Þjóðviljinn - 08.03.1988, Blaðsíða 4

Þjóðviljinn - 08.03.1988, Blaðsíða 4
LEIÐARI Baráttudagur kvenna Þær raddir heyrast að kvennabarátta sé ekki lengur nauðsynleg bví að bað sé skýrt tekið fram í lögum aðjafnrétti eigi að ríkja milli kynjanna. Oftaren ekki byggjast slíkar skoðanir á vanþekkingu eða óskhyggju. Það mun mála sannast að enn er langt í land að fullkomnu jafnrétti sé náð. Vissulega hefur margt breyst til batnaðar á síðustu árum og áratugum. Nefna má að þeim konum fjölgar sem leggja fyrir sig langskólanám og að það þykir ekki sjálfgefið fréttaefni þótt kona aki strætisvagni eða vinni við smíðar. Aftur á móti þættu það stórtíð- indi ef kona yrði bankastjóri. í íslenska bændasamfélaginu unnu íslenskar al- þýðukonur jafnt utan húss sem innan. Og þær unnu hörðum höndum við fiskvinnu þegar þéttbýli mynd- aðist í verstöðvum. Það er því ekki nýtt að íslenskar konur vinni utan heimilis. En til skamms tíma voru heimili það fjölmenn og heimilisstöri það tímafrek að konur, sem ekki voru nauðbeygðar til að afla tekna utan heimilis, unnu við þau allan daginn. Á vel stæð- um heimilum var ein eða fleiri stúlkur hafðar í verkum með húsmóðurinni. Aldrei nema í ævintýrunum sinntu karlmenn búi og börnum meðan eiginkonan var úti á vinnumarkaðinum, svo að notað sé nútíma- legt orðfæri um það að selja vinnuafl. Vissulega hefur þeim konum, sem gengið hafa fram fyrir skjöldu og krafist aukins jafnréttis fyrir sig og kynsystur sínar, orðið allmikið ágengt. Án þess að lítið sé gert úr baráttu þeirra og sigrum þá verður að hafa í huga að þar hefur fleira komið til. Framfarir á sviði heimilistækja, breyttir verslunarhættir og nýjar getnaðarvarnir eru nokkur dæmi um nýjungar sem gefið hafa konum tóm til að líta upp frá húsverkum til að meta stöðu sína. En líkt og með margar aðrar nýjungar er í þessum efnum erfitt að meta hvað er orsök og hvað afleiðing. En hefur þá tæknin gert íslenskar konur f rjálsar og fært þeim jafnréttið á silfurfati? Því fer víðs fjarri. Hvað sem segja má um einstaka konur þá er Ijóst að sem þjóðfélagshópur eru konur settar skör lægra en karlar. Athuganir á meðallaunum sýna þetta vel. Þau störf, sem minnst er borgað fyrir, eru að yfirgnæfandi meirihluta skipuð konum. Konur fá miklu sjaldnar en karlar yfirborganir, bílapeninga, fasta yfirvinnu eða annars konar hlunnindi sem meta má til launa. Enn er mikið verk að vinna. Það ber að hafa í huga í dag á alþjóðlegum baráttudegi kvenna. Raunvextir lækka ekki Nafnvextir á óverðtryggðum skuldabréfum hafa verið lækkaðir lítillega á undaförnum vikum. Tals- menn ríkisstjórnarínnar hafa gert mikið úr þessu og hefur mátt skilja á sumum ráðherranna að hér sé á ferðinni upphaf almennrar vaxtalækkunar. Því miður er það ekki svo að íslenska hávaxta- stefnan hafi orðið undan að láta. Það sést skýrast á því að vextir af verðtryggðum lánum hafa ekkert lækkað. Fái menn lánað fé hjá banka eð sparisjóði, eru mestar líkur til að þeim sé ekki boðinn annar kostur en að lánið sé vísitölutryggt. Þannig hefur það verið lengi og þannig mun það verða þar til stjórn- endur banka telja annað lánaform hagstæðara fyrir viðkomandi bankastofnun. Lántakandinn skuldbind- ur sig því til að greiða fullar verðbætur ofan á höfuð- stólinn og auk bess vexti. Þeir nema nú 9,5% á ári og hafa ekkert lækkað að undanfömum og engar að- gerðir til að lækka þesa vexti eru á dagskrá hjá stjórnvöldum. Verðtrygging lána fylgir almennri verðlagsþróun. Hægi verðbólgan á sér þá hækkar lánskjaravísitalan ekki jafn hratt og ella og því hrúgast verðbætur ekki með