Þjóðviljinn - 02.03.1985, Blaðsíða 5

Þjóðviljinn - 02.03.1985, Blaðsíða 5
Enginn hópurhefurorðiðjafn illa úti vegna svikinna loforða ríkisstjórnarinnarog þeirsem hafafjárfestípakiyfirhöfuðið. Ekkert stendur eftir af lof- orðaflaumnum sem vall upp úr núverandi stjórnarliðum í síðustu kosningabaráttu, þegar húsnæðismálin voru málmálannaaðverðbólgunni frágenginni. ídagerástandið þannig að það þarí meira en burði Grettis til að hafa undir skuldagláminn sem ríkis- stjórnin hefur kastað á herðar húsnæðiskaupendum. Ránskjaravísitala, misgengi milli óverðtryggðra launa og verðtryggða húsnæðislána, að ógleymdum margra mán- aða ólögmætum drætti á greiðslu lána úr byggingar- sjóðum ríkisins hefur leitttil þess að við þúsundum fjöl- skyldna sem af bjartsýni og stórhug lögðu út í húsnæðis- kaup blasir nú ekkert nema nauðungaruppboð og eigna- tap. þá húsbyggjendur sem standa höllum fæti með skyldusparnaði félaga og stofnana á svipaðan hátt og var gert á árunum 1977 og 1978 og gafst vel. Einnig er gert ráð fyrir hækkun eignaskatts á staerstu eignir". í efnahagsráðstöfunum ríkis- stjórnarinnar var ekki aukatekið orð um fjáröflun til húsnæðis- mála. Eignaskatturinn og skyld- usparnaðurinn sem Alexander hafði lofað voru týndir og tröllum gefnir. Hið eina sem gert var fyrir þá sem voru í mestum nauðum var að 150 til 200 miljónir voru teknar þeim til aðstoðar frá ný- byggingarsjóði - þ.e öðrum hús- byggjendum. Að auki var tekin upp gömul hugmynd frá Alþýðubandalaginu um Ráðgjafarþjónustu fyrir þá húsnæðiskaupendur sem verst var ástatt fyrir. Ekkert annað hefur verið gert til að létta undir húsbyggjendum, þrátt fyrir kosningaíoforðin og þrátt fyrir endalaust tuð Alex- anders um „væntanlegar" úr- lausnir. INN SÝN svarar einu íbúðarverði þegar upp er staðið, borgar í lokin and- virði tveggja íbúða. Mismunur- inn er skattur, sem lánastofnan- irnar hirða. Þetta er ein af aðalorsökunum fyrir erfiðleikum húsnæðisk- aupenda á allra síðustu árum. Kaupið minnkað - lánin hækkuð Stærsti vandinn stafar þó af þeirri breytingu milli hlutfalls launa og greiðslubyrði af lánum húsnæðiskaupenda sem ríkis- stjórnin hefur komið í kring. Eins og menn muna var eitt af fyrstu verkum hennar að taka með lögum kaupgjaldsvísitöluna úr sambandi, en leyfa lánskjaravísi- tölunni áfram að ákvarða verð- tryggingu lána. Þetta þýddi í raun, að lánin voru verðtryggð en launin sem áttu að borga þau voru hins vegar óverðtryggð. í kjölfar þessa fylgdi svo hrikalegt hrap í raungildi launa, kaupmátt- ur hrapaði um fjórðung. Kaupið af þessu láni 3 mánaðarlaunum verkamanns en jafngilti 6,6 mán- aðarlaunum 1984. Ef miðað er við taxta versl- unarmanna kemur í ljós að verðt- ryggt lán fyrir árslok 1979 hjá Líf- eyrissjóði verslunarmanna hefur rúmlega áttfaldast en laun hafa aðeins rúmlega fimmfaldast. Sá, sem slíkt lán fékk er því 50 prós- ent lengur nú að vinna fyrir af- borgununum en þegar hann tók lánið". Siðferðisvitundin og Morgunblaðið Þarna viðurkennir þingmaður Sjálfstæðisflokksins að svokall- aðar efnahagsráðstafanir ríkis- stjórnarinnar hafi skapað gífur- legan vanda fyrir húsbyggjendur. í sama streng tekur Morgunblað- ið í merkilegu Reykjavíkurbréfi: „I fyrsta lagi tók núverandi rík- isstjórn kaupgjaldsvísitöluna úr sambandi vorið 1983 en láns- kjaravísitalan var áfram í gildi.... Sniátt og smátt hefur þessi ákvörðun ríkisstjórnarinnar leitt Mögulegar úrbætur Þannig er það ríkisstjórnin sem hefur komið húsnæðiskaupend- um í úlfakreppuna sem þjáir þá um þessar mundir. En hvað er til ráða? Hvernig gæti ríkisstjórnin létt skuldaklafanum af húsnæð- iskaupendum? í fyrsta lagi með því að miða verðtryggingu lán ekki við láns- kjaravísitöluna heldur við þá af lánskjaravísitölunni og bygging- arvísitölunni sem lægri er. Með því móti yrði verulegum byrðum létt af húsnæðiskaupendum. Þetta hefur Alþýðubandalagið og raunar fleiri gert að tillögu sinni. í öðru lagi ætti