Þjóðviljinn - 26.06.1962, Síða 11

E r i c h Kastner
YNDIN
SEM HVARF
eða
Ævintýri slátrarans
FYRSTI KAFLI
Torg það í Kaupmannahöfn
sem Konunglega leikhúsið stend-
ur við, heitir Kóngs'ns Nýjatorg.
Það er sérlega elskulegt og rúm-
gott torg. Til þess að virða það
fyrir sér með allri beirri at-
hygl; sem það á skilið, er al-
bezt að tylla sér fyrir framan
Hótel d'Angleterre.
' O’*1 ' . Srf4
Undii’ 1361-0 lofti fyrir' fram-
‘an framhljð .gistihússins standa
stóiar og borð - í^löngum röðum.
Ferðamenn frá <_öllum Íöndum
heims s.'tja hlið . við hlið 03
láta stjana við sig og sætta sig
allra mildilegast við þægindi
lífsins. Annars snýr ekki einn
einasti stóll né einn einasti gest-
ur bakinu að torginu. Þeir sitja
e'ns og í leikhúsi með fyrir-
myndar framreiðslu. allir horfa
í áttina að Konunglega leikhús-
inu og gleðjast yfir hinu iðandi
lífi sem Kaupmannahafnarbúar
bjóða gestum sínum.
Það er annars dálít.'ð skrýtið
með þetta Kóngsins Nýjatorg!
Kannski er óratími síðan mað-
ur hefur komið til Danmerkur
og á meðan hafa a.m.k. sums
staðar verið byltlngar, kannski
var valdaræningi í Afghanist-
an hengdur af flokksbræðrum
bróðursonar sins og tugþúsundir
húsa í Japan hrundu i jarð-
skjálfta eins og spilaborgir, —
en þegar maður labtoar sig út
úr Austurgötuj. snýr til . vinstri
og hefur Angleterre framundan,
þá s.'tja þar ennþá göm’u glæsi-
frúrnar og virðulegu ferðamenn.
irnir, í fimm röðum og tala sam.
an á tíu mismunandi tungumál-
um, horfa með umburðarlyndi
á hið iðandi líf og leyna með
erfið’smunum bak við lífs-
þreyttan svip hversu vel iþeim
bragðast danski maturinn.
Á Kóngsins Nýjatorgi stendur
tíminn kyrr.
★
Þess vegna meðal annars er
alger óþarfi að tímasetja það
þegar Óskar Kúlz slátrarameist-
ari, stikaði þvert yfir torgið og
stefndi beint að Hótel d’Angle-
terre.
Kúlz var í grænum, svell-
Fastir lidif etfis :og venjuiega.
13.00 „Við vinmiaa": Tónleikar.
18.30 Harrrionikulög.
20.00 Tónleikar: Fiðlusónata í G-
dúr (K 301) eftir Mozart
20.15 Á förnum vegi í Rangár-
þingi: Jón R. Hjálmarsson
skólastjóri ræðir við Árna
Jónsson á Skógum og
Eggert Ólafssion á Þor-
valdseyri.
21.00 Igor Stravinsky: Leifur
Þórarinsson talar um tón-
skáldið og kynnir verk
þess; III.
21.45 Iþróttir (Sigurður Sigurðs-
son).
22.10 Lög unga fólksins (Ólafur
Vignir Albertsson).
23.00 Dagskrárlok.
þykkum vaðmálsfötum, með
brúnan flókahatt o.g með mikið.
úlfgrátt yfirskegg. í hægri hendi
hafði hann kvistóttan göngustaf.
í hinni vinstrj vegvísi Griebens
yfir „Kaupmannahöfn og um-
hverfi“.
Fyrir framan súlnagöngin sem
fremstu borðin stóðu við, dok-
aði hann við og horfði íhugandi
,og h'kandi yfir gestaraðirnar á
stólunum. Þá tók hann eftir því
að feikilega uppdubbuð og
■skrautleg frú hallaði sér hvísl-
andi að sessunaut sínum, sem
virti hann fyrir sér og brosti
lítið eitt, e.'ns og hann þyrfti
að sýna umburðarlyndi.
