Þjóðviljinn - 09.04.1958, Blaðsíða 7

Þjóðviljinn - 09.04.1958, Blaðsíða 7
Miðvikudagur 9. ;apríl 1958 —, ÞJÓÐVILJINN —,.(7 .. 1 .sjónleiknum nýjja beinir Agnar¦ Þórðarsoh áthygli sinni að . vandkvæðum hins reyk- víska smáborgara á okkar dögum — litla mannsins sem unir ekki hlutskipti sínu, en þráir eitthvað fullkomnara og hærra: listsköpun og algert frelsi. Stefán heitir hann og tekst að verða fulltrúi í banka, en segir upp stöðunni, hleypur á brott frá konu og kjörsyni, og hverfur niður í Hafnarstræti í leit að sann- ara, auðugra og frjálsara lífi. En hann er engin hetja, held- ur kvalinn af efasemdum og samvizkubiti; honum þýðir ekki að reyna að komast und- an, situr rígfastur í snörunni og getur enga björg sér veitt. Sá er mestur ókostur leiks- ins að söguhetja þessi er næsta torkennileg og undar- leg af hendi skáldsins, búin svo andhverfum og gagn- stæðum eiginleikum að á haha er torvelt að trúa. Stefán virðist gæflyndur óg gegn inaður, starfshæfur og mjög reglusamur, en . er engu að síður svo einkennilega barna- legur og starblindur á allt sitt umhverfi að gengur sturlun næst. Hann er haldinn þeirri óskiljanlegu firru að Xíiqi ^uuuiMif jakfiutspn^ indgi öivoituöw*!, .xíViir ikVatan, inn lýst: lítilmótlegu fólki, en persónur „Gauksklukkunnar" eru þó öllum öðrum auðvirði- legri, sumar illa innrættar, aðrar furðulega lítið gefnar. Það er að sjálfsögðu lofsvert og heilsusamlegt er skáld sýna samtíðarmönnum galla Þjó&leikhúsið: Gauksklukkan eftir AGNAR ÞÓRÐARSON Leikstjóri: Lárus Pálsson æskuvinur hans, auðnuleysing- inn Ármann, sé frábært tón- skáld og sannur snillingur, en náungi þessi er alger kjáni, ræfill og gortari og til einskis nýtur. Stefán þráir það eitt að þjóna undir hann og fórna ihonum öllu, f jármunum, tíma, stöðu og heimilisfriði, um það snúast öll átök í leiknum. En fyrir bragðið er hann í fáu fulltrúi stéttar sinnar eða neinnar þeirrar manngerðar ¦ sem við þekkjum, vandkvæði hans isnerta okkur ekki, við fáum alls ekki þá samúð með íhonum sem höfundurinn ætl- ast til. „Gauksklukkan" er í meg- inatriðum alvarlegt leikrit sem kallað er, en skáldið gleymir þó alvörunni þegar svo ber undir, og áreiðanlega vitandi vits. Margt af því fólki sem fyrir augun ber á hvergi betur heima en í ósviknum grínleikjum, hnittilegar og ýktar en lifandi persónur, og um sumt svipaðar þeim sem við höfum kynnzt í alkunnum og vinsælum verkum Agnars, feæði í útvarpi og á sviði. Um sum atvikin gegnir líku máli, og á stöku stað vitnar skáld- ið í nýlega atburði úr bæjar- lífinu að fornum hætti. Leik- stjórinn fer rétta leið að mínu viti, og lætur skopið njóta sin sem bezt má yerða, og því var ekki ósjaldan hiegið á frum- sýningunni á miðvikudags- kvöldið var, þrátt fyrir sorg- ¦• arsögu bankafulltrúans og sálarkvalir; háð eða græsku- laust -gaman lætur Agnari ¦ hezt, grínieikurjnn er sérgrein hatxs, — Oft hefur höfundur- þeirra í spegli, en hóf samt bezt í hverjum hlutj hér <W ekki einu sinni hlíft tengda- föður söguhetjunnar sem þó er látinn fyrir löngu. Sjálft snið sjónleiksins er athyglisvert og nýstárlegt á íslenzkan mælikvarða, en