Þjóðviljinn - 13.11.1965, Blaðsíða 8

Þjóðviljinn - 13.11.1965, Blaðsíða 8
3 SlBA — WÓÐVIí&JrNKr — Eíaagaasíagw 13. n&emfier 1989 • Leitað til vísu- fróðra lesenda • Mér heíur sýnzt áberandi lausavísnaáhugi á 8. síðunni Og þess vegna datt mér í hug að leita tii þín. Það var föstudaginn 29. október, eftir að við höfðum hlustað á lestur kvæða eftir systumar Herdísi og Ólínu Andrésdætur í útvarpi. að við fórum að rifja uPP eitt og ann- að sem ort hefur verið um ástina og var það kvæði Ólínu, Svarað bréfi, sem var okkur hvatning til þess. Við fundum ekkert sem tók því fram, *enda held ég að engin fullkomnari ástariátning sé til í íslenzkum bókmenntum. En þetta var aHavega góð' skemmtun að rifja upp og lesa þessi kvæði og lausavísur. En nú lá við að illa feeri; ég fór með vísu sem mér finnst ég alltaf hafa kunnað svona: „Vatnig rennur af háum fjöllum eftir hvössu grjóti. Illt er að leggja ást við þann sem enga kann f móti. Þá mótmælti vinur mrnn og sagði að ég kynni vísuna ekki rétt. svona væri hún röng og svona væri hún liót. Svo fór hann með sína vísu: Að stinga lax í stirðri á, að stikla á hálu grjóti. Eins er að leggja ást við þá sem enga kann á móti. Ég gat sýnt honium að fleiri höfðu vísuna eins og ég. En við voruim hvorugt tilbúið að láta í minnipokann og lá við að gott kvöld endaði illa. Þó sættumst við á að mín vísa væri eldri og upprunalegri. en hans fegurri. Seinna datt mér í hug að það væri önnur skýring til. Sú, að þessi vísa væri til um allt land og þá eitthvað mis- munandi eftir landshlutum. Við sem hér þraettum erumað vísu bæði Breiðfirðingar en móðir mín er Borgfirðingur og gætj það skýrt mismuninn á vísunni hjá okkur. Ég man ekki hvernig „orðabókarmenn" orða það þegar þeir leita til hlustenda. en mér þætti mjög gaman ef vísufróðir lesendur síðunnar kynnu þessa vísu í fleiri útgáfum að leyfa mér að frétta af því og hvaðan þeir eru upprunnir. eða öllu heldur vísan. Hanna. stofnanir. Starfsemi lánasitofn- ana iðnaðarins 1964, Ura Tækniskóla Islands. Mtanis- merki reist nm ísl. skipasmiðj Ný steypuhúðuniarefni, Vísna- þátfcurmn, Ályktanir aðalftmdar Meistarasambandsins, Aðal- funduy Meistarasambands byggingamannai Trésmiðafé- lag Hafnarfjarðar 40 ára. o.fl. • Gjöf til Hand- ritastofnunarinnai • Handritastofnun íslands hef- ur borizt áheitafé, kr. 1200,00, frá góðviljuðum manni, sem ekki óskar að láta nafns síns getið. — E.Ó.S. Vísan Efni til að yrkja brag ætla má ég finni, það er alltaf lítið lag á landsstjórnteni minni. Henni datt í hug um skeið, hvað hún mundi gera, ef hún færi aðra leið eins og þarf að vera. Hún er mest að hugsa um það, hvað til beri í sveitum og svo vist í öðrum stað ógurlega heitum. Posi. Glettan • Tímarit iðnað- armanna • Tímarit Iðnaðarmanna, 2. hefti 38. árgangs er nýkomið út. Af efnj blaðsins má nefna: Grein um Guðmund Halldórs- son, ævi hans og störf. iðnað- armaður tekur sætj á alþingi. Landssambandið heiðrar Ind- riða Helgason og Sveinbjöm Jónsson. Tvær rannsóknar- * — . Þegai nann sagoist ætla að gefa mér