sama krafti ofan á lán. Þetta er að sjálfsögðu sama fyrirbærið og lækkun nafnvaxta á óverðt- ryggðum lánum, þvíað það ersvokallaðurverðbóta- þáttur nafnvaxta sem lækkar. Niðurstaðan er ávallt sú sama: þótt verðbæturnar séu ekki jafn háar og áður lækka ekki raunvextir, það er hækkun á láninu umfram verðtryggingu. Það er því fráleitt ástæða fyrir stjórnarherrana að hrópa á torgum um að vextir séu að lækka. ÓP KLIPPT OG SKORHD Morgunblaðið er hissa Það er víst engin lýgi að óvenjuleg staða er uppi í kjara- málum. Verklýðsfélög fella eða samþykkja með mjög naumum meirihluta nýgerða samninga - og þeir sem samningana gerðu eru allt í senn mjög hissa á því að þetta skuli gerast og þó ekki hissa: þetta er eðlilegt, segja þeir, fólk hefur fengið nóg. Morgun- blaðið er líka mjög hissa á stöð- unni og leggur sig óvenjulega mikið fram um að reyna að skilja hana. Um þá viðleitni má lesa ýmislegt fróðlegt í Reykjavíkur- bréfi nú um helgina. í bréfi því er vitnað í samtöl við verkafólk sem hefur lýst and- stöðu við samningana. Þeir karl- ar og konur tala um óþolandi launamun í landinu, um að það sem átti að nást með löngum og ströngum fundum sé tekið aftur með einu pennastriki (gengisfell- ingin), um vanmat á störfum fisk- vinnslufólks, um mikla röð hækk- ana á matvælum og þjónustu sem yfir dynur. f meðferð Morgun- blaðsins á þessum röksemdum gegn margfelldum samningum gætir svo undarlegs tvískinnungs. Annarsvegar er eins og bréfritari skilji rök fólksins - og aldrei reynir hann þann gamla leik að kenna niðurrifshjali komma um það hvernig komið er. En á hinn bóginn setur hann upp sauðar- svipinn og segir: „Það er alltaf erfitt að komast til botns í því hvað ræður afstöðu fólks í launamálum". Sálin vaknar Það er reyndar ekki einu sinni bréfritara sjálfum eins erfitt sem hann lætur. Vitanlega eru það fáir og tiltölulega einfaldir þættir sem mestu ráða um afstöðu til launamála og kjarasamninga: óá- nægja með ranglæti í skiptingu lífsgæða, mótmæli gegn vaxandi mun á lífskjörum eftur stéttum, aðstöðu og búsetu, óánægja með það, að þrátt fyrir mikla vinnu sem fólk Ieggur á sig nær það ekki þeim kjörum, sem einskonar samkomulag hefur náðst um í þjóðarsálinni að telja mannsæmandi. Og í Reykjavík- urbréfinu er reyndar á það minnt, að meira að segja Sjálfstæðis- flokkurinn hefur komið auga á að vaxandi launamunur er vanda- mál. Hann hefur haldið fund um málið á Suðurlandi og bréfritari Morgunblaðsins er reyndar drjúgur yfir því, að með slíku fundahaldi sýni flokkurinn óvenjumikla skarpskyggni: „Slíkur fundur væri ekki hald- inn á vegum flokksins ef forystu- menn hans teldu að ekki væri til- efni til þess." Takið eftir þessu: setningin gefur það til kynna með hefð- bundnum hroka Sjálfstæðis- flokksins, að vandamál séu þá fyrst til, ef forystumenn hans viðurkenni þau. Og í framhaldi af þessu gerir Morgunblaðið eins og óvart grín að forsætisráðherra sínum, Þor- steini Pálssyni, sem hélt ræðu á ofangreindum fundi. Blaðið segir án þess að því stökkvi bros: „Ræða hans sýndi að hann ger- ir sér grein fyrir því að launamis- rétti er til staðar". Þraut er þá Þorsteinn finnur, segir máltækið. Eða kannski eigum við heldur að segja: batn- andi manni er best að lifa? Skynsemi og tilfinningar Ekki gott að vita. Þótt Sjálf- stæðisflokkurinn og Morgun- blaðið hafi allt í einu komið auga á lífskjaramisrétti sem er jafnvel talið ógna lýðræði í landinu, þá er þessum aðilum fullkomlega um megn að draga af sýn sinni ein- hverjarniðurstöður. Útkoman af vangaveltunum verður mjög ná- lægt núlli. í Reykjavíkurbréfi segir: „Það er auðvelt að sýna fram á það með tölum, að það sé ekkert vit í því fyrir verkafólkið, sem fellt hefur kjarasamningana, að fara út í verkföll. En stundum stjórnast fólk af tilfinningum en ekki skynsemi eða tölulegum röksemdum og í sjálfu sér er eng- in ástæða til að áfellast fólk fyrir það." M.