hann gerist á tvískiptu sviði. Fram- sviðið er sóðaleg kaffistofa niður við höfn, þar situr Stef- í annan stað veldur fólkið á knæpunni, róninn Natan og ástandsstúlkan Finna, engu um örlög og líf Stefáns, þau skapa á sinn hátt hugblæinn í leikritinu, en eru ekki dramatísk. í neinu. Og fyrir kemur að tengslin milli svið- anna tveggja séu í hæpnasta lagi, þrátt fyrir mikla hug- kvæmni leikstjórans; á einum samskeytunum kallar kona Stefáns nafn hans ekki sjaldn- ar en fimmtán sinnum, svo dæmi sé nefnt. Ýmislegt er vel um „Gauks- Mukkuna" þrátt fyrir allt, hnittileg tilsvör, einstaka kát- leg atvik og skarpskyggni á bresti samtímans, og þeir kostir munu engum á óvart koma. Agnar Þórðarson er sem fyr maður síns tíma, það dylst hvergi. Leikhúsið hefur gert „Gauks- klukkuna" vel úr garði. Leik- stjórinn Lárus Pálsson hefur sýnilega lagt mikla alúð við starf sitt, heflað af sjónleikn- um ýmsa agnúa, búið honum af smekkvísi það reykvíska andrúmsloft sem honum sæm- ir. Sviðsmyndirnar eru gerðar af ærnum hagleik og Lothari Herdís Þorvaldsdóttír, Bryndís Pétursdóttir, Ævar Kvaran. án bankamaður, bíður vinar- ins eina og þylur raunir sínar. Á aftursviði er heimili þeirra hjóna, og þar birtast ýmsar myndir f rá síðustu árum sögu- hetjunnar, og eru höfuðatriði leiksins. Tvískipting þessi - skapar, tilbreytingu og hreyf- ingu, en virðist alls eigi knýjandi listræn, eða leikræn nauðsyn. Allir gerast atburð- irnir á sk"mmum tíma, og hefði auðveldlega mátt skipa þeim rn^eð,.: venjulegum hætti; wrw" Grund til sóma, kaffistofan eins ömurleg og á verður kosið, og vistarverur fulltrúa- hjónanna skemmtilega ólíkar: gamaldags • leiguhúsnæði og eigin íbúð í nýju bæjarhverfi. Um leikendurna get ég verið fáorður;— þeir leika alhr trú- lega -,¦.¦:. og samvizkusamlega, samtaka og jafnvígir í flestu; sýningin ber góðan heildar- svip. Við miklum leikafrekum er ekki að búast, en. leikend- urnir gerþekkja hlutyerk sín. og umhverfi, veitist auðvélt að lýsa hinu reykviska hvers- dagsfólki, Undantekning er aðalpersónan sjálf, Stefán bankamaður,' eins og áður er sagt, það er ógerningur að skapa heilsteypta hiannlýs- ingu úr slíku efni. Helgi Skúlason berst sáhharlega hinni góðu"! baráttu, ' léikur jafnan skýrt óg Skilmérkilega, reynir að hyl ja J þvérbrestina eftir föngum, gerir Stefán eins geðfeldan og mannlegan og efni standa framast til. Hann er inni á sviðinu leikinn á enda að heita má; tplkun Helga er nýtt vitni um fjöl- hæfni og þrótt hins unga ieik- ara. Hlutur Herdísar Þorvalds- dóttur er auðveldari, þótt kona Stefáns sé að vísu ekki heilbrigð í öllu. Hún er fram- ar öllu smáborgaraleg, ráðrík og eigingjörn, og þeim eigin- leikum lýsir Herdís á; eðli- legan og lifandi hátt; og á- gæta vel tekst hehni að túlka yfirborðsauðmýkt hennar í lokin. Ævar Kvaran dregur upp hnittilega og skemmti- lega mynd lakkrísframleiðand- ans bróður hennar, við könn- umst mætavel við þennan glaðklakkalega, þriflega og grunnfærna náunga; og vel tekst Bryndísi Pétursdóttur að gera konuna hans í senn mjög laglega, hégómlega og ns&stum - ótrúlega hejnska-,. Hjú þessi eru kátbroslégustu persónur leiksins ás'amt bankastjórahjónunum, Val Gíslasyni og Önnu Guðminds- dóttur. Fornfálegt- útlit Vals, látbragð og málfar hæfa prýðilega þsssum steini gerða sérvitringi; fx-úin er ef til vill of glannalega rauðhærð, ea Anna lýsir hinní hvimleiðu manngerð af mikilli nákvæmni og hlífir henni ekki í neinu. Benedikt Arnason leikur gervitónskáldið Ármann lát- laust og skapfellilega og ýkir hv"!r*r, þrð cv cr.