ríkisstjórnin að ákveða að endurgreiða þeim, sem tekið hafa lán úr byggingar- sjóðum ríkisins, þá verðtrygg- ingu sem lánskjaravísitalan hefur mælt umfram byggingarvísitöl- una. Með því móti yrðu hinir lög- leyfðu okurvextir ránskjaravísit- ölunnar greiddir lántakendum til baka. í þriðja lagi þarf ríkisstjórnin að afla fjármagnstil að standa Vandi húsnæðiskaupenda er veric ríkisstjórnarinnar Hvað hefur ríkisstjórnin gert til að létta ástandið fyrir þessu fólki? Þegar margfrægar efna- hagsráðstafanir voru loksins kynntar í byrjun febrúar kom í ljós að ekki einni einustu krónu átti að verja í viðbót til húsnæðis- mála! Meira að segja Morgunblaðið spurði í forundran í Reykjavík- urbréfi fyrir skömmu: „Hver er siðgæðisvitund þeirra manna sem að slíku standa?" Loforð brotin Fyrir síðustu kosningar lofuðu bæði Sjálfstæðisflokkur og Fram- sóknarflokkur að kæmust þeir í ráðherrastóla myndu þeir beita sér fyrir 80% húsnæðislánum og Framsóknarflokkurinn vildi meira að segja lána til 42 ára. í dag er ástandið þannig, að 2 til 4 manna fjölskylda fær ekki lánað nema sem svarar til 18% af staðalíbúð. Hvergi örlar á 80%. Það örla ekki einu sinni á stefnu í húsnæðismálum af einu eða neinu tagi frá ríkisstjórninni. Vanefndir Alexanders Vanefndir á loforðum ráðherr- anna hafa raunar haldið áfram. Verstur hefur auðvitað verið Al- exander Stefánsson, fél- agsmálaráðherra, sem fer með húsnæðismál og hefur verið nán- ast algerlega aðgerðarlaus í þeim efnum. Af og til hefur hann haft uppi loforð um urbætur og nú síð- ast á opnum fundi hjá Félagi ung- ra Framsóknarmanna í Reykja- vík. Þar kvaðst hann myndu beita sér fyrir sérstakri tekjuöflun til að standa straum af afstoð við hús- byggjendur í nauðum. Orðrétt sagði Alexander. „Hugmynd mín er að efla'fjár til þessarar sérstöku aðstoðar við- Ránskjara- vísitalan að vandi húsnæðis- : af þrennum toga Segja má kaupenda s spunninn: I fyrsta lagi er það staðreynd að verðtryggingin sem er reiknuð á lán til húsnæðiskaupa er allt of há. Verðtryggingín er mæld með lánskjaravísitölu, og átti upphaf- lega að sjá til þess að húsnæðislán hækkuðu svipað og verðlag á fasteignum í landinu. Frá 1983 hefur lánskjaravísitalan hins veg- ar breyst þannig, að verðtrygg- ingin sem er reiknuð til húsnæð- iskaupa er orðin miklu meiri en sem nemur hækkunum á verði fasteigna. Fólk er með öðrum orðum að borga allt of háa verð- tryggingu. A þessu hefur Þjóðviljinn hamrað og svo virðist sem flestir séu að verða honum sammála. Af þessum sökum höfum við stundum meira í alvöru en gamni kallað lánskjaravísitöluna ráns- kjaravísitölu. Aukaskattur Þetta stafar af því að lánskjara- vísitalan er samsett af % hlutum úr framfærsluvísitölunni en lA úr vísitölu byggingarkostnaðar. Frá 1983 hefur framfærslukostnaður hækkað miklu meir en bygging- arkostnaður, meðal annars vegna minni niðurgreiðslu ríkisstjórn- arinnar á matvæli og aukinnar skattheimtu hennar af þjónustu og vörum. Hvoru tveggj;'. hefur hækkað framfærsluna langt um- fram byggingarkostnað. Og af því framfærslukostnaðurinn er inni í lánskjaravísitölunni þá hef- ur þetta leitt til þess að húsnæðis- lánin hafa hækkað umfram bygg- ingarkostnað. f reynd þýðir þetta, að maður sem tók upphaf- lega lán til að byggja íbúð og á með verðtryggingu að borga sem var því lækkað - meðan lánin hækkuðu í takt við verðbólguna. Stærsti vandi húsnæðis- kaupenda í dag stafar þó af þeirri ákvörðun ríkisstjórnarinnar að leyfa afborgunum af lánum að hækka miklu meir en tekjunum. Eitt af fyrstu verkum ríkisstjórn- arinnar var nefnilega að taka kaupgjaldsyísitöluna úr sam- bandi með lögum, en leyfa lánskjaravísitölunni áfram að ákvarða verðtryggingu lána. Lánin voru verðtryggð - en launin ekki. í kjölfar þessa beitti stjórnin sér svo fyrir efna- hagsráðstöfunum sem gerðu að verkum að kaupmáttur hrapaði um fjórðung. Á sama tíma hækk- uðu afborganir af lánum í takt við verðbólguna. Þannig