Þetta réð úrslitum. Ef þessi
náungi hefði ekki brosað, þá
hefði Kúlz slátrari haldið le;ð-
ar sinnar. Og þá hefði þessi
saga, sem nú fer brátt að hefj-
ast, fengíð annan endi en raun
varð á.
En nú fór það svo að Kúlz
tautaði með sjálfum sér orðið
„fífl“ og settist mannalega og
með merkíssvip við lítið, autt
borð. Þannig flæktist hann inn
í atburðarás, sem að vísu kom
honum ekki við, en átti þó á
skömmum tíma eftir að svipta
hann fimm pundum af eigin
kroppþunga.
Þegar Kúlz settjst, kveinaði
veikbyggður stóllinn af sárs-
auka. Ungþjónn kom þjótandi og
'sagði: „Please, Sir?“
Gesturinn ýtti flókahattinum
sinum aftur á hnakka. „Piltur
litli, ég kann ekki dönsku. Færið
mér krús af köldum, Jjósum! En
það á að vera stór krús“.
Ungþjónnirm skildi ekki orð,
hneigði sie og hvarf inn í gist’-
húsið. Kúlz neri saman höndum.
Svo birtist þjónn í kjólfötum.
„Hvað þóknast herranum?“
Gestur.’nn leit upp með tor-
tryggnissvip. „Stóran pilsner“,
sagði hann. ,,Nú er ekki annað
eftir en þið sendið mér hótel-
stjórann líka, eða viliið þið
heldur, ag ég sendi skriflega um.
sókn?“
„Pilsner, sjálfsagt“.
,,Og eitthvað að borða. Brauð
með áleggi, ef það er ekki of
mikil fyrirhöfn. Með mismun-
andi pylsum. Ég hef nefnilega á-
huga á þessum dönsku pylsum
ykkar. Ég er slátrarame.'stari
í Berlín“.
Þjónninn lét engar hugsanir
í Ijós, hneigði sig aðeins og
hvarf.
Kúlz lét stafinn sinn upp við
súlu, hengdi brúna flókahatt.’nn
á gulnað handfangið og hallaði
sér makindalega aftur á bak.
Stólbakið kveinaði
Hann virti fvrir sér stól og
borð og sagði áhyggjufullur:
„Húsgögn handa fermirigarbörn-
um!“
Þessi athugasemd hans hafði
þær afleiðingar, að stúlka sem
sat alein við bo.rðið við hliðina
á honum skellti uppúr.
Óskar Kúlz varð undrandi.
Hann sneri efri hluta likamans
til hægri, hneigði sig vandræða-
lega og sagði;.„Ég bið mikillega
afsökunar!“
Ungírúin brostí glaðlega til
hans. „Ekkert að afsaka. Ég er
frá 'Berlíh )íka“.
„Það var og“, svaraði hann.
,.Það er þess vegna sem þú tal-
ar þýzku!“ Svo varð honum ljóst
hvað þessi ályktun hans var
dæ'malaust viturleg. Sárgramur
sjálfum sér hristi hann höfuðið.
og þar sem honum datt ekk-
ert gáfuleara i hug. k.vnnti hann
sig: „Ég he.'ti Kúlz“, sa.sði hann.
Hún klappaði saman lófunum.
..Eruð þér herra Kúlz? Nei. það
var gaman! Þú kaupum við kjöt
hjá yður!“
„Hjá Óskari Kú’.z?“
„Það veit ég ekki. Eru fleiri
Kúlzar?“
„Óneitanlega“.
,.Á Kaiserdamm?“
„Það er Ottó, yngsti sonur
minn.“
„Prýði’.eg kjöttoúð“, sagði hún.
. „Já. mikil ósköp. En lifrapylsu,
hana kann hann ekki að búa til.
Þér ættuð að kaupa lifrarpylsu
hjá Hugó! Þð er hinn sonur
minn. í Sch’ossstrasse í StegL'tz.