allan heiminn, vissi ég ekki hvernig hann ætlaði að fá hann." • Rauðar rósir eftir Sean O'Casey • Leiklistardeild bregður und- ir sig betri fætinum í kvöld. Því nú verður flutt leikrit eft- ir ágætasta leikskáld íra — og eiga þeir þó marga góða menn — Sean O'Casey. Það heitir ;>Rauðar rósir", og hefurBjarni frá Hofteigi þýtt það og búið til flutnings. Hvar væru annars þær bók- menntir sem kenndar eru við ensfca tungu staddar ef ekki væru frar? Oscar Wilde Bem- ard Shaw, James Joyce, Yeates og margir menn aðrir, hver öðrum gerólikari. Og ef við bætum Skotum við. þá fer nú heldur en ekki að þrengjast um engilsaxneskt framtak á menningarsviðinu. O'Casey fæddist árig 1880 og var áttunda barn í fátækri fjölskyldu. Fátækt batt snemma endj á hans skólagöngu og varð hann verkamaður á ýms- um síöðum nátengdur róttæk- um verkalýðsfélögum og Her írskra borgara, sem barðist harðvítugri baráttu fyrir frelsi fra gegn Bretum. Fyrsta bók hans hét „Saga Borgarahers- ins" og kom út 1919. Hann mátti ungur súpa drjúgan af þeim beizka bikar að finna ekki náð fyrir augum leikhúsa: þrem lejkrftaim, ha«s feaífflniaði það íræga Abbey 3oi5chús í Dýfa»ni. En hagor skáldsins tók nokkuð að vænka er ^The Sadow oí a Gunman" var sýnt árMS 1923, og það og verk eins og ,^Túnó og páfuglinn" '(eina leikrit O^Caseys sem hefur verið sýnt hér — í Þjóðleik- húsinu) stefndu nýjum áhorf- endum úr verkalýðsstétt til leikhússins. Of langt væri að telja hér npp helztu verk hans —> skulum þó aðeins minna á það. að er „Silfurbouanum" var hafnað 1928 fór O'Casey til Englands og bjó þar lengst af siðan. ósáttur við landa sína. O'Casey hefur einnig samið gagnmerka sjálfsasvi- sögu í sex bindum. Þessi ágaeti frömuður róttækra bók- mennta lézt í fyrra 84 ára að aldri. „Rauðar rósir" er samið ár- ið 1942 og gerist í Dublin árið 1913; baksvið leiksins er að nokkru mikið verkfall er þá var gert og fyrstu átök verka- manna o* lögreglu í þvi sam- bandi. Aðalpersónan, Ayamonn Breydon (sem Arnar Jónsson leikur), er talinn spegla að mörgu leyti höfundinn sjálf- an; margir álíta að einmitt „Rauðar rósir" sé mesta end- urminningaleikrit O 'Caseys. Margar persónur koma við sögu í þessu ágæta, lýríska leikriti, og farið er með marga söngva eftir Edwards er Carl Billich hefur æft. Leikstjóri er Helgi Skúlason. • Laugardagnr 13. nóvember Fastir liðir ems og venjulega. 13.00 Öskalög sjúklinga. Kristín Anna Þórarinsdóttir kynnir lögin. 14,30 í vikulokin, þáttur undir stjórn Jónasar Jónassonar. 16.00 Þetta vil ég heyra. Pétur Snæíland stud. oecon, velur sér hljómplötur. 17.00 Á nótum æskunnar. Pét- ^l f FAVELUNNI - þar sem ólíft er Dagbók Carolinu Mariu de Jesus Ég trúði ekki meir en svo þvi sem Senhor Manuel sagði. 