Þjóðviljinn - 26.05.1982, Page 5

Mi&vikudagur 26. mai 1982 ÞJÓÐVILJINN — SÍÐA 5
Breskir sjóli&ar ganga á land
Argentinskir hermenn munda vopnin.
Eftir landgöngu Breta á Falklandseyjum:
Reynt er að komast
hjá stórorustum í blli
Hver dagur flytur nýjar
stríðsfregnir frá Falk-
landseyjum, þar sem um
5000 manna breskt herlið
hefur gengið á land siðan
aðfaranótt föstudags.
Bretar senda einkum
fregnir af þeim flugvélum
Argentínumanna sem þeir
hafi skotið niður (á f jórða
tug segja þeir) og argen-
tínski herinn lætur mikið
af því tjóni sem flugvélar
hans haf i valdið á breskum
skipum.
Tónninn er herskár sem fyrr i
rá&amönnum bæ&i I London og
Buenos Aires. Galtieri forseti
Argentinu segist hafa blóö 400
Argentinumanna á her&um sér en
hikar ekki viö aö lýsa þvi yfir aö
hann sé reiöubúinn til aö fórna 40
þúsundum til aö sigur megi vinn-
ast.
Smáskærustríð
Bretar fara miklu varlegar i aö
tala um mannfall sem þeir vilja
bersýnilega halda i lágmarki —
m.a. til aö glata ekki enn frekar
en or&iö er þeim stu&ningi sem
þeir njóta meöal evrópskra
bandamanna. Liö þaö sem hefur
veriö sett á land á Falklandseyj-
um hefur þaö hlutverk aö
„þreyta” argentinska setuliöiö
meö mörgum og óvæntum
skyndiáhlaupum. Haft er eftir
talsmönnum breska hersins aö
Bretar vilji sjúga kraft og kjark
úr Argentinumönnum meö þvi aö
halda þeim i sifelldri óvissu um
næstu skyndiárás, hvar og hve-
nær hún ver&ur gerö. Markmiöiö
er, segja þeir, að einangra sterk-
ustu sveitir Argentinumanna,
sem eru I Port Stanley, höfuöstaö
eyjanna, og „þrýsta þeim hægt
út”.
Þetta getur oröiö hægara sagt
en gert — enda þótt breski herinn
sé betur búinn er landgönguliðiö
helmingi fáliöaöra en setuliöiö
argentinska og breska liöiö getur
lika „þreyst” á aö reyna aö
þjarma smám saman aö and-
stæöingunum án þess aö láta
koma til meiriháttar bardaga.
Argentinumenn hafa heldur ekki
enn gripiö til þess aö beita flug-
flota sinum af öllu afli gegn
breska flotanum né heldur hafa
þeir reynt aö koma kafbátum sln-
um i skotfæri viö flugvélamóöur-
skip eöa herflutningaskip Breta.
Reiðir við Kana
Sem fyrr segir eru yfirlý Agar
argentinskra leiötoga herskáar
sem fyrr og skrif blaöa eftir þvi.
Herkostnaður er mikill fyrir þetta
gjaldþrota riki, en afleiöingár
striösins koma ekki fram strax og
enn heldur þjóðernisviman þeim i
fjarlægð. Erlendir fréttamenn i
Buenos Aires vekja athygli á þvi,
að Argentinumenn séu i raun enn
reiöari Bandarikjamönnum en
Bretum. Bretar hafi haft ástæöu
til aö bregöast viö þegar Falk-
landseyjar voru af þeim teknar —
en á Bandarikjamenn er litiö sem
svikara. Eins og fyrr hefur veriö
tekiö fram i pistlum um mál þetta
hér i blaðinu, munu valdhafar i
Argentinu hafa túlkaö vinskap
Reaganstjórnarinnar i sinn garö
sem einskonar fyrirheit um
stuöning i Falklandseyjamálinu,
en þegar svo Bandarikin sáu sig
neydda til aö halda meö gömlum
bandamanni eins og Bretar eru,
þá hafi vonbrigöin or&iö þeim
mun meiri.
Bretland
1 Bretlandi eru enn uppi miklar
stri&sæsingar, ekki sist i guiu
pressunni svonefndu. Alvarlegri
blöö sýna þó viöleitni til aö fjalla
um málin af raunsæi. Hluti
stjórnarandstööunnar i Verka-
mannaflokknum hefur skorist úr
leik i atkvæöagreiöslu um máliö á
þingi. Forysta Verkamanna-
flokksins haföi ákveöiö a& veita
Forsiöa i argentinsku bla&i.
Margaret Thatcher fullan stuön-
ing i málinu. En i fyrrnefndri at-
kvæðagreiöslu neituöu 33 þing-
menn Verkamannaflokksins aö
vera meö — þeir vilja vopnahlé og
málami&lun á vegum Sameinuöu
þjóöanna.
1 gær var einmitt fjallaö i
öryggisráöi Sameinuöu þjó&anna
um tillögu íra, Panama og
Brasiliu um 72 klst. vopnahlé og
endurnýjaöar samningaum-
leitanir undir forystu Peréz de
Cuellar a&alritara. Búist var viö
aö Bretar felldu þá tillögu meö
neitunarvaldi, enda telji þeir
hvern dag dýrmætan i sinu „út-
taugunarstriði” — vegna þess aö
nú er vetur i Suöurhöfum og
veðurskilyröi til flotahernaöar
fara siversnandi. —áb.