Hann kann að búa t.'l lifrarpylsu.
Sem ég er lifandi maður!“
„En það er dálítið langt að
fara fyrir þann sem á heima við
Kaiserdamm“, sagðj hún. „Hvað
sem l.'frapylsunni líður“.
,;Á hinn bóginn hefur Hugó
ekke,rt vit á að búa tií hænsna-
kjötssálat, ÍÞað er ekki hægt að
kenna honum það!“ sagði pabbi
Kúlz þungur á brúniná.
„Éinmitt það’*,' sagði ungfrú-
in.
„Hænsnakjötssa’at, það er sér-
grein Erwins. Hann er giftur
elztu dóttur minni. í Landsberg-
allé. Erwin getur búið til mav-
onnaise sem segir sex — þér
gleymið öllu öðru, ungfrú!“
„En hvar er svo yðar e’gin
verzlun?“ spurði hún næstum
kvíðandi. Allir þessir slátrarar
voru að vaxa henni yfir höf-
uð.
„í Yorckstræti“, sagði hann.
„Ég átti 30 ára starfsafmæli í
október. Karl bróðir minn á
þrjátíu ára starfsafmæli næsta
ár. í april, nei. í maí“.
„Er bróðir yðar slátrari líka?“
spurði hún áhyggjufull.
„Auðvitað! Hefur þrjá glugga
á verzlun sinni. Á Spitte’.mark-
aði. Og Árni, elzti sonur minn
líka. Hann verzlar á Breiten-
bachtorgi. Já, og Georg, hinn
tengdasonur minn. hann á verzl-
un við Uhlandsstræti. Og svo
ætlaði Heiðveig, hin dótt’r min,
að giftast allt öðru vísi manni
— kennara eða píanóleikara eða
brunaliðsmanni, bara ekki slátr-
ara. En svo tók hún Georg eft'r
allt saman. Hann var fyrsti
sveinn hjá mér í tvö ár“.
„Hamingjan hjálpi mér!“ sagði
ungfrúin uppgefin. „Eintómir
slátrarar. Þetta er næstum lygi-
legt!“.
„Þetta eru for’.ögin“, sagð’
Kúlz. ,,Afi minn var s’.átrari.
Faðir minn var slátrari. Tengda-
faðir minn var slátrari. Þetta
er okkur í blóð borið, ef svo
mætti segja“.
„Mjög athyglisvert“, sagði
ungfrúin.
Bráðabirgðalögin um gerðar-
dóm til að skammta síldveiði-
sjómönnum kjör í sumar eru á
þessa leið:
„Forseti íslands hefur í dag,
24. júní undlrritað bráðabirgða-
lög til lausnar á síldveiðideilunni
sumarið 1962, 03 eru toráðaT
birgðalögin svohljóðandi;
Sjávarútvegsmálaráðherra hef-
ur tjáð mér að þrátt fyrir
margra vikna samn.'ngaum’.eitan-
ir milli Landssambands íslenzkra
útvegsmanna annars vegar og
stéttarsambands sjómanna inn-
an Alþýðusambands íslands hins
vegar, um kaun 03 kjör sjó-
manna á síldveiðum á þessu
sumri, hafi samnineur ekki tek-
’zt. Þetta mun hafa í för með
sér stöðvun flestallra síldveiði-
skipa og mundi va’.da óbætan-
legu tjóni.
Það ber því brýna nauðsyn
til að koma í veg fvrir slíka
stöðvun síldveiðiskipanna án
tafar og gefa út bráðab'rgðalög,
sem geri veiðiskipunum mögu-
legt að hefja veiðar nú þegar og
að kjör síldveiðisjómanna verði
ákveðin síðar.
Fyrir því eru hér sett bráða-
birgðalög . samkvæmt. 28. gr.
stjórnarskrár.'nnár, á þessa leið:
1. ,gr. Óheimilt skal að hindra
lögskráningu skipverja á síld-
veiðiskip á sumarsíldveiðum
1962 upp á væntanlega kjara-
samninga eða hindra á nokkurn
hátt afgre.'ðslu síldveiðiskip-
anna.
