fjárhæðir. Ekki er
heldur að finna tæmandi lýsingar
á hinum metnu íbúðum og upp-
reikningur fjárhæða og afskriftir
illa útskýrðar. Uppgjörið býður
heim tortryggni og misskilningi.
Strangar og flóknar
uppgjörsreglur
Vaxandi efasemda gætir með fé-
lagslega íbúðakerfið. Margir halda
því fram að það nái ekki lengur því
markmiði að lækka húsnæðiskotn-
að láglaunafólks. Húsnæðiskostn-
aður í kerfinu er í flestum lands-
hlutum orðinn hærri en gerist á
almennum fasteignamarkaði. Ein
ástæða vaxandi kostnaðar er
stangar reglu um uppgjör við end-
urkaup sem ganga mjög á hlut selj-
enda. Með árunum hafa uppgjörs:
reglurnar orðið svo flóknar að
venjulegt fólk áttar sig ekki lengur
á þeim. Reglur inn uppgjör eiga að
sjálfsögðu að vera eins einfaldar
og auðið er. Engin þörf er að þær
séu flóknari en gerist við sölu íbúða
á almennum markaði. Nú er út-
reikningurinn svo margbrotinn að
nánast þarf sérþekkingu á kerfinu
til að skilja hann. Þegar reglumar
eru bornar saman við það sem ger-
ist almennt í fasteignaviðskiptum
kemur í ljós aö í uppgjörinu fer
Kjállaiiim
Stefán Ingólfsson
verkfræðingur
fram dulin eignaupptaka. Þá er
ónefnt að viðmót kerfisins sjálfs
gagnvart seljendum er alls ekki
vinsamlegt. í félagslega húsnæðis-
kerfinu er augljóslega ekki htið á
uppgjörið sem viðskipti tveggja
sjálfstæðra aðila. Samskipti eig-
enda og kerfisins líkjast helst því
sem menn þekkja úr miðstýrðum
skömmtunarkerfum þegar fólk
verður að sætta sig við það sem að
því er rétt. Matsmenn, sem meta
eignarhlut seljenda, eru til dæmis
í raun starfsmenn kerfisins þó þeir
séu að nafninu til dómkvaddir. Það
veldur óhjákvæmhega tortryggni,
ekki síst þegar uppgjörsgögn eru
auk þess mjög ófullkomin.
Við sölu íbúða inn í félagslega
kerfið er hlutur seljenda oftast
minni en þegar þeir keyptu. Fólk
er eðhlega vonsvikið og leitar skýr-
inga. Það vefst hins vegar fyrir
mönnum að útskýra skammlaust
hvað er gert og rökstyðja uppgjör-
ið. Venjulegt fólk á vitaskuld að
geta af uppgjörsblöðum og mats-
gögnum lesið hvemig endursölu-
verð eigna þeirra er reiknað, hvaöa
reglur stuðst er við og hvers vegna.
Við útreikning söluverðs er upp-
haflegt kaupverð framreiknað, frá
því dregnar afskriftir, áætlaður
kostnaður við viðgerðir dreginn frá
og verðmæti endurbóta, sem selj-
andi hefur gert, bætt við. Að lokum
eru eftirstöðvar lána dregnar frá.
Hvemig þetta er reiknað á auðvitað
að standa á skýran hátt á uppgjörs-
blööum. Uppgjörið stenst þó ekki
faglegar kröfur og framkvæmdin
býður heim óánægju og misskhn-
ingi. Á blöðunum er th dæmis ekki
að finna tæmandi lýsingar á hinum
metnu íbúðum, uppreikningur
söluverðs er hla skýrður og af-
skriftir án útskýringa. Mat á kostn-
aði við viðgerðir og endurbætur er
almennt ekki sundurhðað hvaö þá
að seljendur sjái hvernig það er
reiknað. Verðskrár, sem notaðar
eru við matsreikninga, virðist htið
á sem einkamál kerfisins þó vita-
skuld eigi að nota viðurkenndar
skrár. Reglur, sem matsmenn eiga
að fylgja við útreikning matsíjár-
hæða, eru ekki th afhendingar.