9 júní. — Ég sagði Mulata og Circe að greinin kæmi á morgun. „Nú eyði ég 15 cruzeiros fyrir O Cruzeiro, og komi greinin ekki. heimta ég pening- ana «' þér!" Ég sagði Dona Celestina að konan hjá Coca Cola segði að hún sfcrifaði um allt hið sama og ég. Dona Celestina sagði að hún vissi ekki hvort hún væri skrifandi, en hún vissi hvað ég er að skrifa. Ég var að lesa sögur fyrir börnin þegar barið var á dym- ar. Joao sagði: — Mamma, það er kominn maður með gleraugu. Ég leit út. Þetta var faðir Veru. — Kom inn. — Hvar er farið inn? — Að framanverðu. Hann kom inn. Hann leit allt í kringum sig. Svo spurði hann: — Er ekki kalt héma? Rignir efcki inn? — Það rignir inn, en ég er orðin bví vön. — Þú skrifaðir mér að stúlkan væri veik. Ég kom að vitja um hana. Þakka þér fyrir bréfin. Þakka þér lika fyrir það að þú lofaðir að hlífa mér og nefna ekki naínið mitt f dagbókinni. f Hann gaf börnunum peninga og þau fóm út að kaupa sér saelgæti. Við urðum ein eftir. Þegar börnin komu aftur, sagði Vera, að sig langaði til að læra á pianó. Hann brosti: — Þu vilt þá verða merkileg persóna? Honum þótti þetta gaman því bömin hans eru músíkölsk. Vera bað hann um útvarp. Hann sagðist skyldi gefa henni það á jólunum. Þegar hann fór varð ég óróleg. Á eftir fór ég út að kaupa brauð handa bömun- um, Þau átu það. Og fóru svo að hátta. Ég sagði föður Veru að það kæmi grein um mig i O Cruzeirp. Hann gaf okkur 100 cruzeir- os. José Carlos fannst það lít- ið þvi hann átti 100 crozeiros seðla. 10. júní. I dag fer ég ekkert út því kofinn er mjög óhreinn, og ég ætla að hreinsa til. Eg sópaði gólfið og þurrkaði af húsaskúmið. 6g burstaði hárið. Bræðumir fóru f sfcóla. Þegar þeir komu aftoir. fengu þeir há- degismat. Joao fór út að ná í mat hana Veru. Ég bað hann að koma og sjá hvort greinin hefði komið út i O Cruzelro. Ég var smeik um að hún hefði ekki komið, og að fólkið sem ég hafði sagt bað skyldi kaupa blaðið, mundi koma og fcrefia mig um andvirði þess. Þegar Joao kom aftur sagði hann, að gre'nin væri íblaðinu. Ég leitaði f öllum vösum að neningum. Ég fann ekki nema 13 cruzeiros. Mig vantaði tvo Senhor Luiz lánaði mér þessa tvo. Og Joao fór út sótti blað- ið. Hjartað f mér sló eins og klukkan. Hvað ætli þeir seei um mig? Þegar Joao fcom aft- ur með blaðið- stóð betta í fvr- irsögn: — i.Lýsing á favelunni í dagbók Carolinu. Ég las greinina og brosti. Mér varð hugsað til fréttaritarans og ég ákvað að þakka honum fyrir. Ég skipti um föt og fór út í borgina til að sækja með- lagið með Veru. Við blaðatum- ana í borginni var mér sagt að grein í O Cruzeiro væri um mig. Ég sótti peningana og sagði g.ialdkeranum, að grein um mig væri í O Cruzciro. 6g flýtti mér allt hvað af tók því ég vissi bömin mín ein heima í þessum stað sem hefur sál úr illdýri. Ég fór með stræt- isvagni og þegar ég kom á síð- ustu bifreiðastöðina, sagði blað- sölumaðurinn mér að kvenfólk- ið í favelunni væri að. tala illa um mig, og segja að ég væri svívirða favelunnar. Ég fór á barnaleikvöllinn að sækja Veru og sýndi henni blaðið. Ég keypti hálft kíló af kjöti. Þegar ég kom aftur inn í favel- una fór ég fram hjá búð Sen- hors Eduardos. Ég sýndi verka- mönnunum í sláturhúsinu blað- ið., Joao sagði mér að Orlando Lopes, sem selur rafmagnið, hefði verið að bölva mér. Hann sagði að ég skuldaði sér fyrir fjóra mánuði. 