2. gr. Nú takast ekki samn-
ingar milli Landssambands ís-
lenzkra útvegsmanna annars
vegar og stéttarfélaga sjómanna
innan Alþýðusambands íslands
og Farmanna. 02 fiskimanna-
sambands íslands hins vegar
um kaup og kjör skipverja á
sumarsíldveiðum 1962 fvrir 10.
júlí 1962, eða sáttasemjari rík-
isins lýsir því yfir f.vrir þann
tíma að áframhaldandi viðræður
séu þýðingarlausar, þá skulu þau
ákveðin af gerðardómi.
Síðara bindi þýðingar Karls
heitins ísfeld á finnska kappa-
kvæðabálknum Kalevala er kom-
ið út hjá Menningarsjóði.
Fyrra bindi Kalevala í þýðingu
Karls kom út 1957. Þegar hann
andaðist haustið 1960 hafði hann
lokið við þýðinguna á síðara
bindinu að undanskildum síð-
ustu tíu blaðsíðunum. Sigríður
Einars frá Munaðarnesi lauk við
þýðinguna og bjó handrit Karls
til prentunar, segir Helgi Sæ-
mundsson, formaður Mennta-
málaráðs, í formálsorðum.
Þýðingin sjálf tekur. 177 blað-
3. gr. Gerðardóminn sk.'pa for-
maður og fjórir meðdómendur.
Hæstiréttur skipar formann
dómsins og tvo meðdómendur.
Landssamband íslenzkra út-
vegsmanna skipar einn meðdóm-
anda og Sjómannasamgand ís-
lands, Farmanna- og fiskimnna-
samband íslands 03 A’þýðusám-
band íslands skipa sameig'nlega
einn meðdómenda.
Nefni deiluaðilar, sem um get-
ur í 1. mgr. þessarar greinar.
ekki mann í dóminn af sinni
hálfu jnnan bess tíma, serri
dómsformaður tiltekur, skal
hæstiréttur nefna í dóminn í
þeirra stað.
4. gr. Dómsformaður kveður
dóminn saman og annast um að
störfum hans sé hraðað svo sem
verða má. Skyldir eru deilu-
aðilar oð láta dóminum í té
skýrslur og upplýsingar, sem
dómurinn kann að æskja og að-
ilar geta í té látið.
Ráðningarkjör þau. sem dóm-
urinn úrskurðar að gilda skuli
milli deiluaðila, skulu vera bind-
andj fyrir aðila sumarið 1962 á
sama hátt og þau hefðu verið
ákveðin með samningum þeirra á
milli. Kjörin skulu einnig vera
b'indandi fyr.'r þau útgerðarfyrir-
tæki o.g útgerðarmenn, sem ekki
éru félagar í Landssambandi ís-
lenzkra útvegsmanna.
5. gr. Allur gerðardómskostnað-
ur greiðist úr ríkissjóði.
6. gr. Brot gegn lögum þessum
varðar sektum, enda lig=i ekkí
þyngri refsing við, samkvæmt
öðrum lögum.
7. gr. Lög þessi öðlast þegar
gildi.
Gjört að Bessastöðum 24 júní
1962.
Ágseir Ásgeirsson
Emil Jónsson“.
síður í síðara bindinu. Því lýkur
á ritgerð um Kalevala eftir Sig-
urð A. Magnússon. Telst hon-
um til að Karl ísfeld hafi í þýð-
ingu sinni fellt niður um þriðj-
ung frumtextans.
„Útgáfan á Kalevala-þýðingu
Karls Isfeld er merkur bók-
menntaviðburður á íslandi“, seg-
ir Sigurður. „Þá höfum við loks-
ins fengið á íslenzku einn af
dýrgripum heimsbókmenntanno,
verk sem er senniloga skyldara
fcrnbókmenntum okkar en nokk-
urt hliðstætt verk“.
»
Þriðjudagur 26. júní 1962 — ÞJÓÐVILJINN — (]T]1