\r:'l:\nii auðnu- leyBÍsbragur á honum, ekki sízt í lokin. Og laglegur er hann — ef til vili getur það í eiahverja skýrt i'áráiijega oftrú Stefáns á þessum manni. Jón Aðils er róninn og ómenn- ið Natan, og sannari fulltrúa Hafnarstrætis mun torvelt að skapa. Hann þarf ekki annað en birtast á knæpunni, þá er loftið mettað; og af ásjónu hans, klæðaburði, svipbrigðum og orðum leggur óþef út í salinn. Lagskona Natans er líka eðlileg og skýr í meðför- um Helgu Bachmann, það er^ Finna, hin hálfsturlaða á- standsstúlka sem dregizt hef- ur niður í svaðið, en býr þó yfir fornum þokka. Helga leik- ur af tilfinningu og þrótti, en óska vil ég hinni ungu og gáfuðu leikkonu geðfeldari hlutverka. Gömlu konuna tengdamóður Stefáns leikur Arndís Björnsdóttir látlaust og fallega; loks er Eiríkur Örn Arnarson barnið á heim- ilinu og gerir ótvírætt skyldu sína. Frá hlýjum viðt"kum leik- gesta er áður skýrt í blöðum. og verður að nægja. — Sagt er að stundum dotti hinn góði Hómer, og vart mun „Gauks- klukkan" verða til þess að- auka hróður Agnars Þórðar- sonar, en ekki mun hún held- ur í neinu skerða rótgrónar vinsældir hans. „Agnar hefur bæði til að bera dirfsku og aga, hugkvæmni og kunnáttu til að skapa leikrit", segir dr. Steingrímur J. Þorsteinsson í ágætri grein í leikskrá, við bíðum með eftirvæntingu nýrra leikrænna verka af hendi hans. A. Hj. Iþróftir Framhald af 9. síðu glæsileg íþrótt. og að þessu sinni dró stökkiu ;il sín ekki færri en 2500—3000 áhorf- endur. Úrslit í stökkinu urðu: Skarphéðinn Guðrmmdsson, Siglufirði 39,5—41,0 233,0 st Jón Þorsteinsson ¦ Siglufirði : 35,0 ^5,3 206,2 st Jónas Ásgeírsson Siglufirði 35.0—36.0 205.2 st Sveinli Sveinsson Siglufirði. 33.5.-^3^.5 202.9 st Guðmundur Árnasón Siglufirði 34.0-^36.0 200.9 st Einar Valur Krist.iánsson Ólafsfirði 34.5—36.0 183.7 st Noroen tvíkeppni I, Eftir gönguna í fci ppni þess- ari höfðu þeir Matthías Gests- ;son ogHaraldur Palsson jafn- an stigafjplda j þeiira: er i til •stökkkepþninnár Komu.; Sveinn'. . Sveinsson hafði 7.5"' stigum minna, en hér voru það stökk- in sem komu Sveini að góðn haldi, og þar hafði hann yfir- burði. Úrslit urðu þessi: Sveinn Sveinsson SSS Ganga stökk stig 231,5 226.5 458.0 Haraldur Pálsson Rvk. Ganga stökk stig 239.9 205.1 445.0 Matthías Gestsson SRA Ganga stökk stig 239.9 194,0 433.9 Sveinn Jakobsson ÍBK Ganga stökk stig 180,7 189,8 370,5 í aldursflokki 17—19 ára voru aðeins 2 í tvíkeppninni annar úr Reykjayík og hinn frá Siglu- firði. Úrslit í þessum flokki urðu: Bogi. Nilsson Rvk. . . Ganga stökk stig 229.9 211,4 441,3- Örn Herþertsson SSS ., .Ganga stökk . stig: 239,0 184.6 423.6

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.