ö.o.: kjarabaráttan er kann- ski skiljanleg en ekki skyn- samleg. Og þar með er málinu vísað frá með þeim afar hefð- bundna málatilbúnaði að „það fer ekkert á milli mála að þjóðar- búskapurinn leyfir ekki stórfelld- ar launahækkanir nú". Sukk og sóun Höfundur Reykjavíkurbréfs reynist ekki ráðamargur í stöð- unni. Hann segir frystiiðnaðinum að endurskipuleggja sig með stórauknu hagræði í rekstri, og það fyrirheit svífur þá yfir vötnum væntanlega að þegar þær breytingar hafi átt sér stað verði loks hægt að greiða hærra kaup. í annan stað er sagt að yfirbygging- in í þjóðfélaginu sé orðin gífur- lega mikil: „Eyðslan og sóun fjármuna í þessari yfirbyggingu er meiri en fólk órar fyrir". Og segir bréfritari eitthvað á þá leið, að ef ráðamenn manni sig upp í að hrófla við þessari „yfirbyg- ging", þá sætti láglaunafólk sig betur við sinn hlut. Yfirbyggingin og sóunin er mikil, það er rétt. En sem fyrr er umfjöllun Morgunblaðsins um þau mál hikandi og ráðlaus: það er aðeins talið um að sukkið eigi sér stað hjá ríkinu, í hinu „opin- bera kerfi". Sem er kannski ekki nema von. Morgunblaðið kærir sig náttúrlega ekkert um að minnt sé á þá sóun sem á sér stað í yfirbyggingu einkageirans á ís- íandi, á bókhaldsævintýri hans og skattaleikfimi, lúxusflandur og risnugaldur. Úm þetta lið segir Morgunblaðið ekki - eins og þeg- ar það fjallar um stjórnmála- menn nú - að það sé hollt for- dæmi landslýðnum að „þeir sem ráða ferðinni geri ekki síður kröf- ur til sjálfra sín en annarra". Þá segir það sama Morgunblað (eins og í frægum Hafskipsleiðara), að viðskiptalífið sé orðið svo flókið að enginn viti lengur muninn á réttu og röngu. Og síðan ekki söguna meir. ÁB. þJÓÐVILIINN Málgagn sósíalisma, þjóöfrelsis og verkalýðshreyfingar Útgofandi: Útgáfufélag Þjóðviljans. Rltstjðrar: Arni Bergmann, Mörður Árnason, Óttar Proppé. Frétta»t)ór1: Lúðvlk Geirsson. Bla&amenn: Guðmundur Rúnar Heiðarsson, Ingibjðrg Hinriksdóttir (Iþr.), Hjörioifur Sveinbjðrnsson, KristóferSvavarsson, Magnfríður Júllusdóttir, Magnús H. Gíslason, Lilja Gunnarsdðttir, Ólafur Gíslason, Ragnar Karlsson, Sigurður Á. Friðþjðfsson, Stefán Stefánsson (íþr.), Sœvar Guðbjðmsson, Tðmas Tðmasson. Handrlta- og prófarkalestur: Elias Mar, Hiidur Finnsdðttir. LJóamyndarar:EinarÓlason, SigurðurMarHalldórsson. Útlltstolknarar: GarðarSigvaldason, MargrétMagnúsdðttir. FramkvæmdastJórhHallurPállJónsson. Skrltstofust|órl: Jðhannes Harðarson. Skrlf stofa: Guðrún Guðvarðardðttir, Kristín Pétursdóttir. Auglýslngastjórl: Sigríður Hanna Sigurbjörnsdóttir. Auglýslngor: Guðmunda Kristinsdðttir, Olga Clausen, Unnur A- gústsdðttir. Sfmavarsla: Hanna Ólafsdóttir, Sigrlður Kristjánsdóttir. Bflstjórl: Jðna Skjurdórsdóttir. Útbrelðslu-og afgrel&slustjórl: Björn Ingi Rafnsson. Afgrel&sla:HallaPálsdðttir,HrefnaMagnúsdóttir. Innhoimtumonn: Brynjólfur Vilhjálmsson, Ólafur Björnsson. Útkeyrsla, afgrelðsla, rltstjórn: Sl&umúla 6, Roykjovik, slmi 681333. Auglýslngar: Siðumúla 6, simar 681331 og 681310. Umbrot og setnlng: Prentsmiðja Þjóðviljans hf. Prentun: Blaðaprent hf. Vor 51 lausasölu: 60 kr. Helgarblö&:70kr. Áskrlftarvorð á mánu&l: 700 kr. 4 SÍÐA - ÞJÓOVILJINN! Þrlðjudagur 8. mars 1988

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.