6g þarf að tala við þann mann. Hann sagði að ég hefði sett f blaðið að hann gerði ekki neitt. — Sannleikurinn er sá að þú skuldar fyrir fjóra mánuði, bæði rafmagn og vatn. — 6g segi þú sért óræsti. Ræfill. — 6g skrifaði dagbókina mína af því ég vildi sýna stjómmálamönnunum hvílíkur lýður það er fólkið héma í fa- velunni. Og ég ætla að segja fréttaritaranum það. — Heldurðu að ég sé hrædd- ur við þann amlóða? Skelfing er mér illa við Or- Iando Lopes. 6g fór aftur inn í kofann minn, bjó til kjötboll- ur og börnin ábu þetta. Það gerði ég Tfka. Svo söng ég fyrir þau. 11. júní. 6g fór á fætur oe sótti vatn 6g skipti á bömun- um, og þau fóru f skólann. 6g vildi helzt ekki fara neitt til vinnu. en það var svo lítið til af peningum, að ég varð að fara. Fólk, sem mætti mér, kom til mín og sagðist hafa séð grein um mig í O Cruzeíro. 6g fór og keypti blaðið. 6g sýndi það lyfsala. 6g keypti annað og tók það með mér til að sýna það José í Sportvöru- verzluninni. Hann keypti það af mér. 6g fór og keypti ann- að. 6g sýndi það skósmiðnum. Hann brosti. 6g fór inn í búð José Martins og sþurði hann hvort hann vildi lesa blaðið. — Skildu það eftir. 6g les það seinna. 6g gaf börnunum að borða og settist á rúmið til að skrifa. Það var barið að dyrum. 6g lét Joao fara til dyra og kallaði sjálf: — Kom inn, svarta kona! — Hún er ekki svört, mamma. Hún er hvít og hún er með eintak af O Cruzeiro í hend- inni. Hún kom inn. Þetta var lag- leg, ljóshærð stúlka. Hún sagð- ist hafa lesið grein í O Cruz- eiro og vildi að ég færi með sér til Díario da Noite til þess að útvega mér hjálp. Þegar þangað var komið var ég yfirkomin af geðshrærinau. Senhor Antonio var bar stadd- ur á briðju hæð Hann fékk mér blað til að lesa. Svo fór hann að ná f máltíð handa mér: steik, kartðflur og salat. Nú fékk ég loks bað sem mig hafði dreymt um Iengi. Stofan, sem ég sat í var ákaflega skemmti- leg. Þetta var miklu fegra en draumur! Svo fórum við til ljósmynda- smiðs og hann tók mynd af mér. Þau sögðu, að myndin á- samt grein mundi koma 1 blað- inu daginn eftir. 6g er himin- lifandi! Mér finnst sem saur og aur ævi mirmar hafi verið þveginn af. 13. júni. 6g fór út og fór að tfna' pappír. Þá heyrði ég að fólkið var að segja: — Þetta er sú sem er fo Cruzeiro í dag. — Nei. er hún svona illa til fara! 6g talaði við verkamennina. 6g reif sundur trékassa og setti í pokann og fyrir þetta fékk ég 100 druzeios. Konumar, sem vinna f skraninu, fóm að syngja: O Cruzeiro lét koma á prenti, og cruzeiros fær hún margar hér eftir. Leon sagði: — Borguðu þeir nokkuð? — Þeir ætla að gefa mér hús. — Ætli þér sé ekki óhætt að treysta því að því ljúgi þeir? 6g mætti svörtum manni sem á heima í grennd við mig, Senhor Buclides. Hann sagði við mig: — Dona Caro'Iina. Mér geðjast ákaflega vel að þér. Ætlarðu að skrifa fleiri bækur? — Já, svo sannarlega! — En þú hefur engan til að vinna fyrir þér. Þú mátt til að snúa bér að þessu eingöngu. — 6g held áfram að vinna, og svo skrifa ég f tómstund- unum. — Mér sýnist sem lff þitt sé ekki annað en basl. — Já, það er það. en ég er farin að venjast því. — Ef þu vilt koma til mín, þá skal ég betla peninga og halda þér uppi. 6g þekki enga sem ekki stendur á sama um mig. 6g er fatlaður. 