lækkaði kaupið meðan lánin hækkuðu og greiðslubyrðin sem hlutfall af launum óx því sem svaraði til 30- 50 prósenta. Þar með röskuðust því allar greiðsluforsendur þeirra sem keyptu sér húsnæði. Það er því algerlega rangt, sem Steingrímur Hermannsson sagði í sjónvarpsþætti á dögunum, að húsbyggjendur hefðu reist sér hurðarás um öxl. Hurðarásinn var smíðaður með efna- hagsráðstöfunum ríkisstjórnar- innar í upphafi ferils hennar. Dómur Gunnars G. Schram Áhrifum þessa misgengis milli kauplags og lánskjara sem ríkis- stjórnin skapaði, hefur Gunnar G. Schram, þingmaður Sjálf- stæðisflokksins gert góð skil í grein í DV: „Lán að upphæð krónur 120 þúsund sem tekið var í upphafi verðtryggingar árið 1979, var orðið 796 þúsund á gjalddaga 1984 eftir að af því hafði verið greitt það ár og öll árin áður. í upphafi jafngilti árleg afborgun til þess, að fólkið, sem tók verðt- ryggðu lánin í góðri trú um að greiðslubyrðin yrði alltaf mjög svipað hlutfall af launum þess, og gekk þar með út frá því að það gæti staðið í skilum, stendur nú frammi fyrir því að greiðslubyrð- in af þessum lánum hefur aukist um 30-50 prósent". Þetta er vandinn í hnotskurn. Þetta er hurðarásinn sem ríkis- stjórnin hefur reist húsbyggjend- um. Meira að segja Morgunblað- ið getur ekki skilið þá stjórnvisku sem liggur að baki aðgerðum ríkisstjórnarinnar og spyr í for- undran í sama Reykjavíkurbréfi: „Hver er siðgætisvitund þeirra manna sem að slíku standa? Óhóflegur dráttur Ofan á þetta bætist, að ríkið hefur ekki staðið í skilum með lögbundin lán til húsnæðis- kaupenda. Þeir sem sóttu um G- lán fyrir júnflok áttu að fá þau ekki síðar en í desember. í dag er kominn mars en ekkert bólar á lánunum. Nú liggja sömuleiðis fyrir 6640 umsóknir um lán úr byggingar- sjóðum ríkisins. Það er ekki búið að afgreiða nema 1230 og fleiri verða ekki afgreidd í bili sökum skorts á fjármunum og stefnu- mörkun af hálfu stjórnvalda. Dráttur á lánum veldur því að greiðsluáætlanir fólks sem fjár- festir í húsnæði standast eícki. Það kemst í greiðsluþrot og verð- ur að leita á náðir banka til að fleyta sér fram að greiðslu húsn- æðislána ríkisins. Af bankalán- unum þarf hins vegar að greiða háa vexti og ríkislánin hrökkva því einfaldlega oft ekki til að greiða bankalánin þegar þau loks koma. Þannig leiða svik ríkisins til beinna fjárútláta fyrir lántak- endur. straum af meiri og betri húsnæð- isiáruim. Tillögur Alþýðubanda- lagsins Innan ríkisstjórnarinnar virðist hins vegar ekki vera pólitískur vilji fyrir skattheimtu á stór- eignir, verslun og þjónustu þar sem nóg er að finna. í þessu sambandi er rétt að minna á tillögur Alþýðubanda- lagsins í húsnæðismálum. Þær gera ráð fyrir að skattur verði heimtur af bönkum, verslun og stóreignum þannig að næstu fimm árin verði 1400 miljónum aflað árlega handa byggingar- sjóðunum. Af þessu fari þúsund miljónir árlega til nýbygginga en. 400 miljónum verði veitt til að létta skuldir húsbyggjenda. Þessi tekjuöflun myndi gera kleift að byggja 1000 íbúðir á ári fyrir ungt fólk með 75 prósent lánum. Þetta myndi þýða 500 þúsund króna lán að meðaltali til þeirra sem hafa byggt eftir 1980. Jafnframt færu 300 miljónir til húsnæðissamvinnufélaga og 300 miljónir á ári til viðbótar í Verka- mannabústaði, þar af 100 miljón- ir í leiguíbúðir. I stuttu máli: ríkisstjórnin skirrist enn við að afnema ráns- kjaravísitöluna. Hún ætlar ekk- ert að gera til að leiðrétta mis- gengiö miin Kaupiags og tansk- jara sem hafa reist húsnæðisk- aupendum ramman hurðarás um öxl. Hún hefur heldur ekki tekið ákvörðun um tekjuöflun til að veita meira fé í húsnæðislán, sem enn dragast úr hömlu og eru þar að auki ekki nema lítill partur af þörfinni. Niðurstaðan er bara ein: Vandi húsbyggjenda í dag er fyrst og fremst verk ríkisstjórnar- ínnar. össur Skarphéðinsson Laugardagur 2. mars 1985 ÞJÓÐVILJINN - SÍOA 5

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.