Hefnd fyrir svívirðilega
vopnasölu til einræðisherra
Breski sagnfræðingur-
inn Edward P. Thomps-
on, einn helstur leiðtogi
friðarhreyfingar f sínu
landi, er lítið hrifinn af
Falklandseyjastriðinu
eins og vænta mátti. I ný-
legu viðtali við þýska
vikuritið Spiegel segir
hann m.a. frá þvi, að i
þessu máli vaxi þeirri
friðarhreyfingu ört fylgi
sem sé andvig vopna-
skaki og líti svo á að í
þessu máli hefnist Bret-
um og fleiri þjóðum fyrir
það hve iðnir þeir hafa
verið i vopnasölum til
einræðisherra um heim
allan.
Fasisminn fundinn!
Frú Thatcher og vinir hennar,
segir Thompson, hafa nú upp-
götvað skyndilega fasismann i
Argentinu vegna þess aö nú
er hægt að nota þaö orö i her-
óp. Það er ekki lengra si&an en i
gær aö þessir sömu Argentinu-
menn voru prýðilegir viðskipta-
vinir; vestrænir bankar létu þá
fá gifurleg lán til vopnakaupa.
Þeir hafa liklega imyndað sér
að þessi vopn yrðu aðeins notuö
gegn stjórnarandstæðingum
heima fyrir eða gegn öðrum
þjóöum i Rómönsku Ameriku.
Þetta er allt hin verstahræsni,
sem aðrir vopnasalar, m.a.
þýskir og franskir eru samsekir
Thompson: Þar glima sjóræn-
ingjar og raunSæismenn
um. 1 þessum skilningi, sagði
sagnfræðingurinn og friðarsinn-
inn, er Falklandseyjastriöið
einskonar réttmæt refsing fyrir
þessa svivirðulegu vopnasölu.
Sú hefndargyðja mun oft eiga
eftir a& slá okkur...
Önnur leið
Thompson telur þaö hafa
veriö rétt a& leita til Sameinuöu
þjóöanna og fá þar samþykkta
fordæmingu á Argentinumenn
eftir að þeir beittu hervaldi til
aö taka Falklandseyjar. Hann
telur, aö Bretar heföu átt aö
halda áfram á þeirri braut a&
reyna aö sigra Argentinumenn
meö diplómatiskum aöferöum
og efnahagslegum refsiað-
geröum. Og þótt Sameinuöu
þjóöirnar hafi ekki reynst alltof
gott tæki til aö leysa deilur af
þessu tagi, þá leggur hann
áherslu á það, aö fyrr eða siöar
veröi Bretar aö snúa sér aftur til
þeirra meö einum eöa öðrum
hætti meö beiðni um milligöngu.
Tvær breskar þjóðir
Thompson óttast a& mál þetta
geti haft alvarlegar afleiöingar
fyrir Breta sjálfa — i þeim
skilningi a& erkiafturhaldiö i
landinu noti tækifæriö til að
reyna aö sker&a lýöréttindi i
Bretlandi meö einum eöa öörum
hætti. Alversta striösmóöursýk-
in, segir hann, kemur frá
broddum kerfisins, öfgasinn-
unum i Ihaldsflokknum, i her-
málaráöuneytinu og i hernum,
sem njóta svo stuðnings gulu
pressunnar. Þessir hópar eru
allir andstæ&ir lýðræöi I e&li
sinu, þeir hafa alltaf hataö
lýðræöiö og þaö er þess vegna
aö i Bretlandi hefur aldrei veriö
hægt aö tala um eina þjóö
heldur tvær þjóöir og heföir sem
lifa hliö við hliö og eru i sifelld-
um innbyröis árekstrum.
Flokkarnir
Thompson er ekki vel hress
með frammistööu forystu
Verkamannaflokksins, sem
hann er reyndar sjálfur félagi i.
Hann segir, aö margir i Verka-
mannaflokknum hafi aldrei
getaö komist yfir missi heims-
veldisins og þar meö ekki getað
mótað sér skýra stefnu að þvi er
varöar striö og friö. Sjálfur er
Edward P.
Thompson
um Falk-
landseyja-
stríöiö:
Thompson fylgjandi þeim
vinstriarmi flokksins, sem vill
vopnahlé þegar i staö og samn-
ingaumleitanir á vegum Sam-
einuöu þjóöanna. Thompson
segir einnig, að átök eigi sér
staö innan thaldsflokksins um
Falklandseyjadeiluna, enda
þótt Margaret Thatcher sýnist
hafa fullan stuðning þingflokks-
ins. Þar takist á „sjóræningjar”
og raunsæismenn. Raunsæis-
mennirnir séu reyndar ekki
friöarvinir, en þeir skilji blátt
áfram betur i hverju breskir
langtimahagsmunir séu fólgnir.
Frú Thatcher, segir Thomps-
on, var aldrei frambjóöandi
hins raunsæja arms bresku yfir-
stéttarinnar. Hún er úr hægri
armi flokksins, armi smá-
borgaranna úr úthverfunum.
Hún var alltaf öfgasinni, hug-
myndafræ&ingur óbundins
markaöskerfis og hins glata&a
heimsveldis.
áb endursagði.