6g er hrif- inn af þér. Þú ert alla daga bæði í huga mér og h.iarta. Svo reyndi hann að kyssa mig, en þá sneri ég mér und- an. 16. júnf. I dag er enginn matur til. Mér datt i hug að kalla á bömin og stinga upp á því að við sálguðum hvert öðru en ég harkaði það af mér. 6g horfði á þau með miklum sárs- auka. Þau eru fjörug og hraust. Hver sem á að halda lífi, verður að fá mat. 6g varð hrædd og hugsaði: Hefur guð Sean O'Casey ur Steingrímsson og Jón Þór Hannesson kynna ný dasgur- lög. 17,35 Tómstundaþáttur barná og unglinga. Jón Pálsson flytur. 18,00 Útvarpssaga barnanría: „Úlfhundurinn". 18,30 Söngvar í léttum ton. 20,00 Leikrit: „Rauðar rósir" eftir Sean O'Casey. Þýð; andi: Bjarni Benediktsson frá Hofteigi, sem bjó jafn- framt handritið til úWarps- fluthings. Lögin í leiknum eru eftir Bridgid Edwards. Leikstjóri: Helgi Skúlasoh. Leikendur; Inga Þórðardótt- ir. Arnar Jónsson. Lárus Pálsson, Margrét Guðmunds- dóttir. Rúrik Haraldsson, Ró- bert Amfinnsson Þorsteinn Ö. Stephensen, Gestur Páls- son, Jón Sigurbjörnssori, Anna Guðmundsdóttir, Níha Sveinsdóttir, Flosi Ólafsson. Jón Aðils, Baldvin Halldórs- son, Guðmundur Pálsson, Sigurður Karlsson. Borgar Garðarsson, Braigi Stein- grímsson o.fl. 22,11 Danslög. 24.00 Dagskrárlok. gleymt mér? Eða hefur hann reiðzt mér? 18. júní. Kofi Aparacida er samkomustaður ofdrykkju- manna. Fyrst drekka þeir sig vitlausa, síðan slást þeir. La- lau sagði ég hefði getið trm margt fólk í bókinni, en aldrei gat ég um hann. , — Ef þú setur nokkuð uni mig í blaðið, skal ég brjóta 1 þig í mola, dækjan. Þú skalt út úr favelunni. 19. júní. Senhor Manuél kom. Hann sagðist hafa keyþt eintak af blaðinu til þess að sjá myndina af mér. Hann spurði hvort fréttamaðuririn hefði nokkra peninga fengið mér. — Nei, en hann ætlar að gera það. — Þvi trúi ég ekki. 6g trúi ekki fyrr en ég tek á. 6g sagði honum að ekki væri venja að borga rithöfundi fyrr en bókin væri komin út. 22. júní. 6g Iagði af stað hrygg og döpur, því enginn mat- arbiti er til. 6g leit upp f loft- ið. Guði sé lof að ekki fer að rigna. f dag er mánudagur og nóg af paoDÍr í öllum götun- um. 6g skildi við Veru þarsem ég fór í sporvagninn. Hún sagði: — Hafðu til mat. þvi ég kem hungruð heim. Og þetta hljómaði í eyrurh mínum: — Mat! Mat! Mat! Mér er sagt að gott hafi verið að lifa í Brasiliu. En ég þekki það ekki af eigin raun. Ég leit í spegil í dag. Ég varð skelfd Andlitið á mér er nærri því eins og á móður minnj þegar hún var skilin við. Tönn yantar Grindhoruð! Rotnuð! Og óttast að ég muni deyja úr hungri! 25. 6<? fór inn í skítugan kofa t.R rannsakaði þétta gamip hróf Þessar sortnuðu fúnu fialir Ég hugsaði: Svoha er ævi mín. hún er eins og kofinn sá arna. Þegar é% ætlaði að fara að skrifa. kom Orlando og heimt- {

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.