Matsmönnum almennt ber að
rökstyðja niðurstöður sínar sé þess
krafist. Fólk í félagslega kerfinu
kvartar undan því að fátt sé um
svör þegar leitaö er eftir skýringum
á fjárhæðum. Eigendur félagslegra
íbúða eiga rétt á faglegum vinnu-
brögðum við mat á eignarhlut sín-
um við sölu. Annað er tímaskekkja
í nútíma þjóðfélagi.
Stefán Ingólfsson
„Húsnæðiskostnaöur í kerfinu er í
flestum landshlutum orðinn hærri en
gerist á almennum fasteignamarkaði.
Ein ástæða vaxandi kostnaðar er
strangar reglur um uppgjör við endur-
kaup sem ganga mjög á hlut seljenda.“
Meðog
Kraftavericalækningar
Kristin þjónusta
„Krafta-
verkalækn-
ingar
eru
Gunnar Þorateinsson,
Krosslnum.
hluti af krist-
inni þjónustu.
hver einasti
lifandi söfn-
uður þarf að
ástunda fyrir-
bænir meö
kraftaverka-
lækningar sem markmið. Þetta
er samkvæmt skýru boði drott-
ins. Þetta eru lækningar sem
hann iðkaði sjálfur. Postular
hans iðkuðu hið sama og þáð
hefur kristin kirkja gert allar
götur síðan.
Ég hef séð kraftaverk gerast
fyrir mina þjónustu og þann tíma
sem ég hef gengið með guði hef
ég séð mörg kraftaverk í lífi fólks
í kringum mig. En auðvitað þarf
þetta aö vera í réttu samhengi
þannig að tákn og undur fylgi
þeim sem trúa en ekki að þeir sem
trúa fylgi táknum og undrum.
Kráftaverkaþjónusta er bibhu-
leg í hæsta máta. Bæði Gamla
testamentið og Nýja testamentið
flytja okkur fjölmörg dæmi um
kraftaverk, tákn og undur sem
eðlhegan hluta af lífi hins trúaða
manns.
Þeir sém andmæla slíku eru
mjög hjáróma í ljósi þeirrar
gnægðar af skjalfestum krafta-
verkum sem til er. Þá er ég að
tala um það sem hefur gerst í
samtímanum og í sögu kristinnar
kirkju sem er saga kraftaverka,
undra og tákna. Þær kirkjur sem
hafna þessu hafa dæmt sig úr
leik.“
Patentlausn
eða veruleiki?
Magnús Skúlason geó-
lœknír.
„Trúmál
eru viðkvæmt
umræðuefni.
Trúarafstaða
hvers manns
er einkamál
sem endur-
speglar djúp-
stæða innri
þörf, sem
ræða ber um
og umgangast
af hljóölátri viröingu og nær-
fæmi. Það gildir hka þegar svo-
kallaöir kristnir kraftaverka-
læknar eru til umfjöllunar. Að-
ferðir þeirra bera keim af snögg-
soðinni seijun auk þess sem þær
lykta af markaðshyggju sem tæp-
lega er í anda kristninnar. „Maö-
ur veit samt aldrei, er ekki sama
hvaðan gott kemur?“ Ætið hafa
memhrnir þráö „magískar" pat-
entlausmr á vanda sínum, skjót-
fenginn bata og létti andspænis
hörmungum. Nútíminn meö allt
sitt rótleysi og los er hér engin
undantekning. Út á það má gera,
nota sér veikleika fólks í anda
„nýaldartískubylgjunnar*'. En
sagði Jesús nokkum tíma: „Einn
og einn ykkar mun ég gera aö
töfralækni, og þið skuluö flykkj-
ast til hans og borga honum vel
fyrir“?
Stærsta kraftaverkiö er lífið
sjálft, í senn gjöf, byrði og ráð-
gáta. Trú er í senn leit, von og
afstaöa andspænis þeirri óvissu.
Varla var það ætlun skaparans
að trúin á liann yrði undanþágu-
vottorö frá þjáningum. Kristin
trú einkennist af viðleitni til auð-
mýktar og viðurkenningar á
smæð mannsins og vanmætti
gagnvart því sem hann fær engu
um ráðið og er honum æðra. Há-
vær leikpredikari uppi á sviði
kemur því máli htið við.“ -GJ